Người mẹ nào cũng muốn sinh ra những đứa trẻ khoẻ mạnh, thông minh. Việc tạo ra những thai nhi khỏe mạnh cần cả người bố và người mẹ có một tình trạng dinh dưỡng và thể lực tốt. Việc chăm sóc dinh dưỡng tiền hôn nhân cần được quan tâm thực hiện sớm từ khi nam, nữ thanh niên ở tuổi dậy thì.
Giai đoạn dậy thì
Các cụ ta xưa có câu: Nữ thập tam (13), nam thập lục (16). Ngày nay, do điều kiện phát triển, trẻ có tuổi dậy thì sớm hơn 2 - 3 tuổi. Đây là lứa tuổi phát triển nhanh về thể lực và có sự thay đổi của hệ thần kinh - nội tiết mà nổi bật là sự hoạt động của các tuyến sinh dục gây ra những biến đổi về hình thái và sự tăng trưởng của cơ thể. Cân nặng của các em gái tăng trung bình 3 - 4kg/năm. Các em trai tăng trưởng trung bình 5 - 6kg/năm. Chiều cao của các em trai tăng trung bình 7 - 9cm/năm, của các em gái tăng trung bình 4 - 7cm/năm. Ở lứa tuổi này, nhu cầu năng lượng hàng ngày là 2.200Kcal - 2.500Kcal. Các em cần được ăn đủ no và ăn đủ 3 bữa: sáng, trưa, tối, đặc biệt là bữa sáng nên coi là bữa ăn chính để giúp trẻ có đủ năng lượng cho việc học tập và hoạt động với cường độ lớn trong thời gian dài của buổi sáng. Nếu phải thức khuya để học, cần được ăn thêm bữa phụ: cốc sữa, cái bánh, bát mì nấu với rau, thịt, quả trứng luộc, củ khoai, đạm chất béo, sắt vitamin... hợp lý.
 Tư vấn dinh dưỡng tiền hôn nhân có vai trò quan trọng trong việc sinh con khỏe mạnh. |
Giai đoạn trưởng thành
Qua giai đoạn tuổi dậy thì, các em sẽ trở thành người lớn thực sự và chuẩn bị bước vào giai đọan xây dựng gia đình rồi sinh con cái. Để chuẩn bị cho việc lập gia đình và mang thai, người phụ nữ cần có chế độ ăn đảm bảo đủ cả năng lượng, chất đạm, chất béo, vitamin và muối khoáng, đặc biệt lượng đạm phải được ưu tiên cao hơn so với bình thường khoảng 15%. Không giống năng lượng, lượng đạm hơi dư trong khẩu phần ăn của người phụ nữ không bị tích tụ lại mà là nguồn dự trữ hỗ trợ cho nhu cầu bổ sung của quá trình mang thai. Vì thực tế khi mang thai, thai nhi rất cần đạm và các chất dinh dưỡng để tổng hợp và phát triển các tổ chức. Với những phụ nữ có chế độ dinh dưỡng kém, đặc biệt là thiếu đạm thì việc điều chỉnh chế độ ăn trong quá trình mang thai sẽ khó khăn hơn.
Với chế độ ăn hợp lý, thỏa mãn các nhu cầu dinh dưỡng thông thường của người trưởng thành thì để chuẩn bị cho quá trình mang thai cần bổ sung thêm các thành phần dinh dưỡng và vi chất dinh dưỡng nhằm bù vào các đòi hỏi tăng lên về các thành phần này khi mang thai. Một lượng lớn sắt bổ sung trong quá trình mang thai luôn cần thiết, tuy nhiên, nhu cầu tăng về chất sắt không được phân bố đồng đều trong quá trình mang thai, đòi hỏi về chất sắt của thai nhi trở nên quan trọng nhất trong quý 2 và quý 3 của thai kỳ. Các đòi hỏi này không thể thỏa mãn nếu chỉ trông chờ vào nguồn sắt từ bữa ăn hay sự bổ sung sắt khi bắt đầu mang thai. Khi lượng dự trữ sắt đạt khoảng 50mg trong cơ thể mẹ trước khi có thai thì sẽ tạo điều kiện tốt cho cả người mẹ và thai nhi không bị thiếu máu. Do vậy, việc bổ sung sắt và các sinh tố khi chuẩn bị mang thai là thật sự cần thiết.
Mức tăng cân của người mẹ trong quá trình mang thai giúp tạo ra thai nhi khỏe mạnh và tạo điều kiện để người mẹ có đủ sữa sau khi sinh. Mức tăng cân khi kết thúc thai kỳ cần đạt được từ 10 - 12kg. Nếu không có đủ năng lượng trong chế độ ăn hàng ngày trước khi mang thai thì dễ bị giảm cân và có nguy cơ cao sinh ra những đứa trẻ nhẹ cân.
Khi kết hôn với nhau, nếu cả mẹ và bố đều có tình trạng dinh dưỡng và thể lực tốt thì sẽ sinh ra những đứa trẻ khỏe mạnh, thông minh. Một người mẹ thiếu dinh dưỡng, một người cha gầy yếu hay nghiện rượu sẽ không thể sinh ra những đứa trẻ khỏe đẹp.
Do vậy, để tạo ra thai nhi khỏe mạnh, là cơ sở để đứa trẻ phát triển tốt cả về thể lực và trí lực sau này, cả người bố và người mẹ đều cần có một chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối. Việc chăm sóc dinh dưỡng cần được quan tâm sớm từ giai đoạn tiền hôn nhân. Các cặp vợ chồng trẻ chỉ nên sinh con khi cả hai thấy mình có kiến thức, tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe tốt nhất.
TS. HOÀNG KIM THANH(Viện Dinh dưỡng Quốc gia)