Thuốc giả bùng nổ trên toàn cầu

(SKDS) - Tình hình thuốc giả, thuốc kém chất lượng hiện nay diễn biến rất phức tạp và ngày càng được làm giả một cách tinh vi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác điều trị của bác sĩ và đặc biệt gây ngộ độc thuốc, nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh, người sử dụng - đây là một trong những ý kiến được nêu ra tại Hội nghị quốc tế với chủ đề “Thuốc giả: Từ thực tiễn đến hành động” do Trường đại học Dược Hà Nội phối hợp với Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế, Bộ Ngoại giao Pháp và Chương trình đối tác vì an toàn thuốc của Hoa Kỳ tổ chức trong 2 ngày 29 - 30/10 tại Hà Nội.

Khoảng 200.000 người tử vong do thuốc giả mỗi năm

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang cho biết, khi kỹ thuật công nghệ ngày càng phát triển thì tình trạng thuốc giả, thuốc nhái nhãn hiệu xuất hiện ngày càng nhiều. Dẫn chứng từ Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy, đã có sự bùng nổ thuốc giả trên phạm vi toàn cầu và thuốc giả chiếm tới 10% thị trường dược phẩm thế giới. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 200.000 người tử vong do thuốc giả. Tại Việt Nam, theo thống kê của Viện Kiểm nghiệm thuốc TW, số lượng thuốc giả đã phát hiện trong năm 2011 là 31 mẫu; trong đó 11 mẫu thuốc tân dược và 20 mẫu thuốc đông dược, bao gồm cả nhập khẩu và sản xuất trong nước. Trong số 48.261 mẫu thuốc đã được tiến hành kiểm nghiệm chất lượng thì có đến 940 mẫu không đạt tiêu chuẩn.

Từ đầu năm 2012 đến nay, Thanh tra Bộ Y tế và Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế đã gửi thông báo đến sở y tế các tỉnh/thành phố về việc lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều loại thuốc tây giả như: thuốc viên nén fugacar dùng xổ giun, thuốc levitra 20mg chữa chứng rối loạn cương dương, thuốc tiêm voltarén® 75mg dùng điều trị giảm đau, viêm khớp mạn tính...

Tại thị trường Hà Nội và Hải Phòng, cơ quan chức năng cũng phát hiện thuốc stugeron dùng phòng ngừa say sóng, say tàu xe, máy bay, phòng ngừa và điều trị đau nửa đầu, điều trị duy trì các triệu chứng có nguồn gốc tuần hoàn não... trong đó có lô thuốc số B.101039 bị làm giả.

Hướng dẫn phân biệt thuốc thật - thuốc giả của Cục Quản lý Dược.  Ảnh: PV

Đổi mới việc kiểm nghiệm,

giám sát chất lượng thuốc

Chính thức đưa vấn đề “thuốc giả” thành môn học bắt buộc Theo PGS. TS. Nguyễn Đăng Hòa - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Dược Hà Nội, nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề thuốc giả, gần một năm qua, cùng với việc nhập khẩu chương trình đào tạo thạc sĩ dược cấp bằng châu Âu, nội dung “thuốc giả” đã được chính thức đưa vào là một môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo của ĐH Dược Hà Nội, Trường ĐH Sức khỏe Lào và Campuchia.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Viên - Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cho rằng, trong những năm qua, công tác phòng chống thuốc giả, thuốc kém chất lượng luôn được Cục Quản lý Dược và các đơn vị trong ngành như Thanh tra Bộ Y tế, Viện Kiểm nghiệm thuốc TW phối hợp với lực lượng chức năng liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh sản xuất, phân phối thuốc đến người dân ở các vùng miền trong cả nước... Tuy nhiên, ông Viên cũng thừa nhận, tình trạng buôn lậu qua biên giới phức tạp, hiểu biết của người dân về thuốc giả, sự nguy hiểm của thuốc giả còn hạn chế... kết hợp với thực tế một số vụ buôn bán, sản xuất thuốc giả chưa bị xử lý nghiêm đã khiến cho thuốc giả vẫn còn “đất sống”. 

 

Để loại bỏ thuốc giả khỏi cộng đồng, theo ông Viên, cần phải tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý dược và cơ quan chức năng liên quan như công an, hải quan, quản lý thị trường; đồng thời cần thành lập tiểu ban về thuốc giả - là đơn vị chuyên môn về vấn đề thuốc giả. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là phải tăng chế tài xử lý nghiêm các đối tượng sản xuất, buôn bán thuốc giả để tăng tính răn đe.

 

Là người có kinh nghiệm và gắn bó lâu năm với chuyên ngành kiểm nghiệm thuốc, PGS.TS. Trịnh Văn Lẩu - nguyên Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm thuốc TW, Chủ tịch Hội đồng dược điển Việt Nam cho rằng, để nâng cao chất lượng quản lý thuốc trên thị trường, hệ thống kiểm nghiệm cả nước cần đổi mới phương pháp mua mẫu theo chỉ tiêu số lượng bằng biện pháp mua mẫu sàng lọc có nghi ngờ về chất lượng; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng thuốc tại tuyến cơ sở như trạm y tế xã, nơi xa trung tâm trong đó chú ý đến hạn dùng của thuốc.

 

Ngoài ra, các cơ sở kiểm nghiệm thuốc trên toàn quốc cũng cần triển khai áp dụng hệ thống quản  lý chất lượng toàn diện theo hướng kiểm tra, giám sát tất cả các mẫu thuốc ngay tại đầu nguồn, nhất là các nguyên liệu ban đầu như dược liệu, thuốc Đông dược, dạng bào chế nhiều thành phần, các dược chất và dạng bào chế kém ổn định về chất lượng.

Ở góc độ khác để thuốc giả, thuốc kém chất lượng không còn “đất sống”, bà Nguyễn Thị Trúc Vân - đại diện cho Viện Kiểm nghiệm thuốc TP. Hồ Chí Minh khuyến cáo người tiêu dùng không nên mua các thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ, thuốc bán dạo, chỉ mua thuốc ở các quầy thuốc cố định, có bảng biển rõ ràng... Đồng thời, người dân khi sử dụng thuốc nên tuân thủ chỉ định của bác sĩ, tránh dùng thuốc tràn lan, nhất là các thuốc Đông y, y học cổ truyền không có nguồn gốc rõ ràng.     

Nguyễn Hoàng