Hai sự kiện diễn ra gần nhau về thời gian đang khiến giới quan sát đặt câu hỏi lớn về mức độ "bất khả xâm phạm" của tiêm kích F-35.
Máy bay chiến đấu F-35 Lightning II của Israel tham gia màn trình diễn trên không. (Nguồn: AFP)
Vụ tai nạn xảy ra ngày 31/3 trong khu vực huấn luyện và thử nghiệm Nevada (NTTR) – một trong những thao trường quân sự lớn và hiện đại nhất của Mỹ. Chiếc F-35A thuộc căn cứ không quân Nellis gặp sự cố khi đang thực hiện bài bay thường lệ. Phi công đã kịp thời nhảy dù và chỉ bị thương nhẹ, sau đó được lực lượng cứu hộ đưa đi điều trị.
Theo thông tin ban đầu, máy bay dường như bị phá hủy hoàn toàn khi va chạm với mặt đất. Vụ việc không ảnh hưởng đến khu dân cư do xảy ra trong khu vực quân sự được kiểm soát chặt chẽ. Không quân Mỹ hiện đã mở cuộc điều tra để xác định nguyên nhân.
Tuy nhiên, điều khiến vụ việc trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở tai nạn này. Trước đó ít ngày, Iran tuyên bố đã bắn trúng một chiếc F-35 của Mỹ trong một nhiệm vụ tác chiến trên không phận nước này.
Theo phía Iran, hệ thống phòng không của họ đã khai hỏa vào rạng sáng 19/3, gây hư hại nghiêm trọng cho chiếc F-35. Một đoạn video ngắn được công bố cho thấy một máy bay bị trúng đạn giữa không trung, kèm theo vệt lửa và khói. Tehran cho rằng mục tiêu có "khả năng cao" đã bị rơi.
Phía Mỹ không xác nhận việc bị bắn trúng, nhưng thừa nhận một chiếc F-35 đã phải hạ cánh khẩn cấp tại Trung Đông khi đang làm nhiệm vụ. Một số nguồn tin cho biết máy bay có thể đã trúng hỏa lực phòng không, song chi tiết vẫn đang được điều tra.
Nếu tuyên bố của Iran là chính xác, đây sẽ là cột mốc rất đáng chú ý. Trước đó, lịch sử chỉ ghi nhận một máy bay tàng hình bị bắn hạ – chiếc F-117 của Mỹ tại Serbia năm 1999. Điều này đồng nghĩa F-35, biểu tượng sức mạnh không quân Mỹ, lần đầu tiên bị đặt vào tình huống bị tổn thương thực sự.
F-35 hiện là dòng tiêm kích tàng hình được sản xuất nhiều nhất thế giới, với gần 1.300 chiếc đã được bàn giao và đang phục vụ tại 19 quốc gia. Mỹ dự kiến sẽ vận hành tới 2.500 chiếc, coi đây là xương sống của sức mạnh không quân trong nhiều thập kỷ tới.
Dù vậy, thực tế chiến trường đang cho thấy công nghệ tàng hình không phải "lá chắn tuyệt đối". Trước đó, một chiếc F-35 của Mỹ từng suýt bị tên lửa của lực lượng Houthi bắn trúng tại Yemen, buộc phi công phải cơ động né tránh. Điều này làm dấy lên nghi ngại: nếu các hệ thống phòng không tương đối lạc hậu còn có thể đe dọa F-35, thì điều gì sẽ xảy ra khi nó đối đầu với những đối thủ mạnh hơn như Nga hay Trung Quốc?
Các hệ thống như S-400 của Nga hay các radar tần số thấp do Trung Quốc phát triển từ lâu đã được quảng bá là có khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình. Dù chưa có kiểm chứng thực chiến rõ ràng, những tuyên bố gần đây – từ Iran đến Trung Quốc – đang khiến cuộc tranh luận trở nên nóng hơn.
Điều đáng chú ý là khi Mỹ và đồng minh bắt đầu đưa F-35 bay sâu hơn vào các khu vực có phòng không dày đặc, rủi ro cũng tăng theo. Không còn chỉ phóng vũ khí từ xa, các nhiệm vụ xâm nhập trực tiếp sẽ buộc máy bay phải đối mặt với nhiều lớp radar và tên lửa hơn, kể cả những hệ thống cơ động, khó phát hiện.
