Quãng những năm 80, tôi đã gặp Nguyễn Thụy Kha trong nhóm những người như Trần Tiến, Nguyễn Cường, Phó Đức Phương, Phan Lạc Hoa, Nghiêm Bá Hồng, Bế Kiến Quốc, Ngọc Tân... Những lần nghe các anh đàm đạo, đọc thơ, cầm ghi-ta vừa đàn vừa hát, tôi rất thán phục và đôi khi len lén ước bao giờ thì dòng chữ đầu tiên của mình mới xuất hiện.
Năm 1989, tôi bắt đầu vào nghề báo, cùng lúc in truyện ngắn. Ngay năm đó, anh rủ: "Chúng ta thử tự mình làm một tờ báo với cơ chế mới, tự thu thập bài vở, đọc, biên tập, kiếm ảnh minh họa, vẽ bìa, mi trang và đưa cơ quan chủ quản duyệt cuối cùng. Sau đó tự phát hành, trả nhuận bút...?". (Bây giờ, việc đó có thuật ngữ: cơ chế một cửa). Tôi mới từ nước ngoài về, thấy làm việc kiểu này "rất được", chẳng khác "cơ chế" của thế giới văn minh, liền đồng ý ngay. Và cũng lần đầu tiên, tôi biết thế nào là 1 khế ước ngân hàng. Anh Kha nói, bọn anh thì mới từ chiến tranh trở về, thoát nghèo là may rồi, bỏ vốn làm báo thì không có. Em ở nước ngoài về, có tiền nhưng nếu em bỏ cả thì không công bằng trách nhiệm, thôi ta cứ vay ngân hàng, lỗ lãi ta cùng nhau... hưởng.
Tờ "Cửa sổ văn hóa" ra số đầu tiên với nhiều góp mặt của các tên tuổi lớn như: Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Trịnh Công Sơn, Lữ Phương... Báo còn "nóng" đã lập tức được chia tới những đại lý đang chờ ở cửa nhà in từ lúc 4 giờ sáng. Chúng tôi nói "cơ chế tự thanh toán nên xin trả tiền ngay khi nhận báo", điều không có tiền lệ. Vậy mà không ai không trả, có người rút cái nhẫn vàng 1 chỉ ở ngón áp út "ký gửi" để lấy báo, sau đem tiền lại thanh toán, lấy nhẫn về.
Việc làm chung ấy khởi đầu cho quan hệ tình bạn, tình anh em, tình đồng nghiệp cho đến tận bây giờ. Nhưng như người ta vẫn nói, có quan hệ đã khó, giữ quan hệ còn khó hơn.
 Bìa đĩa của Thụy Kha. |
Nguyễn Thụy Kha được nhiều người yêu mến, nhất là phụ nữ, có lẽ trước hết vì thơ, những bài thơ tình đằm thắm, những bài thơ thế sự sâu sắc với ngôn từ và cách thả chữ độc đáo khiến cho người ta thích thơ thích luôn việc được kết bạn cả với tác giả thơ - Nguyễn Thụy Kha.
Có người thổn thức nói với tôi, coi tôi là chị gái của Nguyễn Thụy Kha, khi đọc bài thơ Không đề của anh:
Và không chỉ một người. Nguyễn Thụy Kha có nhiều người hâm mộ, không ít cuộc "nhậu" nếu có anh tham dự người ta đem thơ của anh ra đọc để tỏ lòng tri kỷ với thơ:
Thơ Nguyễn Thụy Kha có sức lay động tâm can, đọng lại trong trí nhớ và khiến tư duy con người bỗng đẹp hơn trong cuộc đời thường.
Khó có thể kể ra đây những bài thơ ấn tượng đã được in và xuất bản trong 10 tập sách. Thơ đi suốt chiều dài cuộc đời con người sinh ra từ đất Hải Phòng, trong một gia đình nhà giáo lấy căn cốt văn hóa làm trọng. Nguyễn Thụy Kha làm thơ, viết ca khúc từ thuở thiếu thời nhưng theo lời cha, đi học đại học, không lấy nê chữ nghĩa làm "ông kễnh" ở đời.
Thế rồi anh kỹ sư thông tin rời ghế nhà trường dấn thân vào đời lính. Đàn hát, làm thơ trong rừng, qua những cuộc hành quân tuyến lửa Nguyễn Thụy Kha được người đọc xếp vào hàng ngũ những nhà thơ thời chống Mỹ.
Thơ cũng như cuộc đời Nguyễn Thụy Kha, luôn bị cái vẻ bời rối, phân vân, đẹp một cách u buồn của mưa ám ảnh. Mưa chi phối thẩm mỹ, nâng đỡ và làm điểm tựa cho tâm trạng người thơ Nguyễn Thụy Kha, làm bật ra những ngôn từ, nhịp điệu mới trong những bài thơ của anh.
Song, Nguyễn Thụy Kha không chỉ là nhà thơ, anh còn là nhạc sĩ, những tác phẩm âm nhạc của anh không "đình đám" ở sân khấu khán giả trẻ mà lặng lẽ thấm vào một lớp khán giả khác, nhất là những bản hợp xướng có dáng dấp một tác phẩm mang tầm vóc thời đại.
Nhà thơ, nhạc sĩ, nhà báo và một giám đốc doanh nghiệp nhỏ và vừa. Người ta gọi Nguyễn Thụy Kha là "ông 4 trong 1". Giữ một chân trong trang văn hóa văn nghệ của báo Lao động, anh có công phát hiện nhiều gương mặt mới và tri ân với nhiều tên tuổi cũ. Anh cũng là người chủ biên, đồng chủ biên, biên tập nhiều cuốn sách, kỷ yếu về âm nhạc. Công ty TKK của anh vừa tổ chức biểu diễn, tổ chức các chương trình sản xuất CD, DVD, sản xuất phim, xuất bản tạp chí và sách... nhưng chủ trương của ông GĐ là chỉ đặt mục tiêu kinh doanh sau mục tiêu phát triển sản phẩm mang ý nghĩa văn hóa, lấy sự vui làm lãi suất.
2 đĩa VCD của Nguyễn Thụy Kha vừa ra mắt công chúng tháng 12/2009 mang tên Tình ca cây cầu và Miền yêu dấu đã minh chứng điều đó. Những ca khúc và hợp xướng có mặt trong đó được hòa âm phối khí và thu thanh một cách "cẩn thận". Tác giả vừa muốn thể hiện tài năng, thẩm mỹ âm nhạc của chính mình với một seri nghệ sĩ phối khí, ca sĩ tên tuổi, đồng thời là bạn bè thân thiết của anh như: nhạc sĩ Doãn Nguyên, ca sĩ Anh Thơ, Việt Hoàn, Quỳnh Hoa...
“Có tài có tật, Ngựa hay - cương dễ đứt", đó cũng là những gì người đời hay nói về những người như Nguyễn Thụy Kha. Nóng nảy, cực đoan, dữ dội là những yếu tố dễ gây ra sự mất lòng, nhưng Nguyễn Thụy Kha không mất tất bởi ai cũng thấy ở đó sự chân thành và khả năng dễ làm lành trở lại "sau cuộc chiến".
Trần Thị Trường