Nhiều người thường cho rằng tim đập nhanh, run tay, sụt cân hay mất ngủ chỉ là hậu quả của căng thẳng, áp lực công việc hoặc cơ thể suy nhược. Tuy nhiên, đây cũng có thể là những dấu hiệu sớm của cường giáp - một rối loạn nội tiết khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót trong giai đoạn đầu.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cường giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với tim mạch, mắt, xương và sức khỏe sinh sản.
Nguyên nhân gây cường giáp
Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất hormone tuyến giáp gồm triiodothyronine (T3) và thyroxine (T4) nhiều hơn nhu cầu của cơ thể.
Hormone tuyến giáp có vai trò điều hòa quá trình chuyển hóa, đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động của tim, hệ thần kinh, hệ tiêu hóa, cơ bắp và nhiều cơ quan khác. Khi lượng hormone này tăng quá mức, quá trình chuyển hóa trong cơ thể bị thúc đẩy nhanh bất thường, gây ra hàng loạt triệu chứng đặc trưng.
Theo thống kê, phụ nữ có nguy cơ mắc cường giáp cao gấp 4 -10 lần nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 20 - 50.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cường giáp, trong đó phổ biến nhất là:
Bệnh Basedow (Graves)
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, chiếm khoảng 60 - 80% các trường hợp. Basedow là bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể kích thích tuyến giáp tăng tiết hormone quá mức.
Nhân giáp tăng chức năng
Một hoặc nhiều nhân trong tuyến giáp có thể tự sản xuất hormone mà không chịu sự kiểm soát của cơ thể, dẫn đến cường giáp.
Viêm tuyến giáp
Tình trạng viêm làm tổn thương các tế bào tuyến giáp, khiến lượng hormone dự trữ được giải phóng vào máu.
Dư thừa i-ốt
Việc sử dụng quá nhiều thực phẩm hoặc thuốc chứa i-ốt, đặc biệt là một số thuốc điều trị tim mạch như amiodarone, có thể kích thích tuyến giáp hoạt động quá mức.
Dùng quá liều thuốc điều trị suy giáp
Ở người đang điều trị suy giáp, việc sử dụng hormone tuyến giáp không đúng liều có thể gây cường giáp do thuốc.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cường giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Ảnh AI.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm của cường giáp
Triệu chứng cường giáp thường xuất hiện từ từ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác hoặc tình trạng căng thẳng kéo dài. Người bệnh cần lưu ý nếu xuất hiện các biểu hiện như:
- Tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực kéo dài.
- Run tay, đặc biệt là run đầu ngón tay với tần số nhanh.
- Sợ nóng, đổ nhiều mồ hôi dù thời tiết không nóng.
- Sụt cân nhanh mặc dù vẫn ăn uống bình thường hoặc ăn nhiều hơn.
- Đi ngoài nhiều lần, tiêu chảy kéo dài.
- Mất ngủ, lo âu, dễ cáu gắt hoặc thay đổi cảm xúc.
- Mệt mỏi, yếu cơ, đặc biệt ở vùng đùi và cánh tay.
- Cổ to bất thường hoặc xuất hiện bướu cổ.
- Ở một số bệnh nhân mắc bệnh Basedow, mắt có thể lồi dần, kèm cảm giác cộm, khô mắt hoặc nhìn đôi.
Cường giáp có nguy hiểm không?
Nếu không được điều trị, cường giáp có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể và gây ra các biến chứng nghiêm trọng.
Biến chứng tim mạch
Nồng độ hormone tuyến giáp tăng cao khiến tim phải hoạt động liên tục với cường độ lớn, làm tăng nguy cơ:
- Rung nhĩ.
- Loạn nhịp tim.
- Tăng huyết áp.
- Suy tim.
- Đột quỵ do hình thành cục máu đông.
Đây là nhóm biến chứng thường gặp và cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong ở người mắc cường giáp không được điều trị.
Cơn bão giáp
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của cường giáp.
Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, tim đập rất nhanh, rối loạn ý thức, mê sảng, tụt huyết áp và suy đa cơ quan. Nếu không được cấp cứu kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%.
Biến chứng về mắt
Ở người mắc bệnh Basedow, tình trạng viêm mô sau nhãn cầu có thể gây:
- Lồi mắt.
- Khô mắt.
- Viêm giác mạc.
- Song thị.
- Giảm thị lực, thậm chí mất thị lực nếu không được điều trị.
Loãng xương
Hormone tuyến giáp dư thừa làm tăng quá trình hủy xương, giảm hấp thu canxi, khiến mật độ xương giảm nhanh, từ đó làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.
Ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản
Ở phụ nữ, cường giáp có thể gây:
- Rối loạn kinh nguyệt.
- Kinh thưa hoặc mất kinh.
- Giảm khả năng thụ thai.
Đối với phụ nữ mang thai, cường giáp làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, tiền sản giật; trẻ sinh ra cũng có thể mắc cường giáp bẩm sinh.
Khi nào cần đi khám?
Người dân nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa nội tiết nếu xuất hiện tình trạng tim đập nhanh kéo dài, run tay, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc bướu cổ.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm định lượng hormone tuyến giáp (TSH, FT4, FT3), kết hợp siêu âm tuyến giáp hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh.
Cường giáp là bệnh có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc kháng giáp, i-ốt phóng xạ hoặc phẫu thuật.
Bên cạnh điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện sớm các biến chứng.
Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi 20 - 50 hoặc người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp. Việc phát hiện sớm những bất thường của tuyến giáp ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng sẽ giúp điều trị hiệu quả, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
