Tiểu đường không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư tuyến giáp. Mối liên quan này có thể chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như béo phì, rối loạn chuyển hóa, nội tiết và lối sống.
1. Người bị tiểu đường có tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp?
Một số nghiên cứu cho thấy người mắc tiểu đường có nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn so với người không mắc bệnh. Một phân tích tổng hợp nhiều nghiên cứu ghi nhận người mắc tiểu đường có nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn khoảng 32%; riêng ở người mắc tiểu đường type 2, mức tăng nguy cơ khoảng 34%. Mối liên quan này được ghi nhận ở cả nam và nữ.
Một phân tích tổng hợp khác cũng cho thấy tiểu đường liên quan với nguy cơ ung thư tuyến giáp tăng khoảng 20%. Tuy nhiên, mức độ liên quan giữa các nghiên cứu không hoàn toàn giống nhau.
Điều này cho thấy tiểu đường có thể là một yếu tố liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến giáp, nhưng không có nghĩa người mắc tiểu đường chắc chắn sẽ mắc bệnh.
Các nhà khoa học cho rằng mối liên quan này có thể liên quan đến nhiều cơ chế. Tình trạng kháng insulin, tăng insulin máu, các yếu tố tăng trưởng giống insulin (IGF), rối loạn chuyển hóa, stress oxy hóa và những thay đổi của mô mỡ có thể tác động đến quá trình tăng sinh tế bào. Ngoài ra, béo phì cũng là yếu tố nguy cơ chung của nhiều bệnh lý chuyển hóa và một số loại ung thư.
Ung thư là bệnh khác biệt với tiểu đường, đặc trưng bởi sự phát triển bất thường và không kiểm soát của các tế bào, có thể hình thành khối u hoặc gây rối loạn chức năng các cơ quan.
Như vậy, mối quan hệ giữa tiểu đường và ung thư có thể là mối quan hệ hai chiều: tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư; ngược lại, một số loại ung thư hoặc phương pháp điều trị ung thư cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường.
Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến mối liên quan này, bao gồm di truyền, béo phì, tình trạng viêm mạn tính, stress oxy hóa, tăng đường huyết, tăng insulin máu, tác động của các liệu pháp điều trị ung thư, insulin và một số thuốc hạ đường huyết đường uống…
Tiểu đường và ung thư tuyến giáp có mối liên quan nhất định. Ảnh AI.
2. Làm gì để bảo vệ sức khỏe?
Kiểm soát tốt đường huyết: Người bệnh cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn, sử dụng thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ. Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nguy cơ nhiều biến chứng của đái tháo đường và duy trì sức khỏe tổng thể.
Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân, béo phì liên quan đến tình trạng kháng insulin và nhiều bệnh lý mạn tính. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường vận động thể lực phù hợp và giảm cân nếu đang thừa cân, béo phì.
Xây dựng chế độ ăn lành mạnh: Nên ưu tiên rau xanh, trái cây với khẩu phần phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein lành mạnh; hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống có đường, đường tinh luyện và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.
Không tự ý tầm soát ung thư tuyến giáp: Mặc dù người mắc đái tháo đường có thể có nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn, hiện chưa có khuyến cáo chung rằng tất cả người bệnh đái tháo đường phải siêu âm tuyến giáp định kỳ khi không có triệu chứng hoặc dấu hiệu bất thường.
Theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ, siêu âm tuyến giáp nên được thực hiện khi có chỉ định phù hợp, chẳng hạn phát hiện nhân tuyến giáp khi khám, có bất thường ở vùng cổ hoặc các triệu chứng chèn ép như khó nuốt. Việc siêu âm đại trà ở người không có dấu hiệu bất thường có thể phát hiện nhiều nhân hoặc ung thư tuyến giáp nhỏ, chậm phát triển, từ đó dẫn đến các xét nghiệm và can thiệp không cần thiết.
Người bệnh nên đi khám nếu xuất hiện khối hoặc nhân ở vùng cổ, cổ to lên bất thường, khàn tiếng kéo dài, khó nuốt, khó thở hoặc nổi hạch vùng cổ. Khi phát hiện nhân tuyến giáp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, nếu cần có thể chọc hút tế bào bằng kim nhỏ để đánh giá nguy cơ ung thư.
Tóm lại: Tiểu đường và ung thư tuyến giáp có mối liên quan nhất định, nhưng người bệnh không nên vì vậy mà quá lo lắng. Kiểm soát tốt đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống khoa học, vận động thường xuyên và đi khám khi có dấu hiệu bất thường là những biện pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe.
Người bệnh cũng cần trao đổi với bác sĩ khi xuất hiện bất kỳ bất thường nào ở vùng cổ hoặc tuyến giáp để được đánh giá và xử trí phù hợp.
