Người nghiện thuốc lá sẽ không được chữa bệnh trong các bệnh viện công hay thụ hưởng những ca phẫu thuật đắt tiền do bảo hiểm nhà nước chi trả - quy định mới của chính quyền Thụy Điển đã gây nên một cuộc tranh cãi lớn trong xã hội nước này. Nhiều người cho rằng, Thụy Điển đang quay trở lại với sai lầm của quá khứ không xa: muốn tạo ra một dân tộc "siêu đẳng", chỉ toàn những con người cực kỳ lành mạnh và hoàn thiện tuyệt đối.
Không bỏ thuốc lá - không được chữa bệnh
Quy định mới do Tổng giám đốc cơ quan Quản lý xã hội Thụy Điển Lars Erik Holm ký đã có hiệu lực thi hành từ đầu năm 2010 tại tất cả các bệnh viện của nước này. Điều đó đồng nghĩa với việc các bệnh viện có quyền cự tuyệt làm phẫu thuật hay chữa trị bệnh cho những người chưa bỏ được thuốc lá và sẽ có tới 900.000 người nghiện thuốc lá trong tổng số 10 triệu dân của Thụy Điển bị đẩy ra ngoài hệ thống y tế của đất nước.
Quyết định này của Chính phủ Thụy Điển đã gây ra phản ứng gay gắt từ nhiều tầng lớp của xã hội. Một số người cho rằng đây là một chính sách quyết liệt nhằm ép buộc người nghiện thuốc lá trở lại lối sống lành mạnh. Điều đó có ích đối với từng cá nhân cũng như đối với quốc gia. Tuy nhiên, đa số lại cho rằng đó là một cách làm quá quân phiệt và kỳ thị. Trong một bài xã luận, tờ Dagens Nyheter đã chỉ trích tuyên bố của ông Holm rằng: "Sáng kiến của cơ quan Quản lý xã hội chẳng qua chỉ là một "tối kiến". Nếu các bệnh viện đòi những người nghiện phải bỏ thuốc lá để đổi lấy chỗ trên bàn mổ thì sao lại không từ chối chữa trị cho những người có các thói quen xấu khác, chẳng hạn đối với người béo phì (do ăn uống vô độ). Rồi hệ thống y tế sẽ làm thế nào để đối phó với những người tuy ngoài mặt cam kết bỏ thuốc nhưng lại vẫn hút trộm? Cuối cùng, câu hỏi có tính nguyên tắc chưa có câu trả lời là: Dân nghiện thuốc lá có được hưởng các quyền như những "người thường" ở Thụy Điển hay không?". Người ta lo ngại rằng Thụy Điển đang quay lại với con đường nguy hiểm là muốn tạo ra dân tộc "siêu đẳng" với toàn những người siêu việt - một ảo tưởng sai lầm nghiêm trọng trong quá khứ vừa mới được thừa nhận trước đó chưa lâu.
 Thụy Điển từng muốn tỏ ra dân tộc siêu đẳng với những con người mang giống nòi Bắc Âu siêu việt. |
Lật lại sai lầm trong quá khứ
Thật dễ hiểu nếu ai đó nghĩ rằng câu chuyện này là hoàn toàn viễn tưởng và bịa đặt. Bởi Thụy Điển từng được xếp hạng là quốc gia dân chủ tốt nhất vào năm 2007 (theo The Economist), tuy nhiên, sự thật không hẳn như vậy. Magnus Betner, một nhà hài kịch tại Stockholm nói: "Một phần vấn đề của Thụy Điển tại nước ngoài là tất cả mọi người đều nghĩ chúng tôi giống như Abba và Ikea. Chúng tôi là một quốc gia của những người đẹp hát những bài hát vui vẻ trong một căn hộ thời trang. Nhưng đó không phải là cách người Thụy Điển chúng tôi đánh giá về mình. Chúng tôi có một mặt rất tối, đó là luôn cho rằng mình siêu việt và bài trừ những gì không siêu việt!”.
Nước này vốn là quê hương của hệ tư tưởng đề cao tính ưu việt của giống người siêu đẳng mà sau đó nước Đức quốc xã bắt tay vào thực hiện trong những năm 30 của thế kỷ trước và gây ra Chiến tranh thế giới thứ II. Trong những năm 20, tại Thụy Điển đã xuất hiện ý tưởng phải lành mạnh hóa giống nòi một cách cưỡng bức, trong đó có việc triệt sản những cá thể "không hoàn thiện" với lý do "bảo vệ giống nòi Bắc Âu và thanh lọc xã hội - chủng tộc". Đến năm 1935, chính sách triệt sản bắt buộc đã được ban hành theo đề nghị của phe xã hội - dân chủ mới lên cầm quyền. Theo đó, những người vô gia cư, rối loạn tâm thần và "yếu kém về mặt xã hội" đều bị liệt vào dạng này. Ban đầu, số ca bị triệt sản bắt buộc không nhiều. Nhưng đến năm 1941, số người bị triệt sản tăng vọt khi một đạo luật mới ra đời, nêu rõ mục đích nhà nước muốn kiểm soát và cải thiện giống nòi nên cấm triệt sản theo yêu cầu đơn thuần và buộc triệt sản đối với những người bị xem là "có nguy cơ" cho ra đời những đứa trẻ không hoàn thiện. Phải đến năm 1976, chính sách phi lý này mới bị hủy bỏ. Tuy nhiên trong hơn 40 năm chính sách đó tồn tại (từ năm 1935 đến 1975), đã có tới 63.000 người dân Thụy Điển (93% là phụ nữ) bị tước mất quyền làm cha làm mẹ, trong số đó có 31.000 người tự nguyện triệt sản theo kêu gọi của Chính phủ, 6.000 người bị triệt sản mà không hay biết gì và 15.000 người mang tiếng là tự nguyện nhưng thật ra họ rơi vào những trường hợp không còn cách lựa chọn nào khác. Mới đây, báo chí đã kể về trường hợp của một phụ nữ vốn được nuôi dưỡng trong trại trẻ mồ côi. Hồi đó bà bị cận thị nặng nhưng không ai để ý. Thị lực kém khiến cô bé có những hành vi hơi lạ và thế là cô bị cắt buồng trứng để tránh sau này "xuất xưởng" những đứa trẻ "có vấn đề" làm xấu đi nguồn gen quốc gia.
Cho đến nay, Ủy ban điều tra ở Thụy Điển vẫn chưa lên án hoặc buộc tội được cụ thể một cá nhân hay tổ chức nào dính líu đến chính sách triệt sản trên. Trước việc ban hành quyết định không chữa bệnh cho người nghiện thuốc lá, người ta đã lật lại sai lầm trong quá khứ và đặt ra nhiều câu hỏi "hóc búa": Còn tồn tại hay không hệ tư tưởng dân tộc thượng đẳng trong giới chức lãnh đạo? Tiếp sau việc bài trừ những đối tượng nghiện thuốc lá sẽ là những đối tượng nào bị Chính phủ nhắm đến? Tờ Svenska Dagbladet của Thụy Điển đã viết: "Nếu chính quyền đương nhiệm chưa thể rũ bỏ được tư tưởng dân tộc thượng đẳng thì chỉ còn là vấn đề thời gian, rồi sẽ đến lúc nhiều đối tượng dân chúng khác, từ bệnh nhân tâm thần tới người vô gia cư, sẽ bị đặt ra ngoài hệ thống y tế. Bởi vì theo ý của chính quyền thì những người này không nỗ lực để thực hiện một lối sống lành mạnh và như thế họ không thể trở thành những công dân hoàn thiện!”.
Trung Kiên (Theo Le Figaro)