Nga và các nước Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nhất trí tái khởi động mối quan hệ hợp tác chính trị - quân sự, vốn bị đóng băng trong 10 tháng qua kể từ cuộc nội chiến tại Gruzia hồi tháng 8/2008.
Phát biểu với báo giới ngày 27/6 ngay sau Hội nghị cấp ngoại trưởng Nga - NATO diễn ra tại đảo Corfu (Hy Lạp), Tổng Thư ký NATO Jaap de Hoop Scheffer xác nhận thông tin trên và cho biết NATO và Nga đã đạt được mục tiêu "khôi phục hoàn toàn hoạt động" của Hội đồng Nga - NATO trên cả hai lĩnh vực chính trị và quân sự. Cụ thể, NATO và Nga đã nhất trí tái khởi động quan hệ hợp tác chính thức về các mối đe dọa an ninh. Rộng hơn, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov khẳng định lập trường của Nga sẵn sàng đối thoại với Mỹ xung quanh kế hoạch của Washington muốn triển khai một phần hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia của Mỹ (NMD) tại châu Âu. Trong khi đó, liên quan đến vấn đề an ninh châu Âu, người phát ngôn NATO James Appaturai cho biết NATO sẵn sàng thảo luận sáng kiến của Tổng thống Nga Medvedev về việc soạn thảo một hiệp ước an ninh mới cho châu Âu.
 Hội nghị cấp ngoại trưởng Nga - NATO tại Corfu, Hy Lạp. |
Cũng cần phải nói thêm là cơ chế Hội đồng Nga - NATO, một diễn đàn trao đổi giữa hai bên về nhiều vấn đề đã bị gián đoạn từ tháng 8/2008 sau cuộc chiến 5 ngày của Nga tại Gruzia. Mâu thuẫn chủ yếu giữa Nga - NATO tiếp tục xoay quanh những lo ngại về "chính sách hướng Đông của NATO" và chiến lược xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa NMD của Mỹ tại Đông Âu. Trước hội nghị tại đảo Corfu, chưa có một cuộc gặp nào giữa Nga và NATO được tiến hành một cách suôn sẻ. Thậm chí hồi tháng 5 vừa qua, NATO lớn tiếng cáo buộc Nga vi phạm lệnh ngừng bắn Nga - Gruzia (vì Nga đã ký với hai vùng tự trị Abkhazia và Nam Ossetia các Hiệp ước bảo vệ đường biên giới). Vì thế, theo đánh giá của giới phân tích, đây là bước đi quan trọng "làm tan băng" trong quan hệ Nga - NATO, khi đây là cuộc gặp cấp cao chính thức đầu tiên giữa hai bên trong vòng 10 tháng qua và kết quả của nó khá tích cực.
Những yếu tố nào khiến Nga - NATO dẹp bỏ bớt những bất đồng và nối lại hợp tác cả về chính trị và quân sự như vậy? Theo các nhà phân tích, có 2 nguyên nhân chính khiến Nga - NATO xích lại gần nhau. Thứ nhất là hai bên "cần nhau" để hợp tác giải quyết những vấn đề quốc tế quan trọng. Chính xác hơn là vai trò của Nga không thể thiếu được trong việc giải quyết những thách thức toàn cầu. Thực tế cho thấy, việc ổn định tình hình an ninh tại Afghanistan; chống khủng bố ở Pakistan, chống cướp biển cũng như các vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên hay Iran... đều cần tới vai trò của Nga, mà một mình NATO - dù với nòng cốt là Mỹ và EU cũng không thể giải quyết được. Còn nhớ, "cái gật đầu" của Nga cho phép Mỹ sử dụng một phần lãnh thổ của mình để vận chuyển nhiên liệu phi quân sự tới Afghanistan năm 2008, đã giúp Mỹ tránh được một bàn thua trông thấy. "Cái gật đầu" của Nga còn quan trọng hơn khi NATO và Mỹ đang chờ đợi, với sự hậu thuẫn của Moscow, sẽ có thêm nhiều nước Trung Á mở cửa các căn cứ quân sự cho NATO và Mỹ thuê sử dụng. Nga cũng là nguồn cung năng lượng quan trọng khiến nhiều thành viên EU phải e dè. Một điểm đáng chú ý nữa là những xu hướng tích cực trong quan hệ Nga - Mỹ dưới thời Tổng thống Mỹ Obama và Medvedev, tuy còn một số bất đồng, nhưng cũng đã tác động tới quan hệ Nga - NATO trên nhiều phương diện. Và bài phát biểu của Tổng thư ký NATO Jaap de Hoop Scheffer tại hội nghị Corfu hôm 27/6, thừa nhận "hiện là thời điểm để Nga - NATO khởi động các nỗ lực chung" là ví dụ phản ánh thực tế ấy.
Dù thành công của hội nghị Corfu là một tín hiệu "làm tan băng", song chưa có gì bảo đảm tương lai mối quan hệ Nga - NATO sẽ hết sóng gió. Lấy vấn đề Gruzia là một ví dụ. Liên quan đến vấn đề này, Ngoại trưởng Nga S. Lavrov thể hiện thái độ rõ ràng và dứt khoát của Nga. Theo đó sẽ không có chuyện Nga thay đổi lập trường trong vấn đề Nam Ossetia và "các bên cần phải chấp nhận những thực tế mới".
Nguyệt Minh (Theo Google.news và RFI)