Dù khả năng chúng trực tiếp đối đầu trong chiến sự là tương đối thấp, đặc biệt khi phần lớn các quốc gia vận hành chúng đều là đối tác hoặc đồng minh phương Tây, kịch bản này không phải không thể xảy ra, nhất là khi cả hai đều đã được xuất khẩu sang Trung Đông.
Tiêm kích F-35 Lightning II của Không quân Hoàng gia Hà Lan hạ cánh tại căn cứ không quân Leeuwarden (Hà Lan), tháng 8/2013. (Nguồn: Shutterstock)
Rafale là tiêm kích đa năng thế hệ 4++ được Pháp tối ưu hóa qua nhiều năm để đạt sự cân bằng giữa cơ động, hỏa lực và khả năng hoạt động độc lập. Máy bay hai động cơ với thiết kế cánh tam giác kết hợp cánh mũi (canard) mang lại khả năng đổi hướng linh hoạt và kiểm soát góc tấn lớn rất tốt.
Triết lý của Paris khi phát triển Rafale là tạo ra một chiến đấu cơ có thể đảm nhiệm mọi vai trò, từ chiếm ưu thế trên không, tấn công mặt đất cho đến răn đe hạt nhân, mà không phụ thuộc vào hệ sinh thái tác chiến của Mỹ. Hệ thống tác chiến điện tử SPECTRA giúp Rafale có khả năng cảnh báo sớm, gây nhiễu và đánh lạc hướng radar đối phương hiệu quả, bù đắp phần nào việc không sở hữu thiết kế tàng hình hoàn chỉnh.
Ngược lại, F-35 do Lockheed Martin phát triển lại được xây dựng xoay quanh khái niệm tàng hình và tác chiến lấy thông tin làm trung tâm. Đây là tiêm kích thế hệ 5 một động cơ, sở hữu thiết kế giảm tiết diện phản xạ radar ngay từ đầu. Thế mạnh lớn nhất của F-35 không nằm ở tốc độ tối đa hay khả năng cơ động thuần túy, mà ở khả năng "nhìn thấy trước khi bị nhìn thấy". Radar AESA tiên tiến, hệ thống cảm biến phân tán và năng lực hợp nhất dữ liệu cho phép phi công có bức tranh chiến trường toàn diện trong thời gian thực. Khi mang vũ khí trong khoang trong, F-35 duy trì mức độ tàng hình cao, tạo lợi thế lớn trong các trận đánh ngoài tầm nhìn.
Nếu xảy ra không chiến ngoài tầm nhìn (BVR), F-35 nhiều khả năng chiếm ưu thế. Trong môi trường chiến sự hiện đại, việc phát hiện và phóng tên lửa trước thường quyết định kết cục. Khả năng tàng hình giúp F-35 tiếp cận mục tiêu mà đối phương khó nhận biết, trong khi hệ thống cảm biến cho phép nó khai hỏa ở khoảng cách an toàn. Rafale có radar hiện đại và SPECTRA để gây nhiễu, nhưng vẫn đối mặt với bất lợi nếu bị phát hiện sớm hơn.
Tuy nhiên, nếu hai máy bay tiến vào không chiến trong tầm nhìn (WVR), cán cân có thể thay đổi. Rafale được đánh giá cao về khả năng cơ động, đặc biệt ở tốc độ trung bình và thấp, nơi thiết kế cánh mũi phát huy hiệu quả. Trong khi đó, F-35 không được tối ưu cho các màn "đấu vòng" cổ điển, nhưng vẫn rất nguy hiểm nhờ hệ thống ngắm bắn gắn trên mũ bảo hiểm và tên lửa không đối không có góc khóa mục tiêu rộng. Ở cự ly gần, kỹ năng phi công, chiến thuật và cách sử dụng vũ khí sẽ đóng vai trò quyết định nhiều hơn bản thân thông số kỹ thuật của máy bay.
Xét trên phương diện chiến lược, Rafale phù hợp với các chiến dịch viễn chinh độc lập và môi trường tác chiến đa nhiệm, nơi một quốc gia cần một nền tảng linh hoạt, bền bỉ và ít phụ thuộc. F-35 lại được thiết kế như "mũi nhọn ngày đầu chiến sự", mở đường bằng khả năng tàng hình và chia sẻ dữ liệu mục tiêu cho toàn bộ lực lượng liên quân. Một bên là chiến binh đa năng tự chủ, bên kia là trung tâm của hệ sinh thái tác chiến mạng hiện đại.
Liệu hai loại máy bay này có thực sự chạm trán ngoài đời thực? Trong thời bình, chúng thường gặp nhau trong các cuộc tập trận quốc tế. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp ở Trung Đông, nơi Rafale đã được xuất khẩu cho Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, còn Israel vận hành phiên bản F-35I riêng của mình, khả năng đối đầu không phải hoàn toàn phi thực tế nếu xảy ra khủng hoảng nghiêm trọng.
Không có câu trả lời tuyệt đối cho câu hỏi "Rafale hay F-35 mạnh hơn". Trong xung đột ngoài tầm nhìn và môi trường tác chiến mạng, F-35 có lợi thế rõ ràng. Trong cận chiến và các nhiệm vụ đa nhiệm độc lập, Rafale tỏ ra rất đáng gờm. Sau cùng, ưu thế không chỉ nằm ở chiếc máy bay, mà còn ở hệ thống hỗ trợ, chiến thuật vận hành và người điều khiển nó.
