1. Công dụng của lá tre gai
Lá tre gai là vị thuốc được sử dụng tương đối phổ biến trong các bài thuốc Đông y. Theo Đông y, lá tre gai được dùng với tên gọi trúc diệp, là vị thuốc có vị ngọt, tính mát, đi vào kinh tâm, phế, vị, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tiêu viêm, giảm ho, long đờm, thanh Phế, an thần…
Lá tre gai cũng đã được nhiều nghiên cứu hiện đại chứng minh có chứa nhiều hoạt chất sinh học gồm các flavonoid như orientin, vitexin, có tác dụng chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào thần kinh và tim mạch.
Lá tre gai còn là một trong những nguồn thực vật giàu silic, là chất cực kỳ quan trọng cho việc tổng hợp collagen, tái tạo mô liên kết, xương, tóc và móng. Ngoài ra, lá tre gai còn chứa các polysaccharide hòa tan có khả năng ức chế sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh, đồng thời kích thích hệ miễn dịch.
Chlorophyll và choline có trong lá tre gai cũng có tác dụng giúp thanh lọc máu, tiêu viêm và hỗ trợ chức năng gan; Phenolic acids giúp trung hòa các gốc tự do, giảm stress oxy hóa cho cơ thể. Nhờ các hoạt chất sinh học này, lá tre gai đã được chứng minh là có nhiều tác dụng đối với sức khỏe như:
- Kháng viêm và hạ sốt.
- Chống oxy hóa và bảo vệ tế bào.
- Hỗ trợ tiêu hóa.
- Hạ đường huyết, giảm cholesterol.
- Kháng khuẩn, tăng cường miễn dịch.
- Giàu silic sinh học, hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen trong cơ thể.
Lá tre gai có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tiêu viêm...
2. Công dụng giải độc của lá tre gai
Trong các thư tịch Đông y cổ, lá tre gai hay lá tre (trúc diệp) được nhắc đến với công dụng "giải độc", tuy nhiên tác dụng giải độc này không được hiểu theo nghĩa là tác dụng đối kháng hóa học để tiêu hủy độc tố, mà được hiểu thông qua cơ chế thanh nhiệt - lợi niệu - bài độc.
Trong lý luận Đông y, "độc" thường đi kèm với "nhiệt", gọi là nhiệt độc, khi cơ thể bị tà khí xâm phạm quá mức, sẽ uất lại hóa nhiệt, kết tụ thành độc, biểu hiện ra bên ngoài thường là sốt cao, tâm phiền bất an, miệng lưỡi lở loét, ung nhọt, tiểu tiện đỏ dắt… Lá tre gai "giải độc" thông qua 3 con đường chính:
Thanh nhiệt tả hỏa: Lá tre gai có thể giúp phát tán tà khí, thanh nhiệt, giúp tiêu trừ hỏa nhiệt, khi nhiệt bị đẩy lùi, các biểu hiện sưng đau, nhiệt độc tích tụ sẽ tiêu tan.
Lợi niệu thông lâm, giải độc qua đường bài tiết: Lá tre gai giúp đưa nhiệt độc từ tâm và tiểu trường xuống bàng quang để thải ra ngoài qua nước tiểu, giúp giải độc mà không làm hại đến chính khí.
Bài độc, có tác dụng kháng khuẩn tiêu viêm: Các nghiên cứu khoa học hiện đại chứng minh lá tre gai có khả năng ức chế các vi khuẩn gây mủ, qua đó giúp điều trị các chứng sang độc, yết hầu sưng đau…
Công dụng giải độc này của lá tre phù hợp với các cơ chế kháng viêm, hạ nhiệt, lợi tiểu, chống oxy hóa, bảo vệ tế bào và kháng khuẩn, bảo vệ gan cũng đã được các nghiên cứu chứng minh.
3. Lá tre gai có thực sự 'giải độc vaccine'?
Về vấn đề sử dụng lá tre gai để giải độc sau tiêm chủng hoặc nhiễm virus, cần được xem xét một cách khách quan dưới góc độ khoa học và Đông y. Hiện nay, chưa có nghiên cứu lâm sàng chính thức nào khẳng định nước sắc lá tre gai có khả năng loại bỏ trực tiếp các thành phần của vaccine ra khỏi cơ thể hoặc "giải độc vaccine".
Tuy nhiên, nếu hiểu "giải độc" là quá trình giảm nhẹ các phản ứng phụ như phản ứng viêm, sốt, mệt mỏi... thì lá tre gai có công dụng này thông qua một số cơ sở gián tiếp:
Khả năng hạ sốt và kháng viêm: Vaccine hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch, thường gây ra phản ứng viêm nhẹ dẫn đến sốt, đau người. Lá tre gai chứa các nhóm flavonoid và triterpenoid đã được chứng minh có tác dụng hạ sốt, kháng viêm và giảm đau nhẹ. Việc uống nước lá tre giúp cơ thể thanh nhiệt, từ đó làm dịu các triệu chứng khó chịu sau tiêm.
Hỗ trợ chức năng bài tiết: Lá tre có tác dụng lợi tiểu. Việc tăng cường bài tiết nước tiểu giúp cơ thể đào thải các sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa và các chất trung gian gây viêm phát sinh trong phản ứng miễn dịch.
Chống oxy hóa: Các chất chống oxy hóa mạnh trong lá tre giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa khi cơ thể đang tập trung nguồn lực để phản ứng với virus hoặc kháng nguyên trong vaccine.
Trong Đông y, các triệu chứng sau tiêm chủng hoặc sau nhiễm virus thường được xếp vào nhóm "nhiệt độc" xâm nhập hoặc "ôn bệnh". Lá tre gai có tính hàn, vào kinh tâm và phế, chuyên trị các chứng sốt cao, khát nước, tâm phiền bất an. Lá tre gai còn giúp thanh nhiệt, lương huyết giúp cơ thể trở lại trạng thái cân bằng nhanh hơn sau khi bị kích thích bởi ngoại nhân.
4. Cách dùng nước lá tre gai hỗ trợ thanh nhiệt, lợi niệu sau khi tiêm vaccine
Nguyên liệu:
- Lá tre gai tươi 20g (khoảng một nắm nhỏ), chọn lá bánh tẻ, xanh tươi, không bị sâu bệnh.
- Gừng tươi: 2 - 3 lát mỏng.
- Nước sạch: 500ml.
Cách thực hiện:
- Lá tre rửa sạch, vò nhẹ cho sạch lớp lông trên bề mặt lá để tránh gây kích ứng họng.
- Đun sôi 500ml nước.
- Khi nước đã sôi, cho lá tre và gừng vào, đậy nắp và đun thêm khoảng 3 – 5 phút rồi tắt bếp. Không nên sắc quá lâu để bảo tồn các hoạt chất và tinh dầu dễ bay hơi.
- Gạn lấy nước, uống khi còn ấm, chia làm nhiều lần uống trong ngày.
- Dùng trong 1 – 2 ngày sau khi tiêm chủng nếu cơ thể có biểu hiện nóng, khát.
Lưu ý: Không uống quá nhiều vào buổi tối để tránh gây lợi tiểu quá mức ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Các bác sĩ thường khuyến cáo uống nhiều nước (nước lọc, nước hoa quả) sau tiêm vaccine chủ yếu để tránh mất nước do sốt và giúp cơ thể trao đổi chất tốt hơn. Việc tìm cách "đào thải" hoàn toàn vaccine ngay sau khi tiêm có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ của chính vaccine đó. Dưới góc độ khoa học y khoa hiện đại, thuật ngữ "giải độc vaccine" cũng chưa chính xác vì vaccine không phải lúc nào cũng là chất độc mà là một tác nhân huấn luyện hệ miễn dịch.
