Sau bữa ăn, đường huyết tăng là phản ứng sinh lý bình thường. Ở người tiền đái tháo đường, tình trạng giảm độ nhạy insulin khiến cơ thể xử lý glucose kém hiệu quả hơn. Nếu tiếp tục ngồi hoặc nằm trong thời gian dài sau ăn, cơ bắp ít sử dụng glucose hơn so với khi có vận động. Một số nghiên cứu cho thấy vận động nhẹ sau bữa ăn có thể làm giảm mức tăng đường huyết sau ăn.
1. Vì sao đường huyết tăng sau khi ăn?
Sau khi ăn, đặc biệt là bữa có nhiều carbohydrate, thức ăn được tiêu hóa và chuyển thành glucose. Glucose được hấp thu vào máu, kích thích tuyến tụy tiết insulin. Hormone này giúp glucose đi từ máu vào các tế bào để sử dụng làm năng lượng hoặc được dự trữ.
Ở người tiền đái tháo đường, cơ thể đã xuất hiện những rối loạn chuyển hóa làm giảm đáp ứng với insulin. Cơ, gan và mô mỡ có thể sử dụng hoặc dự trữ glucose kém hiệu quả hơn. Vì vậy, đường huyết sau ăn có thể tăng cao hơn hoặc trở về mức ban đầu chậm hơn so với người có chuyển hóa glucose bình thường.
Mức tăng đường huyết sau ăn không chỉ phụ thuộc vào lượng đường có trong thực phẩm. Tổng lượng carbohydrate, khẩu phần ăn, chất xơ, chất béo, protein, mức độ vận động và tình trạng chuyển hóa của mỗi người đều có thể ảnh hưởng đến đáp ứng đường huyết. Do đó, với người tiền đái tháo đường, kiểm soát đường huyết không chỉ dựa vào việc lựa chọn thực phẩm mà còn cần chú ý đến hoạt động thể chất trong ngày.
Vận động nhẹ đến vừa sau thời điểm ăn có thể làm giảm mức tăng đường huyết. Ảnh: AI.
2. Không vận động sau ăn có thể làm đường huyết cao hơn?
Sau bữa ăn, cơ bắp sử dụng glucose để tạo năng lượng. Khi đi bộ hoặc vận động, cơ co làm tăng nhu cầu sử dụng glucose, qua đó góp phần hạn chế mức tăng đường huyết sau ăn.
Ngược lại, ngồi hoặc nằm lâu sau ăn không đồng nghĩa đường huyết sẽ tăng bất thường. Tuy nhiên, ở người tiền đái tháo đường hoặc có nguy cơ đái tháo đường, giảm thời gian ngồi kéo dài và tăng vận động có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết sau bữa ăn.
Các nghiên cứu tổng hợp cho thấy vận động sau ăn, đặc biệt là đi bộ nhẹ, có thể giúp giảm mức tăng đường huyết sau ăn so với không vận động. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần trong lối sống lành mạnh, không thay thế việc duy trì hoạt động thể chất thường xuyên và các biện pháp kiểm soát đường huyết theo hướng dẫn y tế.
3. Vận động nhẹ sau ăn giúp cơ thể sử dụng glucose tốt hơn
Vận động sau ăn không nhất thiết phải là một buổi tập nặng. Đi bộ nhẹ, đi lại trong nhà hoặc thực hiện công việc nhà phù hợp với thể trạng đều làm cơ bắp hoạt động và sử dụng năng lượng. Một số nghiên cứu cho thấy, vận động nhẹ đến vừa được thực hiện gần thời điểm ăn có thể làm hạn chế mức tăng đường huyết. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào thời điểm, cường độ và thời gian vận động.
Vì vậy, người tiền đái tháo đường có thể hình thành thói quen đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng sau bữa ăn thay vì ngồi yên trong thời gian dài. Đây là một thay đổi nhỏ, nhưng có thể giúp giảm thời gian ít vận động trong ngày.
Lưu ý, không nên hiểu rằng chỉ cần đi bộ sau ăn là đủ để kiểm soát tiền đái tháo đường. Hoạt động sau bữa ăn chỉ là một phần trong lối sống lành mạnh. Người tiền đái tháo đường vẫn cần duy trì hoạt động thể chất đều đặn, kết hợp chế độ ăn phù hợp và kiểm soát cân nặng khi thừa cân hoặc béo phì.
4. Người tiền đái tháo đường nên thay đổi thói quen thế nào?
Thay vì chỉ chú ý đến một buổi tập trong ngày, người tiền đái tháo đường nên hạn chế tổng thời gian ngồi lâu và tăng vận động trong những khoảng thời gian phù hợp.
- Hạn chế ngồi lâu sau bữa ăn: Sau khi ăn, có thể đứng lên đi lại nhẹ nhàng hoặc làm một số công việc phù hợp thay vì ngồi trước tivi, máy tính hoặc sử dụng điện thoại trong thời gian dài.
- Ngắt quãng thời gian ngồi: Nếu phải làm việc tại bàn, nên chủ động đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế thường xuyên. Khuyến cáo hiện nay nhấn mạnh việc giảm những khoảng ngồi kéo dài ở người có nguy cơ đái tháo đường.
- Duy trì vận động thường xuyên: Người trưởng thành nên hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần. Các bài tập tăng sức mạnh cũng có thể được kết hợp trong kế hoạch vận động.
- Chú ý khẩu phần và chất lượng bữa ăn: Nên ưu tiên rau, thực phẩm giàu chất xơ, nguồn protein phù hợp; hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm chứa nhiều carbohydrate tinh chế.
- Theo dõi sức khỏe định kỳ: Người đã được xác định tiền đái tháo đường nên thực hiện kiểm tra đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc theo dõi đặc biệt quan trọng khi có thừa cân, béo phì hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch, chuyển hóa khác.
Tiền đái tháo đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành đái tháo đường type 2. Các biện pháp thay đổi lối sống, trong đó có tăng hoạt động thể chất và kiểm soát cân nặng khi cần, có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ tiến triển bệnh.
Xem thêm video đang được quan tâm:
4 loại thực phẩm có hại đối với người bị tiền đái tháo đường | SKĐS
