Tiền tệ và lạm phát, hóa giải thế nào?

Lạm phát có nguyên nhân từ tiền tệ - đó là kết luận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình tại cuộc họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 8/2011. Vấn đề đặt ra là cần phải có những quyết sách để giải quyết lạm phát có nguyên nhân từ tiền tệ bởi vì giải quyết được bài toán này thì mục tiêu kiềm chế lạm phát của Chính phủ mới hiệu quả.

Tại cuộc họp báo, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cũng cho biết, Chính phủ nhìn nhận lạm phát có một nguyên nhân quan trọng là tiền tệ. Chính phủ đã giao cho các bộ, ngành nghiên cứu kỹ để phiên họp tháng 9 tới sẽ bàn rất sâu về lạm phát.

Trước đó, không ít chuyên gia kinh tế cho rằng cần thấy được lạm phát có nguyên nhân từ điều hành chính sách tiền tệ chứ không nên đổ lỗi hoàn toàn cho các yếu tố chi phí đầu vào tăng. Khi giá đầu vào sản xuất tăng thì chắc chắn chi phí sản xuất sẽ tăng lên. Các nhà kinh doanh, sản xuất đương nhiên sẽ phải giảm sản lượng sản xuất xuống, trong khi tổng cầu giữ nguyên. Ở các quốc gia khác cũng phải điều chỉnh tăng giá nhưng lạm phát không tăng bởi Ngân hàng trung ương điều tiết cung tiền.

Sản lượng hàng hóa giảm đi, Ngân hàng trung ương cũng phải giảm cung tiền ra thị trường tương ứng. Kết quả là tổng cầu của xã hội sẽ giảm xuống tương ứng với tổng cung. Như vậy, bằng điều hành chính sách tiền tệ hợp lý, ta hoàn toàn có thể giảm tác động của việc tăng giá các mặt hàng thiết yếu tới lạm phát.

Quản lý tiền tệ ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ lạm phát.

Để điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt theo tín hiệu của thị trường; đảm bảo tỷ giá phản ánh đúng sức mua của đồng nội tệ; lãi suất đồng Việt Nam và lãi suất ngoại tệ ở mức hợp lý có nhiều cách, đơn giản nhất là tăng dự trữ bắt buộc tiền gửi ngoại tệ, việc điều hành cần linh hoạt, đồng bộ nhiều giải pháp thì kết quả sẽ tốt hơn nhiều. Ngân hàng trung ương vẫn cứ điều chỉnh tỷ giá tăng lên nhưng mặt khác sẵn sàng can thiệp bằng ngoại tệ để tỷ giá đứng vững, thậm chí thấp hơn tỷ giá được điều chỉnh.

Với tỷ lệ dự trữ bắt buộc cao, các ngân hàng buộc phải đặt ra lãi suất huy động thấp và cho vay ra cao để bù cho dự trữ bắt buộc. Khi đó, dân chúng sẽ có sự so sánh giữa gửi ngoại tệ và nội tệ. Trong khi gửi VND với lãi suất cao (lên đến 14%), gửi ngoại tệ chỉ 2-3% thì chắc chắn người gửi tiền sẽ bán USD để gửi VND, từ đó tăng cung USD cho thị trường.

Bên cạnh đó, cần khống chế trần lãi suất cho vay và tăng kiểm soát vĩ mô nhằm hạn chế tình trạng buôn bán vốn lòng vòng và tập trung và o cho vay có nhiề u rủi ro. Cần sử dụng mua bảo hiểm tiền gửi bắt buộc ở mức cao và lũy tiến theo quy mô huy động tín dụng và sự lành mạnh của hoạt động tín dụng của ngân hàng; tăng các chế tài nghiêm khắc đủ sức răn đe và các công cụ hành chính (quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc và khống chế hạn mức tín dụng…) để hướng ngân hàng vào các hoạt động tín dụng mang lại hiệu quả cao cho nền kinh tế.

THANH PHÚC