Khi bị tiêu chảy, người bệnh vẫn cần duy trì dinh dưỡng phù hợp để cơ thể có đủ năng lượng phục hồi.
1. Bị tiêu chảy có nên ăn trứng?
Tiêu chảy khiến cơ thể mất nước, điện giải và có thể thiếu năng lượng nếu tình trạng kéo dài. Vì vậy, bên cạnh bù nước và điện giải, người bệnh vẫn cần duy trì chế độ ăn phù hợp, không nên nhịn ăn hoặc kiêng khem quá mức.
Trứng cung cấp protein có giá trị dinh dưỡng cao cùng nhiều vitamin và khoáng chất. Với đa số người bị tiêu chảy cấp, trứng có thể được đưa vào chế độ ăn nếu không có biểu hiện không dung nạp hoặc dị ứng với trứng.
Cách chế biến cũng rất quan trọng. Người bệnh nên chọn trứng luộc, hấp hoặc chế biến đơn giản, hạn chế chiên rán với nhiều dầu mỡ, các món trứng nhiều gia vị hoặc kết hợp với thực phẩm khó tiêu. Có thể ăn với lượng vừa phải và theo dõi khả năng dung nạp của cơ thể.
Nếu sau khi ăn trứng xuất hiện đầy bụng, buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy tăng lên, người bệnh nên tạm ngừng và trao đổi với bác sĩ, đặc biệt nếu triệu chứng kéo dài.
Quan niệm phải nhịn ăn hoặc chỉ ăn một vài loại thực phẩm khi bị tiêu chảy không phù hợp với mọi trường hợp. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm dễ tiêu, ăn thành nhiều bữa nhỏ và tiếp tục bổ sung nước, điện giải.
2. Tiêu chảy cấp và mạn tính khác nhau thế nào?
Tiêu chảy có nhiều nguyên nhân và không phải trường hợp nào cũng lây. Tiêu chảy do virus hoặc một số loại vi khuẩn, ký sinh trùng có thể lây từ người này sang người khác qua đường phân - miệng. Mầm bệnh có thể truyền qua bàn tay, thực phẩm, nước uống hoặc các bề mặt bị nhiễm bẩn.
Do đó, người bệnh và người chăm sóc cần rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã cho trẻ và trước khi chế biến hoặc ăn uống. Thực phẩm cần được nấu chín, nước uống bảo đảm vệ sinh; đồng thời vệ sinh nhà vệ sinh và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Tiêu chảy thường được nhận biết khi người bệnh đi ngoài phân lỏng hoặc phân nước từ 3 lần trở lên trong 24 giờ, hoặc số lần đi ngoài tăng bất thường so với thói quen của mỗi người.
Nếu sau khi ăn trứng xuất hiện đầy bụng, tiêu chảy tăng lên, người bệnh nên tạm dừng và trao đổi với bác sĩ
Tiêu chảy cấp thường kéo dài dưới 14 ngày. Nguyên nhân thường gặp là nhiễm virus như norovirus, rotavirus; ngoài ra có thể do vi khuẩn, ký sinh trùng, ngộ độc thực phẩm hoặc một số nguyên nhân khác. Phần lớn trường hợp tiêu chảy cấp có thể cải thiện với chăm sóc thích hợp, trong đó bù nước và điện giải là yếu tố quan trọng.
Tiêu chảy kéo dài từ 14 ngày trở lên cần được chú ý và tìm nguyên nhân. Nếu kéo dài từ 4 tuần trở lên được xem là tiêu chảy mạn tính, có thể liên quan đến hội chứng ruột kích thích, bệnh viêm ruột, không dung nạp một số loại thức ăn, bệnh lý tuyến tụy hoặc tác dụng phụ của thuốc. Người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.
Ngoài đi ngoài phân lỏng nhiều lần, người bệnh có thể gặp đau quặn bụng, buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt mỏi, sốt hoặc các biểu hiện mất nước như khát nhiều, khô miệng, tiểu ít. Một số trường hợp có thể xuất hiện nhầy hoặc máu trong phân.
3. Bù nước và điện giải là ưu tiên
Nguyên tắc quan trọng khi xử trí tiêu chảy là bù đủ nước và điện giải, đồng thời duy trì dinh dưỡng phù hợp.
Dung dịch Oresol (ORS) là một trong những lựa chọn hiệu quả để bù nước và điện giải trong tiêu chảy. Người bệnh cần pha đúng lượng nước theo hướng dẫn ghi trên từng gói sản phẩm, không tự ý pha đặc hoặc loãng hơn. Sau khi pha, dung dịch cần được bảo quản và sử dụng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất; không dùng dung dịch đã để quá thời gian khuyến cáo.
Nên uống từng ngụm nhỏ, chia thành nhiều lần, đặc biệt khi người bệnh có buồn nôn hoặc nôn. Nếu trẻ nôn, có thể tạm dừng khoảng 10 phút rồi cho uống lại từ từ với lượng nhỏ hơn.
Không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc khi người bệnh sốt cao, đau bụng dữ dội hay đi ngoài có máu. Thuốc kháng sinh cũng không được sử dụng tùy tiện vì phần lớn tiêu chảy cấp không cần kháng sinh và việc dùng không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ hoặc làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột.
4. Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám
Người bệnh cần đến cơ sở y tế khi tiêu chảy kéo dài hoặc diễn biến nặng, đặc biệt khi có các dấu hiệu mất nước như khát nhiều, khô miệng, mắt trũng, tiểu rất ít; nôn liên tục không thể uống nước; sốt cao; đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần; phân có máu hoặc màu đen bất thường.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn vì có nguy cơ mất nước và biến chứng cao hơn.
Tóm lại: Tiêu chảy là tình trạng thường gặp nhưng không nên chủ quan. Người bệnh có thể tiếp tục ăn trứng nếu dung nạp tốt, ưu tiên cách chế biến đơn giản và tránh nhiều dầu mỡ. Quan trọng hơn, cần bù nước - điện giải đầy đủ, duy trì dinh dưỡng hợp lý, giữ vệ sinh để hạn chế lây nhiễm và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường để được khám, điều trị kịp thời.
