Thực trạng biến đổi khí hậu ở Việt Nam trong những năm qua
Theo các số liệu quan trắc, biến đổi khí hậu (BĐKH) ở Việt Nam những năm qua có một số điểm đáng lưu ý như: Nhiệt độ: Trong khoảng 50 năm qua (1951 - 2000), nhiệt độ trung bình năm (TBN) ở Việt Nam đã tăng lên 0,7oC. Nhiệt độ TBN của 4 thập kỷ gần đây (1961 - 2000) cao hơn TBN của 3 thập kỷ trước đó (1931 - 1960). Lượng mưa: Trên từng địa điểm, xu thế biến đổi của lượng mưa TBN trong 9 thập kỷ vừa qua (1911 - 2000) không rõ rệt theo các thời kỳ và trên các vùng khác nhau, có giai đoạn tăng lên và có giai đoạn giảm xuống. Trên lãnh thổ Việt Nam, xu thế biến đổi của lượng mưa cũng rất khác nhau giữa các khu vực. Mực nước biển: Theo số liệu quan trắc trong khoảng 50 năm qua ở các trạm Cửa Ông và Hòn Dấu, mực nước biển trung bình đã tăng lên khoảng 20cm. Số đợt không khí lạnh (KKL) ảnh hưởng tới Việt Nam giảm đi rõ rệt trong hai thập kỷ gần đây (cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI). Năm 1994 và năm 2007 chỉ có 15 - 16 đợt KKL, bằng 56% trung bình nhiều năm. Bão: Những năm gần đây, số cơn bão có cường độ mạnh nhiều hơn, quỹ đạo bão dịch chuyển dần về các vĩ độ phía Nam và mùa bão kết thúc muộn hơn, nhiều cơn bão có quỹ đạo di chuyển dị thường hơn. Số ngày mưa phùn TBN ở Hà Nội giảm dần trong thập kỷ 1981 - 1990 và chỉ còn gần một nửa (15 ngày/năm) trong 10 năm gần đây.
Xu thế BĐKH ở Việt Nam trong những năm tới
Về nhiệt độ, trên các khu vực, nhiệt độ TBN có thể tăng lên 2OC vào năm 2050. Dự tính đến năm 2100 nhiệt độ sẽ tăng lên 3OC. Về lượng mưa, lượng mưa mùa mưa ở các khu vực, trừ Trung Bộ, đều tăng 0 - 5% vào năm 2050, riêng Trung Bộ là 0 - 10%. Lượng mưa mùa khô ở các vùng Tây Bắc, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Trung Bộ, Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ có thể tăng hay giảm 5%, riêng ở Bắc và Trung Trung Bộ tăng 0 - 5%. Đáng chú ý là ở những vùng thường xảy ra hạn hán vào mùa khô, hạn hán có nhiều khả năng tăng lên cả về cường độ và diện tích. Về mực nước biển: Trung bình trên toàn dải bờ biển Việt Nam, mực nước biển có thể tăng lên 40cm vào năm 2050 và ước tính có thể tăng lên 100cm vào năm 2100.
Cùng với những tác động đến các lĩnh vực như tài nguyên nước, nông nghiệp và an ninh lương thực, lâm nghiệp, thủy sản, năng lượng và giao thông vận tải, công nghiệp và xây dựng, văn hóa - thể thao - du lịch - thương mại và dịch vụ, BĐKH cũng có tác động không nhỏ đến sức khỏe con người - đặc biệt là các bệnh mới nổi ở Việt Nam.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, tần suất một số bệnh liên quan đến môi trường có xu hướng gia tăng trong thời gian qua như: bệnh hô hấp (78,8), bệnh khớp (14,89), viêm gan B (16,79), viêm họng, viêm amidan, viêm thanh - khí quản (446,58), tả (0,12), thương hàn (56,08), tiêu chảy (200,29), dịch hạch (0,6), sốt rét (29,64). Ở Việt Nam, trong giai đoạn 1998 - 2008, diễn biến của một số bệnh truyền nhiễm gây dịch, bệnh lây truyền qua véctơ dao động qua các năm. Sự biến động của thời tiết có tác động rõ rệt đến sự gia tăng nguy cơ bùng phát các bệnh dịch truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa (như tả, thương hàn, tiêu chảy cấp...), các bệnh đường hô hấp (SARS, cúm A/H5N1, cúm A/H1N1) và các bệnh do véctơ như sốt rét, sốt Dengue/sốt xuất huyết Dengue.
Trong khi một số dịch bệnh nguy hiểm mới nổi đã được kiểm soát như cúm A/H5N1, thậm chí không còn xuất hiện như SARS thì trong năm 2009 lại xuất hiện một tác nhân gây dịch mới khiến các chuyên gia y tế thế giới đau đầu: virut cúm A/H1N1/2009. Mặc dù không nghiêm trọng như nhận định ban đầu, song sự lan truyền với tốc độ chóng mặt và chiếm tỷ lệ áp đảo so với các bệnh cúm mùa thông thường, loại virut này vẫn luôn tiềm ẩn mối đe dọa với toàn cầu nếu nó được đi kèm với một loại virut cúm khác có độc lực mạnh hơn như virut cúm gia cầm H5N1 hoặc virut Corona từng gây dịch SARS tại Việt Nam và một số quốc gia trong một vài năm trở lại đây.
(Theo tài liệu của WHO và Cục Quản lý môi trường y tế, Bộ Y tế)
Bảo Anh