Cuộc đối đầu trên không sau đó buộc chiếc F-4 phải quay về Iran và thực hiện hạ cánh khẩn cấp, có thể do chỉ bị hư hại nhẹ. Dù vậy, việc một chiến đấu cơ cũ vẫn có thể xuyên qua mạng lưới phòng không hiện đại của phương Tây đã gây ra nhiều tranh cãi.
Máy bay chiến đấu F-16 (bên trái) và F-4. (Nguồn: MW)
Sự việc diễn ra không lâu sau khi xuất hiện thông tin cho rằng một chiếc F-5E của Iran đã thực hiện thành công cuộc tập kích nhằm vào căn cứ Buehring ở Kuwait hồi cuối tháng 4, vượt qua hệ thống phòng không nhiều lớp do Mỹ và Kuwait vận hành. Điều này làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả thực sự của lá chắn phòng không Mỹ trong khu vực.
Tháng 2, Không quân Mỹ đã điều động hai phi đội F-16CJ từ Mỹ và châu Âu tới Trung Đông. Dù vị trí triển khai ban đầu không được công bố, nhiều nguồn tin sau đó cho rằng các máy bay này hoạt động tại Saudi Arabia.
F-16CJ là biến thể chuyên chế áp phòng không đối phương, được trang bị hệ thống AN/ASQ-213 HARM Targeting System gắn bên cửa hút khí, cho phép phát hiện nguồn phát radar và dẫn bắn cho tên lửa chống radar AGM-88 HARM.
Washington triển khai F-16CJ với giả định rằng Iran sở hữu mạng lưới phòng không mặt đất mạnh nhưng lực lượng không quân tương đối lạc hậu. Tuy nhiên, vụ việc mới nhất cho thấy các chiến đấu cơ cũ kỹ của Tehran vẫn đủ khả năng gây khó khăn cho đối thủ.
Xét về công nghệ, F-16CJ vượt trội đáng kể so với F-4E. Tiêm kích Mỹ sở hữu radar hiện đại hơn, hệ thống tác chiến điện tử mạnh hơn, khả năng mang tên lửa AIM-120 cùng các biến thể AIM-9 tiên tiến, trong khi F-4E là thiết kế từ thập niên 1960. Thế nhưng, việc chiếc F-4 có thể rút lui mà không bị bắn hạ cho thấy F-16CJ đã không hoàn thành nhiệm vụ đánh chặn.
Dù đã lỗi thời, F-4 vẫn có một số ưu điểm nhất định. Máy bay này có tốc độ cao hơn đáng kể và có thể hoạt động ở độ cao lớn. Trong nhiệm vụ xâm nhập, nhiều khả năng phi công Iran đã bay thấp để tránh radar phát hiện, tận dụng địa hình và tốc độ nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ.
Một yếu tố khiến giới quan sát bất ngờ là các máy bay F-4 và F-5 của Iran gần như không sở hữu công nghệ tàng hình hay tác chiến điện tử hiện đại. Chúng vốn bị xem là mục tiêu tương đối dễ phát hiện trước các mạng lưới phòng không tiên tiến. Vì vậy, việc chúng vẫn có thể tiến hành các chuyến bay vượt biên đã làm dấy lên nhiều nghi vấn về khả năng phản ứng của phòng không Mỹ và đồng minh.
Bên cạnh đó, kho tên lửa đạn đạo của Iran được cho là đã đạt hiệu quả tấn công khá cao trong các đợt tập kích gần đây, đặc biệt khi một số radar cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh bị phá hủy, còn lượng tên lửa đánh chặn ngày càng cạn kiệt. Điều này càng khiến áp lực đối với hệ thống phòng thủ khu vực gia tăng.
Dù các chiến đấu cơ F-4 và F-5 của Iran thiếu khả năng sử dụng bom dẫn đường chính xác, hạn chế đáng kể sức công phá trong các cuộc tập kích, nhưng giá trị tâm lý của các chuyến bay xâm nhập lại rất lớn. Chúng có thể gây áp lực lên tinh thần của Mỹ và các đồng minh, đồng thời làm tăng nguy cơ xảy ra các vụ bắn nhầm do căng thẳng và nhầm lẫn trong phòng thủ.
