1. Lợi ích của thực phẩm bổ sung với bệnh trầm cảm
Thực phẩm bổ sung có thể mang lại lợi ích hỗ trợ nhất định trong điều trị trầm cảm, đặc biệt khi người bệnh có tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng ảnh hưởng đến chức năng não bộ và hệ thần kinh.
Nhiều nghiên cứu cho thấy các dưỡng chất như vitamin nhóm B, vitamin D, magiê, kẽm, axit béo omega-3 và một số axit amin tham gia trực tiếp vào quá trình tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh, điều hòa phản ứng viêm, cải thiện tính dẻo thần kinh, những yếu tố có vai trò quan trọng trong sinh lý bệnh của trầm cảm.
Khi được bổ sung đúng liều lượng và phù hợp với từng cá thể, thực phẩm bổ sung có thể góp phần cải thiện mức năng lượng, khả năng tập trung và hỗ trợ đáp ứng với thuốc chống trầm cảm. Tuy nhiên, các sản phẩm này chỉ đóng vai trò bổ trợ, không thay thế điều trị bằng thuốc, cần được sử dụng có kiểm soát, dưới sự tư vấn của bác sĩ, nhằm bảo đảm an toàn và hiệu quả lâu dài.
Cần đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng thuốc chống trầm cảm.
2. Các thực phẩm bổ sung cần chú ý khi dùng cùng thuốc chống trầm cảm
2.1 Omega-3 liều cao
Omega-3 (đặc biệt là EPA và DHA) có lợi cho sức khỏe não bộ và tim mạch, tuy nhiên khi dùng ở liều cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến dẫn truyền thần kinh serotonin và dopamine. Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 liều cao có thể làm tăng tác dụng của thuốc chống trầm cảm, dẫn đến thay đổi đáp ứng điều trị, gây bồn chồn, lo âu, rối loạn giấc ngủ hoặc tăng nguy cơ chảy máu khi dùng đồng thời với thuốc chống trầm cảm có ảnh hưởng đến tiểu cầu như SSRI.
Vì vậy, việc bổ sung omega-3 trong điều trị trầm cảm cần được cân nhắc liều lượng và theo dõi y tế, không nên tự ý dùng liều cao.
2.2. Vitamin B6 và vitamin B12 liều cao
Vitamin B6 và B12 tham gia trực tiếp vào quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và GABA. Khi sử dụng liều cao, các vitamin này có thể làm mất cân bằng hoạt động thần kinh trung ương, từ đó làm thay đổi hiệu quả của thuốc chống trầm cảm, gây kích thích thần kinh, lo âu, mất ngủ hoặc che lấp triệu chứng cải thiện thực sự của bệnh.
Ngoài ra, vitamin B6 liều cao kéo dài còn có nguy cơ gây tổn thương thần kinh ngoại biên. Do đó, chỉ nên bổ sung các vitamin nhóm B khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ.
2.3. Melatonin
Melatonin thường được sử dụng để cải thiện giấc ngủ, nhưng khi dùng cùng một số thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là thuốc có tác dụng an thần, có thể gây buồn ngủ quá mức, mệt mỏi ban ngày và giảm khả năng tập trung. Bên cạnh đó, melatonin có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và sự điều hòa serotonin trong não, từ đó làm rối loạn chu kỳ ngủ - thức hoặc khiến đáp ứng với thuốc chống trầm cảm trở nên khó dự đoán. Vì vậy, người đang điều trị trầm cảm không nên tự ý dùng melatonin kéo dài mà cần được tư vấn y tế phù hợp.
2.4. Các thực phẩm bổ sung có nguồn gốc thảo dược
Thực phẩm bổ sung nguồn gốc thảo dược có nguy cơ tương tác với thuốc chống trầm cảm cao hơn. Điển hình nhất là cây St. John’s wort - một loại thảo dược thường được quảng bá có tác dụng cải thiện tâm trạng. Khi dùng St. John’s wort cùng với thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là SSRI hoặc SNRI, người bệnh có thể đối mặt với Hội chứng serotonin, một tình trạng nguy hiểm do tích tụ quá mức serotonin trong cơ thể. Hội chứng này có các biểu hiện: Lo âu dữ dội, vã mồ hôi, lú lẫn, run rẩy, rối loạn vận động, tim đập nhanh và tăng thân nhiệt, có thể đe dọa tính mạng.
Ngoài ra, một số sản phẩm giảm cân, tăng cường năng lượng hoặc "thải độc" chứa các hoạt chất sinh học mạnh cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, làm trầm trọng hơn tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm.
Luôn trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung bất kỳ sản phẩm hỗ trợ nào.
Bên cạnh đó, chế độ ăn uống hằng ngày cũng cần được điều chỉnh khi đang uống thuốc chống trầm cảm. Với người dùng thuốc ức chế MAO, việc kiểm soát thực phẩm giàu tyramine là bắt buộc. Tyramine có nhiều trong phô mai lâu năm, thịt hun khói, rượu vang đỏ và một số thực phẩm lên men.
Khi tyramine kết hợp với thuốc MAO, huyết áp có thể tăng đột ngột và nguy hiểm, gây đau đầu dữ dội, buồn nôn, lo âu, thậm chí dẫn đến tai biến mạch máu não. Do đó, nhóm thuốc này đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn dinh dưỡng của bác sĩ.
3. Lưu ý khi uống chống trầm cảm
Để bảo đảm hiệu quả điều trị cũng như hạn chế nguy cơ tương tác thuốc và tác dụng phụ không mong muốn, người bệnh cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng trong quá trình sử dụng thuốc chống trầm cảm.
- Không tự ý sử dụng hoặc ngừng bất kỳ loại vitamin, khoáng chất hay thực phẩm chức năng nào khi đang điều trị trầm cảm.
- Cần trao đổi với bác sĩ/dược sĩ trước khi bổ sung bất kỳ sản phẩm hỗ trợ nào.
- Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và tuân thủ đúng phác đồ điều trị được chỉ định.
Việc kết hợp hợp lý giữa thuốc, dinh dưỡng và lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong cải thiện sức khỏe tinh thần và giúp người bệnh đạt được hiệu quả điều trị bền vững.
Xem thêm video đang được quan tâm:
5 loại thực phẩm bà bầu cần bổ sung để con khỏe mạnh, thông minh
