Trong thời gian qua, liên tục những vụ đập thủy điện bị rò rỉ, bị vỡ gây thiệt hại về kinh tế không nhỏ khiến người dân hoang mang, bức xúc và khiến cơ quan quản lý, các nhà khoa học phải đau đầu và vào cuộc xử lý. Không thể phủ nhận những tác động tích cực từ các dự án thủy điện, song, cũng không thể chối bỏ những tác động tiêu cực từ các dự án thủy điện.
Chúng ta hẳn không thể quên vụ đập chắn của công trình thủy điện Đakrông III bị vỡ, cuốn trôi hàng chục tấn sắn mới thu hoạch, gây thiệt hại lớn cho người dân, hay vụ đập bê tông dài 60m, cao khoảng 20m của thủy điện Đak Mek 3 bị đổ sập, hàng trăm khối đá, bê tông rơi xuống suối Đak Mek khiến một công nhân thiệt mạng đã tác động xấu đến người dân, đặc biệt là những người dân sống quanh khu vực thủy điện.
Có một thực tế, hiện nay ở nhiều địa phương, hễ nơi nào có dự án thủy điện thì người dân trong vùng lại sống trong lo ngại. Tại miền núi tỉnh Khánh Hòa, nơi có 8 dự án thủy điện nhỏ, nỗi lo lại càng lớn khi một thực tế khó tránh khỏi là đi liền với dự án thủy điện, rừng đầu nguồn bị hủy hoại. Những khoảng trống giữa rừng đầu nguồn xã Khánh Trung, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa. Công trình thủy điện Sông Giang 2 với những khối bê tông đã thay chỗ cho rừng, thảm thực vật hàng trăm năm tuổi vô cùng quan trọng cho vùng hạ du đã bị thay thế, phá hoại. Dự án thủy điện Sông Giang 2 có công suất 37MW thực hiện trên diện tích 239ha ở xã Khánh Trung. Theo kế hoạch, quý 2 năm 2011, công trình hoàn thành, hòa vào lưới điện quốc gia. Chưa nói đến việc tiến độ thi công bị chậm, chỉ so sánh giữa vốn rừng bị mất đi với giá trị công trình thủy điện mang lại là điều mà chính quyền và người dân địa phương đang quan tâm.
Ông Cao Xuân Quang - Chủ tịch UBND xã Khánh Trung, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa cho biết, việc mất rừng, khai thác rừng để làm thủy điện sẽ ảnh hưởng rất lớn đến lũ lụt, lũ quét.
Nằm trong quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ trên cả nước, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có 8 dự án thủy điện với tổng công suất lắp máy 113MW. Trong số 8 dự án này, chỉ có 1 dự án là thủy điện Ea Krông Rou đã đi vào hoạt động, có 3 dự án đang triển khai, còn lại 4 dự án chậm triển khai, chiếm hàng trăm hecta rừng tự nhiên, rừng phòng hộ. Ông Lê Đức Dũng - Phó Chủ tịch UBND huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa cũng bày tỏ lo lắng: Chúng tôi cũng rất băn khoăn vì tác động về môi trường. Vấn đề thứ nhất là khi sử dụng lòng hồ chứa nước thì chiếm đi một phần lớn diện tích rừng. Chính vì điều đó nên việc đánh giá mặt tác động môi trường, đảm bảo cho việc thực hiện sản xuất điện cần được sự quan tâm và sự kiểm tra sâu sát của các ngành chức năng ở trên.
Một huyện miền núi như Khánh Vĩnh mà có tới 4 dự án thủy điện. Gần đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản đề nghị Bộ Công Thương đưa các dự án thủy điện nhỏ chậm triển khai ra khỏi quy hoạch các dự án thủy điện nhỏ và vừa. Sự tính toán giữa cái lợi mà thủy điện mang lại so với những tác động đối với môi trường của các dự án thủy điện là điều cần tính đến lúc này, trước khi quá muộn. Trở lại thủy điện Sông Giang 2 ở xã Khánh Trung, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa... người dân trong vùng tiếp tục chờ đợi ngày dự án hoàn thành, hòa lưới điện quốc gia. Họ chờ đợi trong nỗi lo, khi rừng đầu nguồn không còn như trước, không ai biết điều gì sẽ xảy ra trong mùa mưa lũ vì các con sông nơi đây vốn có chế độ thủy văn khá phức tạp.
Bài, ảnh: Ngọc Vinh