GSVS. Phạm Song
(Chủ tịch Tổng hội Y học - Phó chủ tịch Hội Giáo dục và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng)
Làm thế nào để dịch cúm A (H1N1) không lan đến Việt Nam?
Rất khó. Chỉ trông cậy vào cơ quan kiểm dịch biên giới làm việc hết lòng, nhã nhặn, lịch thiệp và cương quyết. Hễ nhập biên giới Việt Nam đường bộ, đường biển, nhất là đường hàng không, hành khách có nhiệt độ trên 38oC là nhã nhặn hỏi nơi xuất phát từ đâu, nếu là nơi có cúm A (H1N1) mới trên người là yêu cầu cách ly 7 ngày. Chắc chắn Bộ Y tế đã cung cấp thông tin về những nước có ca nhiễm cúm A (H1N1) mới.
 Cấu trúc virut cúm A. |
Nếu chịu chi phí thì làm xét nghiệm để làm xét nghiệm Thời gian thực - sao chép ngược - chuỗi polymerase (Real-time RT-PCR) thì 24 giờ là biết.
Phải trang bị môi trường bảo quản chuyển bệnh phẩm tới nơi được chỉ định làm được xét nghiệm trên hoặc có khả năng nuôi cấy.
Đã có ca đầu tiên, làm thế nào để giảm lây lan nhanh?
Ca đầu tiên thì có 2 tiêu chí:
Lâm sàng thì nghi ngờ.
Viêm đường hô hấp trên có sốt trên 38 độ C, ho, hắt hơi, sổ mũi, khạc đờm, đau mình, mệt mỏi hay có triệu chứng có khả năng viêm phổi, thở nhanh, thở khó, đau ngực, đờm quánh có màu vàng.
Có tiêu chí dịch tễ đã xúc tiếp với người có viêm đường hô hấp trên mà có xác định là do A (H1N1) mới.
Khẳng định thì phải làm được 1 trong ba xét nghiệm:
Real-time RT-PCR.
Nuôi cấy.
Kháng thể trung hoà tăng 4 lần với kháng nguyên A (H1N1) mới
(Hướng dẫn lâm thời của WHO 29/4/2009).
Những trường hợp khi đã có dịch trong cộng đồng mà người phát ngôn của Bộ Y tế đã công bố thì với triệu chứng lâm sàng viêm đường hô hấp trên có dấu hiệu viêm phổi hay không đều tự giác cách ly 7 ngày: không tiếp xúc nơi công cộng; trong gia đình thì đeo khẩu trang và khi ho thì lấy 2 bàn tay che mũi miệng để hạn chế lây truyền virut vào không khí làm lây cho người khác.
Người trong gia đình nên cử một ngưòi chuyên giúp đỡ người nghi nhiễm cúm A (H1N1) mới để hạn chế lây và khi có sốt với dấu hiệu viêm đường hô hấp trên thì cũng tự giác cách ly 7 ngày.
Rửa tay thật sạch theo đúng chuẩn: xát 2 lòng bàn tay nhiều lần với xà phòng, xát nhiều lần mặt trên lòng bàn tay, khum ngón tay xoa mạnh lòng bàn tay kia và ngược lại, dùng bàn tay nắm lại xoay vòng ngón tay cái bên phải và rửa nước thật sạch bàn tay vì khi ho đờm rải có thể rơi xuống sàn nhà, chăn màn, gối đệm vì virut ra ngoài cơ thể có thể tồn tại 2 tiếng nên khi tay xúc tiếp vào vật nhiễm virut nếu không rửa đưa lên mắt, mũi, miệng có thể lây nhiễm cúm A (H1N1) mới.
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc và rửa tay là 2 biện pháp cốt lõi phòng nhiễm cúm A (H1N1) mới tại nhà và trong cộng đồng.
Thông tin thay đổi hàng ngày.
Cúm lợn nay đổi tên là cúm A (H1N1): tôi thêm chữ mới vì A (H1N1) trên người đã có từ trước và chỉ gây cúm người theo mùa, không gây đại dịch. CDC nói cúm A (H1N1) là do tái sắp xếp cúm người cúm gà, cúm lợn nhưng có chuyên gia lại nói chỉ là tập hợp của 2 chủng cúm lợn (30/4/09) nhưng chắc chắn đã lây từ người sang người nhanh chóng và tôi tin tuyên bố của CDC.
Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Y tế đã có chỉ thị, vấn đề là toàn dân tham gia, các đoàn thể huy động đoàn viên tham gia.
Chưa có vaccin cúm A (H1N1) mới và nhanh nhất là 3-6 tháng mới có nên tự phòng là chính, nâng cao sức đề kháng là chính nhưng ở Mexico thì thanh niên và người trưởng thành trẻ bị nhiễm là chính, không như cúm mùa thì người già và trẻ em là chính.
Dịch cúm A (H1N1) lan nhanh và tỷ lệ tử vong bao nhiêu dự báo 3-4% nhưng có thể lúc đầu nhẹ sau mới nặng dần lên đều chưa xác định được
Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới bà - TS. Margaret Chan 29/4/09 nói chính xác: Hiện nay chưa có trả lời chính xác mọi vấn đề nhưng chúng ta sẽ phát động chương trình đối phó quốc gia tùy điều kiện của mỗi nước.