Hoạt động không phép?
Như Báo Sức khỏe và Đời sống đã phản ánh, một cơ sở tại thôn Vĩnh Lộc (xã Chương Dương, Hà Nội) quảng bá chữa "bách bệnh" trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người bệnh tìm đến để chữa trị. Ghi nhận tại cơ sở này cho thấy nhiều dấu hiệu bất thường trong quy trình khám chữa bệnh, từ thủ thuật giác hơi hút máu đến việc cấp phát thuốc không rõ nguồn gốc.
Trước những phản ánh này, ngày 21/4/2026, UBND xã Chương Dương đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành Y - Dược tư nhân để kiểm tra những vấn đề liên quan đến hoạt động khám chữa bệnh của ông Văn Đình Tân.
Sau khi kiểm tra, ngày 23/4/2026, ông Nguyễn Trọng Đô - Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương cho biết, vào 9h ngày 21/4, đoàn kiểm tra tiến hành làm việc tại nơi ở của ông Văn Đình Tân (nhà số 3, ngõ 8, đường Thư Phú - Vĩnh Lộc, thôn Vĩnh Lộc, xã Chương Dương). Thời điểm kiểm tra không thấy có hoạt động khám chữa bệnh, ông Tân cũng không có mặt tại nhà. Đại diện gia đình đã cung cấp một số bản photocopy giấy tờ liên quan đến chứng chỉ hành nghề và bằng cấp chuyên môn của ông Tân nhưng không xuất trình được các hồ sơ pháp lý liên quan đến hoạt động khám chữa bệnh của cơ sở này.
Ông Văn Đình Tân (mặc áo trắng) thăm khám cho nhiều người tại cơ sở ở thôn Vĩnh Lộc (xã Chương Dương, Hà Nội) vào chiều 12/4.
Vẫn theo ông Nguyễn Trọng Đô, đến 15h ngày 22/4, ông Văn Đình Tân đã có mặt tại UBND xã để làm việc với đoàn kiểm tra. Tại buổi làm việc, ông Tân không cung cấp được giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và giấy phép hoạt động khám chữa bệnh theo quy định.
Ông Nguyễn Trọng Đô cho biết thêm, đoàn kiểm tra yêu cầu ông Văn Đình Tân chấm dứt việc tổ chức khám chữa bệnh khi chưa đủ điều kiện pháp lý. Ông Tân đã ký biên bản, cam kết chấp hành yêu cầu của cơ quan chức năng.
Theo ông Nguyễn Trọng Đô, UBND xã Chương Dương sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ phận chuyên môn và lực lượng tại cơ sở tăng cường giám sát, kiểm tra; nếu phát hiện tái diễn hoạt động khám chữa bệnh trái phép sẽ xử lý theo quy định của pháp luật.
Gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xử lý hình sự
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, cơ sở khám chữa bệnh phải được cấp giấy phép hoạt động (Điều 49), đồng thời người hành nghề phải có giấy phép hành nghề và hành nghề đúng phạm vi chuyên môn (Điều 18). Việc tổ chức khám chữa bệnh khi chưa được cấp phép là hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 6 của luật này.
Bên trong căn phòng thực hiện thủ thuật giác hơi hút máu tại cơ sở này.
Về chế tài, theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP), hành vi cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh không có giấy phép có thể bị phạt đến 70 triệu đồng đối với cá nhân, kèm theo biện pháp đình chỉ hoạt động và buộc chấm dứt hành vi vi phạm (điểm a, khoản 6, Điều 39). Ngoài ra, người hành nghề có thể bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề trong thời hạn nhất định nếu vi phạm nghiêm trọng.
Đối với các thủ thuật có tính chất xâm lấn, pháp luật yêu cầu phải thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện, bảo đảm kiểm soát nhiễm khuẩn theo quy định chuyên môn. Việc thực hiện các kỹ thuật này trong điều kiện không bảo đảm vô trùng, không có quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 38 Nghị định 117/2020/NĐ-CP về vi phạm quy định chuyên môn kỹ thuật khám chữa bệnh.
Cận cảnh các nhân viên thực hiện thủ thuật giác hơi hút máu.
Liên quan đến hoạt động cấp phát thuốc, Luật Dược năm 2016 quy định thuốc lưu hành phải có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép và ghi nhãn đầy đủ (Điều 54). Hành vi cung cấp thuốc không rõ nguồn gốc có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với cá nhân; tổ chức vi phạm có thể bị phạt gấp đôi, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ số thuốc vi phạm. Nếu kinh doanh thuốc khi chưa đủ điều kiện, mức phạt có thể lên tới 60 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động.
Với việc quảng bá chữa "bách bệnh", kể cả ung thư, tai biến, cơ sở trên có dấu hiệu vi phạm Luật Quảng cáo năm 2012. Cụ thể, Điều 8 của luật này nghiêm cấm hành vi quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn về công dụng của sản phẩm, dịch vụ. Với hành vi vi phạm, cá nhân có thể bị xử phạt từ 15 đến 40 triệu đồng, tổ chức vi phạm có thể bị phạt đến 200 triệu đồng, đồng thời bị tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề từ 1 đến 24 tháng. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể xem xét xử lý hình sự.
Những gói thuốc nam được cơ sở kê, phát cho người bệnh.
Một chi tiết đáng lưu ý là việc cơ sở nêu trên yêu cầu người bệnh ký "Đơn tự nguyện", cam kết tự chịu mọi rủi ro, không khiếu nại, không kiện tụng. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 (Điều 584, 585), mọi thỏa thuận nhằm loại trừ trách nhiệm khi gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng là không có giá trị pháp lý.
"Trong lĩnh vực y tế, nghĩa vụ bảo đảm an toàn cho người bệnh là bắt buộc. Việc yêu cầu ký cam kết tự chịu rủi ro không thể loại trừ trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra sai phạm", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Theo Luật sư Nam, cần lưu ý là Điều 315 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định tội "Vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh…", nếu hành vi vi phạm gây tổn hại sức khỏe từ 61% trở lên hoặc làm chết người, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 1 năm đến 15 năm, tùy mức độ.
Ngoài ra, nếu cơ quan điều tra xác định có hành vi gian dối trong việc quảng cáo, lôi kéo người bệnh nhằm thu lợi bất chính, tùy tính chất, mức độ, còn có thể xem xét các tội danh khác như "Lừa dối khách hàng" theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.
"Ranh giới giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự phụ thuộc vào hậu quả thực tế. Nếu chỉ vi phạm điều kiện hành nghề, sẽ xử phạt hành chính. Nhưng nếu gây hậu quả cho người bệnh, hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự", luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
Như vậy có thể thấy, quy định của pháp luật về hoạt động khám chữa bệnh rất đầy đủ, nghiêm khắc. Tuy nhiên, vẫn có những cơ sở thực hiện khám chữa bệnh bất chấp quy định. Thực tế này đặt ra yêu cầu về việc tăng cường công tác kiểm tra, xử lý để đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng.
