Cho đến nay, dịch HIV ở Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn tập trung trong nhóm có nguy cơ cao, có xu hướng giảm và chững lại trong những năm vừa qua. Tỷ lệ nhiễm mới HIV của các quần thể nguy cơ (nhóm nghiện chích ma túy, bán dâm...) và dân số chung đang giảm dần. So sánh mục tiêu thiên niên kỷ là giảm 50% số người nhiễm HIV mới đến năm 2015 so với 2001 thì qua hơn 2/3 chặng đường, đến 2012, số ca nhiễm mới HIV ở nước ta đã giảm 31,5% (so với năm 2001). Để giảm được 50% số ca nhiễm mới HIV, đến 2015, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động can thiệp dự phòng, chăm sóc và điều trị cũng như tăng độ bao phủ chương trình.
Liên quan đến nhóm chỉ số đo lường mục tiêu thiên niên kỷ 6a, số liệu điều tra đã cho thấy có sự thay đổi hành vi theo chiều hướng tích cực của nhóm NCMT, PNBD, MSM. Tỷ lệ sử dụng bao cao su trong lần quan hệ tình dục gần nhất của cả 3 nhóm đều tăng qua các năm, năm 2011 đã đạt được mục tiêu là trên 80% số đối tượng cho biết có sử dụng BCS trong lần quan hệ tình dục gần nhất với thời điểm điều tra. Tỷ lệ người dân trong độ tuổi 15 - 24 có kiến thức đầy đủ, toàn diện về HIV/AIDS cũng tăng đáng kể từ 26% (2003) lên 43% (2010).
Với mục tiêu 6b, đảm bảo tiếp cận phổ cập điều trị HIV/AIDS cho tất cả những người có nhu cầu điều trị đến hết năm 2010 và chỉ số đo lường là tỷ lệ người nhiễm HIV đủ tiêu chuẩn điều trị thuốc kháng virut được điều trị ARV thì ước tính đến cuối năm 2012, Việt Nam đạt 60% người lớn được điều trị ARV so với nhu cầu ước tính người nhiễm HIV có CD4 dưới 350. Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy, nếu so với những người nhiễm HIV đến đăng ký điều trị tại các cơ sở cung cấp điều trị ARV, nếu bệnh nhân đủ tiêu chuẩn điều trị đều được điều trị và ước tính đạt xấp xỉ 100% (nếu lấy mẫu số là những người nhiễm HIV đến đăng ký điều trị tại các cơ sở cung cấp điều trị ARV).
 Tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS. Ảnh: TM |
Chương trình điều trị ARV hiện đang cung cấp miễn phí cho tất cả các bệnh nhân HIV đủ tiêu chuẩn điều trị theo qui định của Bộ Y tế và hiện nay, nguồn thuốc hỗ trợ cho chương trình được tài trợ bởi PEPFAR (Kế hoạch viện trợ khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ cho chương trình phòng chống AIDS), Quỹ Toàn cầu phòng chống AIDS, lao và sốt rét và Quỹ Clinton.
Việc tiếp tục mở rộng các dịch vụ điều trị kháng virut và đạt được một sự mở rộng đáng kể trong việc cung cấp các dịch vụ trên cần ghi nhận. Từ năm 2010 đến năm 2012, độ bao phủ các dịch vụ này tăng cho người lớn từ 46,6 - 60%. Số lượng bệnh nhân được điều trị ngày càng tăng và chương trình điều trị ARV đã góp phần làm giảm tỷ lệ lây nhiễm HIV ở nước ta, tác động lớn đến tình hình dịch. Đến năm 2012, đã có trên 72.711 bệnh nhân đang điều trị ARV với tiêu chuẩn điều trị ngưỡng CD4 dưới 350 tế bào, đã có 60% bệnh nhân HIV người lớn và 81,3% bệnh nhân HIV trẻ em được điều trị. Tỷ lệ bệnh nhân duy trì điều trị trung bình sau 12 tháng điều trị vào năm 2009 của người lớn là 82,1% và trẻ em là 82,2%; đến năm 2012, tỷ lệ này là 82,6% và 83,4%. Quan trọng hơn nữa, chương trình điều trị có thể ước tính được 11.078 bệnh nhân HIV đã được cứu sống do được điều trị ARV từ năm 2001 đến năm 2010. Đến năm 2015, ước tính số người lớn nhiễm HIV trên 15 tuổi cần được điều trị vào khoảng 137.200 người, vì vậy mà trong Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS của nước ta đã đặt ra mục tiêu là 70% bệnh nhân đủ tiêu chuẩn sẽ nhận được điều trị vào năm 2015.
Xuân Thủy