Tiến tới Đại hội XIV của Đảng: Đất nước bước vào kỷ nguyên mới phát triển giàu mạnh, thịnh vượng

Thành lập Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia

Ông Nguyễn Đại Thắng, Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho rằng, các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2021 – 2025 thực hiện trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, nhiều vấn đề nằm ngoài dự báo, đặc biệt là đất nước ta bị hậu quả nặng nề của đại dịch COVID-19. Song dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt, đúng đắn, kịp thời của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp; sự ủng hộ, tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, cộng đồng quốc tế, Việt Nam đã đạt được những kết quả nổi bật. GDP tăng trưởng bình quân 6,3%/năm, thực hiện đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu; giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tốt lạm phát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, đời sống của người dân không ngừng được nâng cao; tiềm lực quốc phòng, an ninh không ngừng được củng cố, tăng cường; vị thế, uy tín của đất nước ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên, áp lực điều hành ổn định kinh tế vĩ mô còn lớn, các thị trường bất động sản, vàng, trái phiếu còn diễn biến phức tạp; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng chính; mục tiêu tăng năng suất lao động còn chưa đạt như kỳ vọng. Để triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch phát triển kinh tế xã hội thời gian tới, ông Nguyễn Đại Thắng cho rằng: Cần chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, đặt năng suất đổi mới sáng tạo và khoa học, công nghệ làm động lực trung tâm.

“Đề nghị Chính phủ tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP; khuyến khích doanh nghiệp trích quỹ khoa học, công nghệ, miễn thuế cho doanh nghiệp nghiên cứu ứng dụng; cần có Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ cho doanh nghiệp công nghệ công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số”, ông Nguyễn Đại Thắng đề xuất.

Ngoài ra, việc thu hút đầu tư nước ngoài phải chuyển từ thu hút bằng số lượng sang chất lượng. Theo số liệu thống kê, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực FDI nhưng giá trị gia tăng nội địa chưa đạt như kỳ vọng. Do vậy, cần có chính sách chọn lọc, ưu tiên dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nhân lực Việt Nam và liên kết với doanh nghiệp nội địa, ví dụ như trong lĩnh vực công nghiệp điện tử và sản xuất chip bán dẫn, Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu nếu  có chính sách đất đai, hạ tầng và nhân lực phù hợp.

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện thể chế pháp luật là yêu cầu đặt ra cấp thiết. Đây vẫn được xác định là điểm nghẽn của điểm nghẽn, do vậy đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát toàn bộ hệ thống văn bản luật và dưới luật, tiếp tục rà soát, cắt giảm triệt để thủ tục rườm rà để tạo thủ tục hành chính thông thoáng, thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp; tăng tính dự báo, ổn định của chính sách, công khai, minh bạch dữ liệu kinh tế xã hội; đồng thời, cần hoàn thiện hơn thể chế để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, kết hợp với kỷ luật, kỷ cương hành chính nghiêm minh; tiếp tục có cơ chế, chính sách để đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Về nhân lực, tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ hiện nay mới đạt 29%, nên cần thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, nhà trường, viện nghiên cứu, mở rộng các mô hình đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động. “Tôi đề nghị Chính phủ dành ưu tiên cho các trung tâm đào tạo năng lượng tái tạo, kỹ thuật số, tự động hóa, những lĩnh vực then chốt trong phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong những năm tới”, ông Nguyễn Đại Thắng kiến nghị.

Tháo gỡ nút thắt về cơ chế

Đất nước ta đang ở thời điểm bước ngoặt, bước vào một kỷ nguyên mới, phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc như lời phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm. Vì vậy, đảng viên và nhân dân cả nước tin rằng với đường lối, khát vọng để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, thể chế làm nền tảng thì Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ, trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ 21 theo mục tiêu, định hướng, chiến lược mà Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đề ra.

Ông Dương Văn Phước, đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng cho biết: Quốc hội, cử tri và nhân dân rất phấn khởi, tin tưởng, đồng hành, ủng hộ các chủ trương mới của Đảng, nhất là việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Có thể thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã và đang khẳng định được tính đúng đắn và bước đầu đang phát huy hiệu quả tích cực, song thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được tháo gỡ, tiếp tục nghiên cứu hoàn chỉnh.

Mặc dù vậy, theo ông Dương Văn Phước, vẫn còn một số vướng mắc về cơ chế. Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương đã nỗ lực ban hành nhiều cơ chế, chính sách, văn bản hướng dẫn để triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Song, nhiều văn bản ban hành vẫn chưa kịp thời, còn chồng chéo, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, nhất là những vấn đề liên quan đến phân cấp thu, chi ngân sách, phân cấp quản lý đầu tư xây dựng nên chính quyền cấp xã hiện nay còn lúng túng.

Đơn cử như việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng rất chậm, làm ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án, làm chậm giải ngân đầu tư công hay trung tâm cung ứng dịch vụ công thực hiện các dịch vụ cơ bản, thiết yếu của người dân và cộng đồng, bảo đảm ổn định và công bằng xã hội cần phải nhanh chóng ổn định, vận hành hiệu quả, góp phần xây dựng lòng tin của nhân dân vào chính quyền, vào công cuộc đổi mới, song đến nay vẫn chưa quy định rõ các chức năng, nhiệm vụ của trung tâm này.

Hạ tầng kỹ thuật cũng chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nhiệm vụ, trụ sở làm việc manh mún, phân tán, mỗi nơi một kiểu, trừ các xã tiếp nhận trụ sở huyện trước đây còn đa số các xã, phường tận dụng trụ sở của xã cũ, phải bố trí làm việc tại 2 - 3 điểm, nên khó khăn khi triển khai thực thi nhiệm vụ. Hạ tầng giao thông cấp xã nhiều nơi xuống cấp, hạ tầng kỹ thuật điện, công nghệ thông tin chưa được đầu tư đồng bộ, thông suốt; công tác chuyển đổi số, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, các ngành chưa đồng bộ, nhất là trong lĩnh vực hộ tịch, đất đai...

Ông Dương Văn Phước cho biết, đối với khu vực miền núi, trung du điều kiện địa hình chia cắt, cách trở, trong mùa mưa lũ việc đi lại gặp muôn vàn khó khăn, nhiều vùng tại các xã vùng miền núi, trung du của Đà Nẵng bị sạt lở nghiêm trọng. Ngoài ra, cán bộ chưa được bố trí đồng bộ, đúng chuyên môn, chưa đồng đều về trình độ, năng lực và số lượng; về tài chính, chế độ, chính sách thì ngân sách cấp xã hiện nay đang gặp khó khăn, công chức cấp xã làm việc rất áp lực, làm việc gấp 2 - 3 lần, nhưng chế độ chính sách không thay đổi, không khuyến khích, động viên được cán bộ yên tâm công tác, dốc lòng cống hiến...

Từ thực tiễn trên, ông Dương Văn Phước đề nghị Chính phủ sớm ban hành các văn bản hướng dẫn còn thiếu, sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo, sớm nghiên cứu ban hành cơ chế, chính sách phù hợp cho cấp xã, xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền, ủy quyền rõ ràng, đảm bảo tính chủ động, linh hoạt cho chính quyền địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; tập trung đẩy mạnh cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm bớt khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Tiếp tục đầu tư, nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất, hạ tầng, công nghệ thông tin cho cấp xã, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý hành chính. Bộ Nội vụ sớm khảo sát thực tế, xây dựng vị trí việc làm, khung biên chế tối thiểu để làm cơ sở định biên cho cấp xã. Tham mưu Chính phủ ban hành các cơ chế tiền lương phù hợp để khuyến khích cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác, thu hút cán bộ về công tác tại khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ theo vị trí việc làm tại các địa phương.

Ông Dương Văn Phước khẳng định, thành công của mô hình mới phụ thuộc nhiều vào sự phối hợp chặt chẽ giữa thể chế pháp lý đồng bộ với đội ngũ cán bộ năng lực, trách nhiệm và hạ tầng kỹ thuật hiện đại, công nghệ hiện đại dựa trên nền tảng tư duy quản trị mới. Đảng, Nhà nước cần tăng cường chỉ đạo, chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị Nhà nước. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về thuật ngữ, mà là một cuộc cách mạng về tư duy, văn hóa và thể chế. Điều này cũng đòi hỏi vai trò trung tâm dẫn dắt của người đứng đầu trong mô hình mới, buộc họ phải là những nhà kiến trúc sư trưởng, nhà điều phối và là người phục vụ vì sự phát triển của đất nước, vì hạnh phúc của nhân dân.