Thức khuya, ngủ nướng thường xuyên có thể làm xáo trộn nhịp sinh học, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và khả năng tập trung. Duy trì giờ ngủ, giờ thức ổn định là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe.
Nhiều người có thói quen thức khuya nên ngủ nướng vào sáng hôm sau, thậm chí đến 11 - 12h trưa mới thức dậy. Vậy thói quen này ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Lối sống hiện đại cùng sự phát triển của các loại hình giải trí trực tuyến khiến nhiều người hình thành thói quen sinh hoạt lệch với nhịp ngày - đêm tự nhiên. Đặc biệt, một bộ phận người trẻ có xu hướng thức đến 1 - 2h sáng để xem phim, nghe nhạc, lướt web rồi ngủ nướng vào sáng hôm sau.
1. Nhịp sinh học ảnh hưởng thế nào đến giấc ngủ?
Nhịp sinh học là cơ chế điều hòa các hoạt động của cơ thể theo chu kỳ, trong đó có chu kỳ ngủ - thức. Nhịp sinh học chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là ánh sáng và thời điểm sinh hoạt hằng ngày.
Ban đêm, cơ thể chuyển dần sang trạng thái nghỉ ngơi, tạo điều kiện cho các quá trình phục hồi thể chất và tinh thần. Trong khi ngủ, não bộ tiếp tục xử lý thông tin, củng cố trí nhớ và loại bỏ một số chất chuyển hóa. Giấc ngủ đầy đủ, chất lượng tốt góp phần duy trì khả năng tập trung, ghi nhớ và hoạt động bình thường của cơ thể.
Thời điểm ngủ và thức có mối liên hệ chặt chẽ với nhịp sinh học. Khi duy trì lịch sinh hoạt ổn định, cơ thể thường dễ đi vào giấc ngủ và thức dậy đúng giờ hơn. Ngược lại, thường xuyên thức khuya, thay đổi giờ ngủ thất thường hoặc tiếp xúc với ánh sáng từ thiết bị điện tử vào ban đêm có thể làm chậm thời điểm buồn ngủ, gây khó khăn khi thức dậy vào sáng hôm sau.
Người trưởng thành thường cần ngủ khoảng 7 - 9 giờ mỗi đêm. Nhu cầu này có thể khác nhau tùy từng người. Vì vậy, không nên chỉ căn cứ vào số giờ ngủ để đánh giá chất lượng giấc ngủ mà cần xem xét cả mức độ tỉnh táo, khả năng hoạt động vào ban ngày và tính đều đặn của lịch ngủ.
Nếu thỉnh thoảng phải thức khuya vì công việc hoặc những tình huống đột xuất, mỗi người nên sớm trở lại lịch sinh hoạt ổn định. Việc liên tục thay đổi giờ ngủ và thức có thể khiến nhịp sinh học bị xáo trộn.
Với những người thường xuyên phải làm việc theo ca hoặc thay đổi múi giờ, cơ thể có thể điều chỉnh nhịp sinh học ở những mức độ khác nhau. Tuy nhiên, việc thích nghi không phải lúc nào cũng hoàn toàn thuận lợi, đặc biệt khi lịch làm việc thay đổi liên tục hoặc thời gian ngủ không đáp ứng đủ nhu cầu.
Thức khuya, ngủ nướng thường xuyên có thể làm rối loạn nhịp sinh học. Ảnh AI
2. Hệ lụy của thói quen thức khuya, ngủ nướng
Thường xuyên thức đến 2h sáng để xem tivi, lướt mạng xã hội hoặc sử dụng các thiết bị điện tử có thể khiến thời gian ngủ bị rút ngắn nếu vẫn phải thức dậy vào một giờ cố định. Ánh sáng từ màn hình và sự kích thích tinh thần khi sử dụng thiết bị cũng có thể làm chậm cảm giác buồn ngủ.
Thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ chất lượng có thể gây mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ và ảnh hưởng đến hiệu suất học tập, làm việc. Một số người còn gặp tình trạng buồn ngủ vào ban ngày, dễ cáu gắt hoặc giảm khả năng kiểm soát cảm xúc.
Việc ngủ nướng vào sáng hôm sau có thể giúp bù đắp một phần thời gian ngủ đã mất. Tuy nhiên, ngủ kéo dài không phải lúc nào cũng khắc phục được hoàn toàn những ảnh hưởng của thiếu ngủ hoặc lịch sinh hoạt thất thường. Nếu thường xuyên ngủ muộn, thức dậy muộn và thay đổi giờ ngủ giữa các ngày, nhịp sinh học có thể tiếp tục bị xáo trộn.
Ngoài ra, việc thức khuya thường xuyên còn có thể khiến thời gian dành cho ăn uống, vận động và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày bị thu hẹp. Nếu kéo dài, lối sống này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa lịch ngủ thất thường, thiếu ngủ kéo dài với nguy cơ rối loạn chuyển hóa và các vấn đề sức khỏe khác. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời lượng.
