Đằng sau những tiêu đề gây chú ý đó là một câu hỏi lớn hơn: Liệu tỷ số 9-0 có thực sự cho thấy J-10CE vượt trội hoàn toàn so với Eurofighter Typhoon?
Ba máy bay chiến đấu J-10 của Không quân Pakistan. (Nguồn: Shutterstock)
J-10CE là phiên bản xuất khẩu của dòng tiêm kích J-10 do Trung Quốc phát triển. Đây là máy bay chiến đấu đa nhiệm được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), hệ thống tác chiến điện tử hiện đại cùng tên lửa không đối không tầm xa PL-15E. Với chi phí thấp hơn đáng kể so với nhiều đối thủ phương Tây nhưng vẫn sở hữu những công nghệ tiên tiến, J-10 ngày càng được xem là một lựa chọn hấp dẫn trên thị trường xuất khẩu vũ khí và thường được ví như đối thủ của F-16.
Trong khi đó, Eurofighter Typhoon từ lâu được đánh giá là một trong những tiêm kích thế hệ 4,5 mạnh nhất thế giới. Ban đầu được thiết kế với vai trò chiếm ưu thế trên không, Typhoon sau đó được phát triển thành một nền tảng đa nhiệm có khả năng thực hiện nhiều loại nhiệm vụ khác nhau. Máy bay sở hữu hai động cơ phản lực Eurojet EJ200, tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao, khả năng hoạt động ở độ cao lớn cùng radar AESA CAPTOR-E hiện đại.
Một trong những lợi thế đáng chú ý nhất của Typhoon là khả năng mang theo tên lửa không đối không Meteor. Khác với các loại tên lửa sử dụng động cơ rocket truyền thống, Meteor được trang bị động cơ phản lực ramjet giúp duy trì năng lượng trong suốt hành trình bay. Điều này tạo ra vùng tiêu diệt mục tiêu rất rộng và cho phép máy bay tấn công đối thủ ở khoảng cách lớn với xác suất thành công cao hơn.
Trên lý thuyết, những ưu thế về cảm biến, khả năng hoạt động ở độ cao lớn và đặc biệt là tên lửa Meteor khiến Eurofighter Typhoon thường được đánh giá nhỉnh hơn J-10CE trong các kịch bản không chiến hiện đại.
Tuy nhiên, việc đánh giá một máy bay chiến đấu thông qua kết quả tập trận luôn cần được nhìn nhận thận trọng. Các cuộc tập trận quân sự không phải là chiến sự thực tế. Chúng thường được thiết kế nhằm phục vụ các mục tiêu huấn luyện cụ thể và đi kèm nhiều quy định, giới hạn đối với lực lượng tham gia.
Hiện chưa có nhiều thông tin chi tiết về các điều kiện diễn ra cuộc tập trận Zilzal-II. Dù vậy, trong nhiều cuộc diễn tập tương tự, các bên thường bị giới hạn phạm vi giao chiến, vị trí xuất phát hoặc loại vũ khí được phép sử dụng. Một số kịch bản thậm chí chỉ cho phép giao chiến trong tầm nhìn trực tiếp thay vì thực hiện các cuộc tấn công ngoài tầm nhìn.
Nếu cuộc tập trận giữa Pakistan và Qatar được tiến hành chủ yếu ở cự ly gần, nhiều lợi thế lớn nhất của Eurofighter Typhoon sẽ không còn được phát huy đầy đủ. Radar có tầm phát hiện xa hơn hay tên lửa Meteor với khả năng tấn công ngoài tầm nhìn sẽ trở nên ít giá trị hơn so với trong một trận không chiến thực tế. Trong trường hợp đó, tỷ số 9-0 có thể phản ánh đặc điểm của kịch bản huấn luyện nhiều hơn là sự chênh lệch tuyệt đối về năng lực giữa hai loại máy bay.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi không chiến hiện đại đã thay đổi rất nhiều so với hình dung phổ biến về những màn quần vòng trên bầu trời. Ngày nay, phần lớn các cuộc giao tranh trên không diễn ra ngoài tầm nhìn. Kết quả thường được quyết định bởi khả năng phát hiện mục tiêu trước, chất lượng radar, hệ thống tác chiến điện tử, liên kết dữ liệu và hiệu quả của tên lửa tầm xa. Trong nhiều trường hợp, phi công có thể khai hỏa và tiêu diệt đối phương mà không bao giờ nhìn thấy máy bay đối thủ bằng mắt thường.
Vì vậy, ngay cả khi J-10CE thực sự giành chiến thắng với tỷ số 9-0 trong cuộc tập trận, kết quả này cũng chưa đủ để khẳng định rằng máy bay Trung Quốc vượt trội hoàn toàn so với Eurofighter Typhoon trong mọi điều kiện tác chiến.
Dù vậy, ý nghĩa của câu chuyện có thể không nằm hoàn toàn ở khía cạnh quân sự. Việc truyền thông Trung Quốc và Pakistan tích cực quảng bá thành tích này phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của thị trường xuất khẩu vũ khí. Những kết quả ấn tượng trong các cuộc tập trận thường được sử dụng để nâng cao uy tín sản phẩm, tác động đến nhận thức của khách hàng tiềm năng và củng cố vị thế của ngành công nghiệp quốc phòng.
Đối với Trung Quốc, đây còn là cơ hội để chứng minh rằng các hệ thống vũ khí do nước này phát triển, không còn chỉ được xem là những lựa chọn giá rẻ hay các thiết kế chịu ảnh hưởng từ công nghệ Liên Xô, mà đã trở thành những đối thủ cạnh tranh nghiêm túc với các sản phẩm phương Tây trên thị trường quốc tế.
