Trên cơ sở chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, Bộ Y tế đã và đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và trình Chính phủ Nghị định về đổi mới cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có quy định cơ chế thu quản lý và sử dụng khoản thu khám bệnh, chữa bệnh trong các cơ sở y tế nhà nước theo quy định tại Điều 88 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Tái đầu tư cho y tế, giảm bao cấp tràn lan
Năm 1994, đánh dấu một sự kiện quan trọng của ngành y tế khi Quốc hội, Chính phủ cho phép ngành y tế thực hiện thu một phần viện phí theo Nghị định số 95/CP ngày 27/8/1994 của Chính phủ, giá viện phí được thực hiện theo quy định tại Thông tư liên bộ số 14/TTLB ngày 30/9/1995 và Thông tư số 03/2006/TTLB ngày 26/01/2006. Trong 15 năm qua, việc thu viện phí đã khẳng định là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, được nhân dân chấp nhận và ủng hộ. Nhờ đó đã thúc đẩy xã hội hóa các hoạt động y tế, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo kinh phí hoạt động cho các bệnh viện. Với một phần viện phí thu được, các bệnh viện đã đầu tư nâng cấp mua sắm trang thiết bị, phát triển các kỹ thuật, đào tạo cán bộ để không ngừng đáp ứng nhu cầu thụ hưởng các dịch vụ y tế của người dân kể cả người bệnh có thẻ BHYT.
Bên cạnh đó, từ nguồn thu viện phí đã giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước và để dành kinh phí này cho việc thực hiện các chính sách khám, chữa bệnh cho các đối tượng chính sách như mua thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, hỗ trợ người cận nghèo mua thẻ BHYT, giảm bớt sự bao cấp tràn lan trong khám, chữa bệnh. Trên thực tế hiện nay, ngân sách Nhà nước cấp cho các bệnh viện còn rất thấp. Hầu hết các bệnh viện chỉ được cấp từ 30-40 triệu đồng/giường bệnh/năm. Số tiền từ ngân sách Nhà nước chỉ đảm bảo chi trả tiền lương theo ngạch, bậc, mức lương tối thiểu và các khoản phụ cấp lương, đóng góp BHYT, BHXH... do Nhà nước quy định. Rất ít bệnh viện có thêm nguồn ngân sách của địa phương bổ sung thêm để chi cho tiền điện, nước, chi phí duy tu, bảo dưỡng tài sản cố định, còn lại hầu hết các bệnh viện đều phải hoạt động dựa trên nguồn thu viện phí và BHYT.
 Người nghèo sẽ được Nhà nước chăm sóc sức khỏe thông qua Bảo hiểm y tế. |
Hỗ trợ nhiều hơn cho các đối tượng chính sách
Nghị quyết số 46/NQ-TW và Kết luận số 42/KL-TW của Bộ Chính trị đã nêu: "Xây dựng và thực hiện chính sách viện phí phù hợp, trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí trực tiếp phục vụ bệnh nhân; Nhà nước có chính sách trợ giúp đối với những người thuộc diện chính sách xã hội, người nghèo, hưu trí, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và một số đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Công khai minh bạch việc thu, chi viện phí cho người dân biết". Nghị quyết 18/2008/QH12: giao Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định về viện phí trên cơ sở tính đúng, tính đủ chi phí phục vụ người bệnh, trong đó có phần kinh phí do ngân sách Nhà nước hỗ trợ. Nghị quyết Đại hội Đảng X cũng đã nêu rõ "sửa đổi chế độ viện phí theo nguyên tắc xác định đầy đủ chi phí khám, chữa bệnh và chia sẻ hợp lý trách nhiệm chi trả giữa Nhà nước, xã hội và người bệnh. Nhà nước trợ giúp một phần hoặc toàn bộ viện phí cho người nghèo và các đối tượng chính sách chủ yếu thông qua BHYT". |
Còn đối với tiền khám bệnh, theo quy định tại Thông tư 14 chỉ từ 500 đồng - 3.000 đồng/lần khám, không đủ găng tay, khẩu trang. Với giá khám bệnh thấp, không ít bệnh nhân nghi ngờ khả năng, tay nghề của bác sĩ tuyến huyện, tuyến tỉnh và đòi chuyển khám bệnh ở tuyến trên...
Do đó, việc điều chỉnh giá viện phí là việc làm hợp lý để giảm bớt sự bao cấp tràn lan trong khám chữa bệnh. Bởi vì nếu tiếp tục thu theo giá như hiện nay sẽ có tình trạng bao cấp ngược. Nhà nước tiếp tục phải bao cấp cho cả những người có khả năng chi trả toàn bộ chi phí, trong khi hầu hết các đối tượng chính sách xã hội, người nghèo, cận nghèo đã và đang được Nhà nước bảo đảm thông qua chính sách BHYT. Với người bệnh có khả năng chi trả viện phí, với sự đóng góp của mình vào tiền viện phí sẽ góp phần hỗ trợ các tầng lớp nhân dân trong khám chữa bệnh, tạo điều kiện cho nguồn ngân sách của Nhà nước hỗ trợ nhiều hơn cho các đối tượng chính sách.
Hiện nay toàn bộ người thuộc hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số sống tại vùng kinh tế xã hội khó khăn (khoảng 14,7 triệu người) đã được Nhà nước chi mua thẻ BHYT. Khi không may bị đau ốm đi khám, chữa bệnh, các đối tượng chính sách này sẽ được Quỹ BHYT thanh toán 95% chi phí. Người thuộc hộ cận nghèo được Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% để đóng BHYT (thực tế nhiều tỉnh hỗ trợ tới 70 - 80%).