1. Thải độc gan bằng cà phê - phương pháp thiếu cơ sở khoa học
Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều quảng cáo về phương pháp thụt cà phê (coffee enema) với những lời giới thiệu như "làm sạch đại tràng", "thải độc gan", "tăng miễn dịch", "cải thiện làn da", "tăng năng lượng" hay thậm chí hỗ trợ điều trị các bệnh mạn tính... Những thông điệp này dễ tạo niềm tin bởi gan là cơ quan trung tâm trong quá trình chuyển hóa và giải độc của cơ thể. Tuy nhiên, từ góc độ y học hiện đại, khái niệm "thải độc gan" như cách thường được quảng cáo lại không có định nghĩa rõ ràng.
Gan thực hiện hàng trăm chức năng sinh học khác nhau, bao gồm chuyển hóa carbohydrate, lipid, protein, tổng hợp các yếu tố đông máu, sản xuất mật và xử lý nhiều chất có hại thông qua hệ thống enzyme phức tạp. Quá trình này diễn ra liên tục thông qua mạng lưới tế bào gan, hệ tuần hoàn cửa, hệ mật và các phản ứng sinh hóa chuyên biệt.
Nếu gan bị tổn thương, bác sĩ cần xác định nguyên nhân cụ thể như viêm gan virus, gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, bệnh gan do rượu, viêm gan tự miễn, tắc mật hay xơ gan. Không có cơ sở khoa học nào cho thấy việc đưa dung dịch cà phê vào trực tràng có thể "rửa sạch" hoặc phục hồi chức năng gan.
Không có bằng chứng chứng minh thụt cà phê giúp gan khỏe hơn.
2. Không có bằng chứng chứng minh thụt cà phê giúp gan khỏe hơn
Coffee enema xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước và từng được một số trường phái y học thay thế quảng bá như phương pháp hỗ trợ giải độc cơ thể. Tuy nhiên, các tổ chức y khoa lớn trên thế giới hiện không khuyến cáo sử dụng phương pháp này để điều trị hoặc phòng ngừa bệnh. Cho đến nay, chưa có các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao chứng minh thụt cà phê giúp cải thiện chức năng gan, giảm men gan, làm chậm tiến triển bệnh gan hay tăng khả năng đào thải độc chất của cơ thể.
Nhiều người cho biết, cảm thấy nhẹ bụng, dễ chịu hoặc khỏe hơn sau khi thực hiện. Tuy nhiên, cảm giác chủ quan này không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị thực sự. Trong y học, hiệu quả của một phương pháp phải được đánh giá bằng các chỉ số khách quan như xét nghiệm sinh hóa, chẩn đoán hình ảnh, tỷ lệ biến cố lâm sàng hoặc các nghiên cứu đối chứng được thiết kế chặt chẽ.
Đối với bệnh gan, các chỉ số như men gan, bilirubin, chức năng đông máu, siêu âm gan, FibroScan hoặc sinh thiết gan mới là cơ sở để đánh giá tình trạng bệnh và hiệu quả điều trị.
3. Những nguy cơ sức khỏe khi thải độc bằng thụt cà phê
Trái với suy nghĩ của nhiều người rằng đây là một biện pháp "tự nhiên" và an toàn, y văn đã ghi nhận nhiều tai biến liên quan đến thụt cà phê.
Các biến chứng được báo cáo bao gồm:
- Đau bụng.
- Tiêu chảy kéo dài.
- Viêm trực tràng, viêm đại tràng.
- Chảy máu đường tiêu hóa dưới.
- Bỏng niêm mạc do dung dịch quá nóng.
- Nhiễm khuẩn.
- Mất nước và rối loạn điện giải.
Một số báo cáo còn ghi nhận biến chứng thủng ruột, nhiễm khuẩn huyết và các trường hợp tử vong liên quan đến việc áp dụng phương pháp thụt cà phê không đúng cách.
Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể phải nhập viện do hạ natri máu, hạ kali máu, nhiễm trùng hoặc tổn thương đại trực tràng. Một số báo cáo còn ghi nhận biến chứng thủng ruột, nhiễm khuẩn huyết và các trường hợp tử vong liên quan đến việc áp dụng phương pháp này không đúng cách.
Nguy cơ càng cao ở người cao tuổi, người suy kiệt, bệnh nhân ung thư, người mắc bệnh gan, bệnh thận, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc điều trị.
Cần lưu ý rằng, việc thụt tháo thường xuyên có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, ảnh hưởng đến chức năng sinh lý bình thường của đại tràng và làm tăng nguy cơ phụ thuộc vào các biện pháp can thiệp để đi tiêu. Một trong những nguy cơ lớn nhất của các phương pháp "detox" không nằm ở bản thân thủ thuật mà ở việc khiến người bệnh trì hoãn điều trị y khoa chuẩn.
Nhiều quảng cáo sử dụng các triệu chứng rất phổ biến như mệt mỏi, nổi mụn, đầy bụng, khó tiêu, tăng cân hoặc mất ngủ để gắn với khái niệm "cơ thể tích tụ độc tố". Điều này có thể khiến người dân bỏ qua việc thăm khám để tìm nguyên nhân thực sự của các triệu chứng.
Đối với các bệnh lý như viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường, bệnh thận mạn, ung thư hoặc các bệnh tự miễn, việc chậm chẩn đoán và điều trị có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn, giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.
Do đó, người dân cần thận trọng trước những lời quảng cáo hứa hẹn tác dụng "thải độc", "làm sạch gan", "tăng miễn dịch" hoặc "chữa nhiều bệnh cùng lúc" nhưng không kèm theo bằng chứng khoa học đáng tin cậy.
Thực tế, không có phương pháp thụt cà phê nào được chứng minh giúp "thải độc gan". Để bảo vệ gan và sức khỏe lâu dài, các biện pháp đã được chứng minh hiệu quả vẫn là duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, tiêm phòng viêm gan khi cần thiết, vận động thường xuyên và khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường.
Trong y học chứng cứ, một phương pháp chỉ nên được khuyến cáo khi lợi ích đã được chứng minh lớn hơn nguy cơ. Với thụt cà phê, bằng chứng về lợi ích hiện chưa thuyết phục, trong khi các nguy cơ sức khỏe là hoàn toàn có thật.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cảnh báo: Gặp họa do thải độc gan theo quảng cáo.
