Trong thời điểm kinh tế rất khó khăn hiện nay, nhiều doanh nghiệp (DN) phải đi vay ngân hàng để kinh doanh sản xuất. Tuy nhiên, vay được tiền đã là mừng, nhưng đến kỳ trả nợ ngân hàng, trong thời điểm kinh tế suy thoái, nhiều DN chưa có tiền trả nợ đành phải đáo nợ ngân hàng. Tuy nhiên, không ít DN rất lo ngại khi chủ nợ là một số ngân hàng yêu cầu phải đi vay bên ngoài với lãi suất cắt cổ để trả ngân hàng (đảo nợ), sau đó mới được cho vay lại.
Mặc dù từ ngày 10/4, NHNN đã có Văn bản số 2056 yêu cầu các tổ chức tín dụng cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho DN nhưng đến nay, đa phần các ngân hàng vẫn rất ngại tái cơ cấu nợ do lo ngại rủi ro. Cũng chính vì lý do này, nhiều ngân hàng đã tái cơ cấu nợ bằng cách “đảo nợ”.
NHNN cũng đã ban hành Quyết định số 780/QĐ-NHNN về việc phân loại nợ được điều chỉnh kỳ hạn trả, gia hạn nợ. Theo đó, để phản ánh khách quan khả năng trả của khách hàng trong điều kiện hiện nay, các khoản nợ được điều chỉnh kỳ hạn trả, gia hạn do tổ chức tín dụng, chi nhánh NH nước ngoài đánh giá hoạt động SXKD có chiều hướng tích cực, có khả năng trả nợ tốt, sau khi điều chỉnh kỳ hạn sẽ được giữ nguyên nhóm nợ như đã được phân loại theo quy định trước khi điều chỉnh kỳ hạn.
Đây được coi như một chính sách hỗ trợ DN trong thời điểm kinh tế khó khăn. Nếu thực hiện đúng quyết định trên, DN sẽ giảm áp lực, từ đó đẩy mạnh SXKD; việc gia hạn các khoản nợ sẽ giảm nợ xấu cho NH.
Tuy nhiên, mọi việc lại không đơn giản như vậy. Để được vay lại vốn nhanh nhất, một số NH đã hướng dẫn DN vay tiền bên ngoài trả nợ NH đúng kỳ hạn, sau đó mới có thể được NH cho vay lại. Đây là một trong những điều kiện khiến nhiều DN “đứng ngồi không yên” bởi vì không biết phải xoay sở thế nào. Nếu vay tiền từ “tín dụng đen” để trả nợ thì lãi suất “cắt cổ” không thể chịu được, ngoài ra còn có nguy cơ phải đối mặt với rủi ro lớn nếu NH không cho vay lại. Mức lãi suất vay "chợ đen" hiện nay lên tới 50-60%/năm, tức là DN sẽ phải trả lãi suất ở mức 4-5%/tháng.
Đại diện một DN kinh doanh thiết bị công nghiệp ở Hà Nội cho biết, DN đã vay NH gần 10 tỷ đồng, nay đến hạn trả. Mặc dù nằm trong diện được xét cơ cấu lại nợ, song vẫn phải vay tiền chỗ khác để trả rồi mới được vay lại. Trong khi số tiền vay trước đã được đầu tư vào nguyên vật liệu sản xuất, hàng làm ra nhưng do kinh tế khó khăn, đối tác chậm trả nên vài tháng nữa mới thu được tiền. Việc xoay một lúc gần 10 tỷ đồng rất khó nên DN chỉ còn cách vay "nặng lãi" từ "chợ đen".
Nhưng mức lãi suất 4-5%/tháng khiến DN chỉ còn nước kêu trời! Giám đốc một DN sản xuất nhựa ở Hà Nội cho hay, nếu NH không làm thủ tục cho vay lại đúng như đã hẹn thì coi như DN "rơi" vào cảnh phá sản. Bởi không có DN nào có thể chịu nổi mức lãi suất "chợ đen" hiện nay. Nếu tạo điều kiện cho tái cơ cấu nợ, DN sẽ không phải "lo đứng lo ngồi" với khoản vay để "đảo nợ". Vì lý do này, nhiều DN đã phải chấp nhận chịu "lãi phạt" của NH khi chậm trả nợ.
Theo các chuyên gia kinh tế, có rất nhiều DN tốt nhưng do ảnh hưởng từ suy thoái kinh tế mà rơi vào cảnh hàng hóa tồn kho, không bán được, những DN này cần được cơ cấu lại nợ, chu kỳ lãi vay. Việc các ngân hàng lo việc cơ cấu nợ làm tăng rủi ro là lẽ đương nhiên. Nhưng trong thời điểm khó khăn hiện nay, rất cần có sự chia sẻ từ phía NH và sự giúp đỡ của các ngành chức năng để DN có thể tiếp tục tồn tại. Tránh tình trạng đẩy DN vào việc phải vay nặng lãi bên ngoài để trả nợ, vô hình chung đã tiếp tay cho “tín dụng đen” vay "nặng lãi" hoạt động.
Trọng Hùng
