Hoạt động mua sắm tiêm kích F-16 có thể chấm dứt khoảng 22 năm không đặt mua mới dòng tiêm kích này. Động thái được đưa ra trong bối cảnh F-35A từng được kỳ vọng sẽ thay thế phần lớn những chiếc F-16 có nguồn gốc từ thời Chiến tranh Lạnh.
Tiêm kích F-16. (Ảnh: MW)
Trong phương án đang được cân nhắc, một biến thể mới mang tên F-16G có thể được phát triển dựa trên tiêu chuẩn F-16 Block 70. Máy bay sẽ được bổ sung một số hệ thống nhằm tăng tầm bay, khả năng cảm biến và tính linh hoạt trong nhiệm vụ so với các biến thể F-16C/D trước đây.
Nếu được phát triển theo cấu hình này, F-16G sẽ hướng tới khả năng hoạt động bền bỉ hơn và đảm nhiệm nhiều loại nhiệm vụ hơn so với cả những chiếc F-16 đang phục vụ trong Không quân Mỹ lẫn biến thể Block 70 hiện đại.
Radar mới có thể trở thành thay đổi đáng chú ý
Một trong những nâng cấp quan trọng được đề xuất cho F-16G là hệ thống radar mới, có khả năng tận dụng một số công nghệ phát triển cho AN/APG-85 trên F-35.
AN/APG-85 được phát triển cho các máy bay F-35 sản xuất theo tiêu chuẩn Block 4. Việc đưa những công nghệ tương tự vào F-16G có thể giúp cải thiện sự cân bằng giữa công suất tín hiệu và mức tiêu thụ điện năng, đồng thời nâng cao hiệu suất tổng thể của radar.
F-16 Block 70/72 hiện sử dụng radar mảng quét điện tử chủ động AN/APG-83, hệ thống AESA thứ hai được tích hợp trên dòng F-16. Trước đó, AN/APG-80 từng được phát triển cho F-16E/F Block 60 dành cho Không quân Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.
Lockheed Martin mô tả AN/APG-83 là hệ thống mang lại năng lực radar tương đương với máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5, đồng thời có nhiều điểm tương đồng về phần cứng và phần mềm với AN/APG-81 trên F-35.
Tuy nhiên, nếu F-16G được trang bị radar dựa trên những công nghệ mới hơn từ AN/APG-85, đây có thể là một bước nâng cấp đáng kể so với cấu hình Block 70 hiện nay.
Một thay đổi đáng chú ý khác là khả năng trang bị các thùng nhiên liệu phụ có thiết kế khí động học và được tích hợp vào thân máy bay.
Khác với những thùng nhiên liệu phụ thông thường chiếm các điểm treo vũ khí bên ngoài, cấu hình được đề xuất cho F-16G sẽ bổ sung nhiên liệu mà không phải sử dụng các giá treo dưới cánh vốn có thể dành cho vũ khí.
Cách bố trí này cho phép máy bay mang lượng vũ khí lớn hơn trong khi vẫn mở rộng bán kính tác chiến. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng khi các hệ thống phòng không hiện đại và tên lửa không đối không tầm xa khiến khoảng cách giao chiến trên không ngày càng được kéo giãn.
F-16G cũng có thể được trang bị thêm các thùng nhiên liệu phụ 600 gallon dưới cánh để tăng thời gian hoạt động trên không. Khả năng này đặc biệt hữu ích khi triển khai tại những khu vực có khoảng cách rất lớn như Thái Bình Dương.
Dù vậy, ngay cả với những nâng cấp trên, tầm hoạt động của F-16G vẫn được đánh giá là hạn chế hơn đáng kể so với một số dòng tiêm kích Trung Quốc có kích thước lớn hơn.
Cảm biến hồng ngoại giúp F-16G tìm mục tiêu thụ động
F-16G cũng có thể được bổ sung hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại. Cảm biến này cho phép máy bay phát hiện dấu hiệu nhiệt từ các mục tiêu mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào radar.
Đặc biệt, khả năng tìm kiếm thụ động giúp máy bay hạn chế việc phát tín hiệu radar, qua đó giảm nguy cơ để đối phương phát hiện vị trí của mình. Đây là năng lực có giá trị trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi chiến tranh điện tử và tên lửa không đối không tầm xa ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Các hệ thống cảm biến hồng ngoại tương tự cũng đã được tích hợp trên một số biến thể F-16 Block 70 của Không quân Trung Quốc. F-16G còn có thể hưởng lợi từ những chương trình nâng cấp tác chiến điện tử đang được triển khai cho phi đội F-16 Mỹ.
Một trong những hệ thống đáng chú ý là AN/ALQ-257 IVEWS do Northrop Grumman phát triển. Hệ thống được thiết kế để cảnh báo radar, gây nhiễu chủ động cũng như phát hiện, nhận dạng và xác định vị trí các nguồn đe dọa.
Theo Northrop Grumman, AN/ALQ-257 đã hoàn thành hơn 550 giờ thử nghiệm trong khoảng 300 chuyến bay. Nếu được tích hợp lên F-16G, những năng lực này có thể giúp máy bay hoạt động trong môi trường phòng không và tác chiến điện tử phức tạp hơn nhiều so với bối cảnh mà F-16 được thiết kế ban đầu. Các hệ thống điện tử tiên tiến cũng phần nào bù đắp cho hạn chế căn bản của F-16 là không có khả năng tàng hình.
Những giới hạn vẫn còn đó
Dù được nâng cấp mạnh, F-16G vẫn phải đối mặt với những giới hạn xuất phát từ thiết kế ban đầu. F-16 là tiêm kích hạng nhẹ một động cơ được phát triển từ những năm 1970, với mục tiêu giảm chi phí và tạo ra một lựa chọn có giá thành dễ tiếp cận hơn so với F-15.
Sau nhiều thập kỷ hiện đại hóa, kích thước tương đối nhỏ của radar vẫn là một hạn chế đối với khả năng nhận thức tình huống. Khả năng mang vũ khí và việc không có thiết kế tàng hình cũng là những điểm yếu mà các chương trình nâng cấp chỉ có thể khắc phục một phần.
Việc Không quân Mỹ cân nhắc mua thêm F-16 diễn ra trong bối cảnh ngân sách dành cho F-35 bị điều chỉnh. Chi phí mua sắm và vận hành F-35 cao hơn những dự tính ban đầu cũng khiến chương trình này không thể nhanh chóng trở thành sự thay thế hoàn toàn cho toàn bộ phi đội F-16.
Vì vậy, ngay cả khi F-16G được phát triển với hàng loạt nâng cấp mới, dòng máy bay này vẫn sẽ đứng ở một vị trí khác so với những tiêm kích như F-15EX và F-35A mà Không quân Mỹ đang tiếp tục mua sắm.
Trong môi trường cạnh tranh với các tiêm kích hiện đại của Trung Quốc như J-16 và J-20, những giới hạn về kích thước, tải trọng và khả năng tàng hình của nền tảng F-16 cũng sẽ tiếp tục là những yếu tố cần được tính đến.
