F-22 Raptor được xem là một trong những máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 tiên tiến nhất thế giới. Dù ra đời trước F-35 Lightning II của Lockheed Martin, F-22 vẫn nổi bật nhờ khả năng tàng hình, tốc độ cao và tính cơ động vượt trội. Trong cuộc chạm trán với các máy bay Iran hồi tháng 3/2013, chiếc Raptor đã thể hiện sức mạnh theo cách đặc biệt: áp sát đối phương, kiểm tra vũ khí rồi phát đi một thông điệp khiến các phi công đối thủ quyết định rút lui.
Tiêm kích F-22 Raptor của Mỹ. (Ảnh: Không quân Mỹ)
Sự việc diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang tìm cách bảo vệ các máy bay không người lái (UAV) hoạt động gần Iran. Trước đó, một số máy bay cường kích Su-25 do Iran vận hành đã tìm cách bắn hạ máy bay không người lái Predator của Mỹ nhưng không thành công. Sau vụ việc, Washington tăng cường biện pháp bảo vệ các máy bay không người lái bằng chiến đấu cơ hộ tống.
Các phi công Iran dường như không biết về sự thay đổi này. Khi hai chiếc F-4 Phantom tiếp cận MQ-1 Predator vào tháng 3/2013, họ bất ngờ gặp một chiếc F-22 Raptor của Mỹ.
Theo lời kể của tướng Mark Welsh, khi đó là Tham mưu trưởng Không quân Mỹ, phi công F-22 đã bay bên dưới hai chiếc F-4 để quan sát vũ khí chúng mang theo, sau đó áp sát một trong hai máy bay. Cuối cùng, phi công Mỹ phát đi thông điệp qua vô tuyến: "Các anh nên về nhà đi".
Hai phi công Iran đã làm theo lời cảnh báo và rời khỏi khu vực. Không có tên lửa nào được phóng, nhưng sự xuất hiện của F-22 đã đủ để chấm dứt cuộc tiếp cận UAV Mỹ.
F-22 Raptor sở hữu những lợi thế nào?
F-22 được phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh nhằm giành ưu thế trên không trước các máy bay chiến đấu tiên tiến của Liên Xô, đồng thời thay thế vai trò của những dòng tiêm kích như F-15 Eagle và F-16 Fighting Falcon trong các nhiệm vụ nhất định.
Được thiết kế để đối phó với những đối thủ như Su-27 Flanker và MiG-29 Fulcrum, F-22 kết hợp ba đặc điểm quan trọng: khả năng tàng hình, siêu cơ động và tốc độ siêu âm. Máy bay có thiết kế giúp giảm tiết diện phản xạ radar, khiến đối phương khó phát hiện và theo dõi hơn bằng các hệ thống radar thông thường.
Một trong những năng lực đáng chú ý của F-22 là khả năng duy trì tốc độ siêu âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực trong điều kiện phù hợp. Khả năng này, thường được gọi là supercruise, giúp máy bay tăng tốc và tiếp cận mục tiêu nhanh chóng mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào chế độ đốt tăng lực tiêu tốn nhiều nhiên liệu.
F-22 sử dụng hai động cơ Pratt & Whitney F119-PW-100, tạo tổng lực đẩy khoảng 70.000 pound lực. Sự kết hợp giữa động cơ mạnh, thiết kế khí động học và điều khiển hướng phụt giúp máy bay thực hiện các động tác cơ động mà nhiều chiến đấu cơ thế hệ trước khó sánh kịp.
Những đặc điểm này khiến F-22 trở thành một đối thủ đáng gờm trong không chiến. Hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào tình huống tác chiến, hệ thống cảm biến, vũ khí và trình độ phi công, chứ không chỉ dựa vào khả năng tàng hình hay tốc độ.
F-4 Phantom của Iran có gì đáng chú ý?
McDonnell Douglas F-4 Phantom II là dòng tiêm kích hai chỗ ngồi, hai động cơ, được đưa vào phục vụ trong Không quân Mỹ từ đầu những năm 1960. Máy bay nhanh chóng trở thành một trong những nền tảng chiến đấu chủ lực của Mỹ trong nhiều thập kỷ, đảm nhiệm cả nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không lẫn tấn công mặt đất.
F-4 được trang bị hai động cơ General Electric J79, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 2 trong điều kiện phù hợp. Máy bay có tầm hoạt động đáng kể so với nhiều tiêm kích cùng thời và từng sử dụng nhiều loại vũ khí, trong đó có tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar AIM-7 Sparrow.
Iran sở hữu các máy bay F-4 trước cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Khi đó, Mỹ là đối tác quân sự quan trọng và đã cung cấp cho Iran nhiều biến thể Phantom, gồm 32 chiếc F-4D, 177 chiếc F-4E và 16 chiếc RF-4E theo số liệu được nêu trong các tài liệu về thương vụ.
Dù từng là một chiến đấu cơ hiện đại và có năng lực đáng kể, F-4 thuộc thế hệ thiết kế sớm hơn nhiều so với F-22. Khoảng cách về công nghệ giữa hai dòng máy bay thể hiện rõ ở khả năng tàng hình, cảm biến và hệ thống điện tử hàng không.
