Phát biểu tại một cuộc thảo luận về phòng thủ chống máy bay không người lái (UAV) trong khuôn khổ Hội nghị chuyên đề Phòng thủ Không gian và Tên lửa thường niên ở Huntsville, Alabama, Cựu Tư lệnh Bộ Tư lệnh miền Bắc Mỹ (NORTHCOM) và Bộ Tư lệnh Phòng thủ Hàng không Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD) VanHerck, nói lực lượng Mỹ đã bị UAV và các phương tiện tấn công khác "đánh bại thảm hại". Ông đặc biệt nhắc đến 3 chiếc F-5 của Iran đã cất cánh, bay ở độ cao thấp và thả bom xuống một căn cứ không quân Mỹ.
Tiêm kích F-5 của Iran. (Ảnh: Getty Images)
Ba chiếc F-5 bí mật xâm nhập Kuwait
Một loạt báo cáo cho biết vụ tập kích nhằm vào căn cứ Buehring ở Kuwait diễn ra khoảng ngày 1/3, chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công phối hợp nhằm vào Iran.
NBC News là hãng truyền thông đầu tiên đưa tin về vụ việc vào tháng 4, dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên. Khi đó, nguồn tin chỉ đề cập đến một chiếc F-5 Iran tấn công căn cứ Buehring.
Đến tháng 6, đài truyền hình nhà nước Iran PressTV công bố thêm những thông tin được cho là về chiến dịch, kèm các cuộc phỏng vấn những người được xác định là phi công tham gia nhiệm vụ.
Theo PressTV, ba chiếc F-5 Kowsar được nâng cấp sâu đã được sử dụng cho cuộc tập kích. Iran từng mua 166 chiếc F-5E/F từ Mỹ vào những năm 1970, dưới thời Vua Mohammad Reza Pahlavi. Hiện chưa rõ bao nhiêu chiếc còn đủ khả năng hoạt động khi cuộc xung đột mới bắt đầu ngày 28/2, trong bối cảnh không quân Iran nhanh chóng trở thành một trong những mục tiêu trọng yếu của các cuộc tấn công Mỹ và Israel.
Theo thông tin từ PressTV, các máy bay F-5 đã bay từ Iran tới Kuwait ở độ cao cực thấp, có thời điểm dưới 15 m, đồng thời duy trì tốc độ cao để hạn chế nguy cơ bị phát hiện. Các phi công được cho là giữ im lặng vô tuyến trong suốt hành trình.
Bản tin cũng cho rằng phi công đã lựa chọn một tuyến bay được thiết kế để tránh các khẩu đội Patriot và những hệ thống phòng không khác bảo vệ Trại Buehring.
Thông tin này chưa được xác nhận độc lập. Tuy nhiên, các hệ thống phòng không mặt đất nói chung có những hạn chế nhất định khi phát hiện mục tiêu bay thấp, đặc biệt nếu không được hỗ trợ bởi các cảm biến có khả năng quan sát từ trên cao.
Vụ tấn công còn kéo theo một sự cố bắn nhầm
PressTV còn đưa ra một tuyên bố đáng chú ý khác: cuộc đột kích của F-5 Iran được cho là đã gây ra tình trạng hỗn loạn, dẫn tới một vụ bắn nhầm trong khu vực. Theo nguồn tin này, một máy bay F/A-18 của Kuwait đã bắn nhầm vào ba chiếc F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ.
Mỹ và Kuwait khi đó đã thừa nhận sự cố, nhưng may mắn không có thương vong. Tuy nhiên, cách thức chính xác dẫn tới vụ bắn nhầm vẫn chưa được giải thích đầy đủ.
Điều này càng khiến câu hỏi về khả năng F-5 Iran có thể xâm nhập không phận Kuwait, thực hiện nhiệm vụ ném bom rồi rút lui mà không bị đánh chặn trở nên đáng chú ý.
Hiện vẫn chưa rõ những chiếc F-5 xuất phát từ đâu. Nếu thực hiện hành trình khứ hồi từ Iran tới Kuwait, chúng có thể phải mang thêm nhiên liệu bằng các thùng phụ, qua đó ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ tối đa và tải trọng vũ khí.
Iran cũng từng sử dụng máy bay chiến đấu trong các nhiệm vụ tấn công khác. Ngày 2/3, hai chiếc Su-24 Fencer được cho là đã tìm cách tấn công các mục tiêu ở Qatar. Thế nhưng , quãng đường qua Vịnh Ba Tư ngắn hơn đáng kể và cả hai máy bay đều bị F-15 của Qatar bắn hạ trước khi đến mục tiêu.
Lỗ hổng không chỉ nằm ở Patriot
Theo ông VanHerck, vấn đề lớn hơn không đơn thuần là việc một căn cứ bị máy bay F-5 tấn công. Nó cho thấy cách Mỹ tổ chức và phối hợp mạng lưới phòng không bảo vệ các căn cứ cần được xem xét lại.
Mỹ đã dành nhiều năm xây dựng mạng lưới phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp với các đồng minh, đối tác tại Trung Đông. Hệ thống này bao gồm radar mặt đất, Patriot, các hệ thống phòng thủ khác và máy bay E-3 Sentry AWACS trên không.
Nhưng Iran cũng đã chủ động tấn công các radar và cảm biến phòng không trong khu vực ngay từ đầu cuộc xung đột. Điều đó đặt ra khả năng Tehran có thể đã sử dụng thêm tên lửa, UAV, tác chiến điện tử, tấn công mạng hoặc các biện pháp đánh lừa để làm suy yếu mạng lưới phòng thủ trước khi đưa F-5 thực hiện nhiệm vụ.
"Mọi người đều thắc mắc: Sao chuyện đó lại xảy ra? Chúng tôi rất ngạc nhiên. Không, chúng tôi không ngạc nhiên", ông VanHerck nói.
Theo cựu tướng Mỹ, vấn đề nằm ở việc trách nhiệm bảo vệ căn cứ giữa các quân chủng chưa được phân định rõ ràng. Ông cho biết, từng có tình trạng các đơn vị đổ lỗi cho nhau trong khi không ai thực sự đưa ra quyết định cuối cùng về nhiệm vụ thuộc về lực lượng nào.
Thách thức càng trở nên nghiêm trọng khi nhiều báo cáo cho thấy kho dự trữ tên lửa Patriot, THAAD và một số loại đạn dược quan trọng khác của Mỹ đã giảm đáng kể sau nhiều tháng giao tranh với Iran.
Mỹ và các đồng minh cũng đã tiêu thụ lượng lớn tên lửa phòng không trong nhiều cuộc xung đột và khủng hoảng những năm gần đây.
Washington đang nỗ lực bổ sung kho dự trữ, mở rộng năng lực phòng không và tăng cường các hệ thống chống UAV, nhiều chương trình trong số này cần thêm nhiều năm mới có thể tạo ra tác động đáng kể.
