Thương vụ được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển đáng kể đối với năng lực phòng không của Ethiopia. Mạng lưới hiện tại của nước này phần lớn đã lỗi thời, chủ yếu dựa trên các hệ thống vũ khí có từ thời Liên Xô. Việc đưa S-400 vào biên chế có thể giúp Ethiopia tăng cường đáng kể khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn các mục tiêu trên không ở khoảng cách xa.
Các bệ phóng của hệ thống S-400 được diễu binh tại Nga. (Ảnh: MW)
Hiện Nga đang cung cấp S-400 cho cả lực lượng vũ trang trong nước và Ấn Độ. Tháng 3/2026, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng thuộc Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã phê duyệt kế hoạch mua thêm 10 tiểu đoàn S-400, nâng tổng số hệ thống dự kiến sở hữu lên 20 tiểu đoàn.
Trong khi nguồn cung tiêm kích Su-35 được mở rộng đáng kể và nhu cầu trong nước đối với loại máy bay này không phải là trở ngại quá lớn, S-400 lại có thể mất nhiều thời gian hơn để bàn giao cho Ethiopia. Nguyên nhân là Nga vẫn phải đáp ứng nhu cầu lớn từ các lực lượng vũ trang trong nước, bên cạnh những đơn hàng xuất khẩu đã ký kết.
S-400 đã được triển khai trong nhiều hoạt động quân sự thực tế, đáng chú ý là cuộc xung đột Nga - Ukraine và các cuộc đụng độ giữa Ấn Độ với Pakistan hồi tháng 5/2025. Theo những thông tin được công bố về hoạt động của lực lượng Ấn Độ, hệ thống này được cho là đã bắn hạ ít nhất 5 máy bay chiến đấu Pakistan cùng một máy bay cỡ lớn, được nhận định có thể là máy bay tình báo điện tử (ELINT) hoặc máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không (AEW&C).
Đáng chú ý, mục tiêu cỡ lớn có giá trị cao được cho là đã bị đánh chặn ở khoảng cách khoảng 300 km. Thành tích này làm nổi bật khả năng tác chiến tầm xa của tên lửa 40N6, một trong những loại đạn đánh chặn chủ lực của S-400. Tên lửa này có khả năng tấn công mục tiêu ở nhiều độ cao khác nhau, với tầm bắn tối đa được công bố lên tới 400 km.
Một trong những hạn chế cố hữu của các hệ thống phòng không mặt đất là tầm quan sát của radar bị giới hạn bởi độ cong Trái Đất và địa hình. Điều này khiến chúng khó phát hiện những mục tiêu bay thấp ở khoảng cách xa, ngay cả khi tên lửa đánh chặn có tầm bắn lớn.
Để khắc phục hạn chế đó, Nga đã phát triển khả năng tác chiến vượt đường chân trời cho S-400 thông qua việc kết hợp dữ liệu mục tiêu từ nhiều nguồn cảm biến khác nhau. Trong đó có máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không A-50U, có khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa và truyền thông tin cho các đơn vị phòng không mặt đất.
Cách thức phối hợp này được cho là đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tác chiến của S-400, đặc biệt khi đối đầu với máy bay đối phương hoạt động ngoài tầm phát hiện trực tiếp của radar mặt đất.
Các tiêm kích Su-35 mà Ethiopia vừa tiếp nhận cũng có thể góp phần hỗ trợ hoạt động này. Máy bay được trang bị radar Irbis-E có công suất lớn, có khả năng phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu trên không. Dữ liệu từ radar trên Su-35 có thể bổ trợ cho các đơn vị S-400, giúp mở rộng khả năng nhận thức tình huống và phối hợp đánh chặn.
Bên cạnh nhiệm vụ đối phó với máy bay và tên lửa hành trình, S-400 còn được phát triển với khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo. Các tên lửa đánh chặn tầm xa như 40N6 có tốc độ được công bố vượt Mach 14, cho phép hệ thống đối phó với một số mục tiêu có tốc độ rất cao, trong đó có các mối đe dọa siêu thanh.
