Hệ lụy khi trẻ thừa cân
Theo PGS.TS.BS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng khoa Thận - Phó trưởng Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP.HCM, béo phì ở trẻ em không phải là hệ quả của một nguyên nhân đơn lẻ. Tình trạng này chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố, từ di truyền, nội tiết, thần kinh, tâm lý, việc sử dụng thuốc đến môi trường sống.
Hệ quả của tình trạng thừa cân, béo phì không chỉ thể hiện qua vóc dáng. Theo PGS.TS.BS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, trẻ có thể phải đối mặt với hàng loạt vấn đề sức khỏe như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiền đái tháo đường, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, ngưng thở khi ngủ, bệnh thận, rối loạn nội tiết và các bệnh lý cơ xương khớp.
Đặc biệt, nếu béo phì kéo dài từ thời thơ ấu đến tuổi trưởng thành, nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm cũng gia tăng. Những hệ lụy này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng sống của người bệnh mà còn tạo áp lực kinh tế cho gia đình và xã hội. Chi phí điều trị có thể kéo dài qua nhiều năm, bao gồm thăm khám, xét nghiệm, sử dụng thuốc, điều trị các bệnh lý đi kèm, thậm chí can thiệp phẫu thuật và theo dõi sức khỏe lâu dài.

Béo phì ở trẻ em có thể kéo theo nhiều hệ lụy như rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.
5 nhóm giải pháp kiểm soát thừa cân, béo phì học đường
Để kiểm soát thừa cân, béo phì ở học sinh, cần chuyển từ cách tiếp cận xử lý khi trẻ đã tăng cân sang chủ động phòng ngừa ngay trong môi trường sống và học tập.
Trong đó, năm nhóm giải pháp cần được triển khai đồng bộ.
Thứ nhất, điều chỉnh dinh dưỡng từ gia đình: Cha mẹ cần xây dựng thực đơn cân đối, phù hợp với độ tuổi và nhu cầu phát triển của trẻ; tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ và nguồn đạm lành mạnh; hạn chế nước ngọt, đồ uống có đường, thức ăn nhanh, bánh kẹo và thực phẩm chế biến sẵn. Quan trọng hơn, người lớn cần làm gương trong lựa chọn thực phẩm, duy trì giờ ăn hợp lý, không ép trẻ ăn quá mức hoặc sử dụng thức ăn làm phần thưởng.
Thứ hai, nâng cao chất lượng bữa ăn học đường: Nhà trường cần kiểm soát thực đơn bán trú, bảo đảm khẩu phần đủ chất, cân đối năng lượng và phù hợp với từng nhóm tuổi. Việc lựa chọn thực phẩm, chế biến và tổ chức bữa ăn cần được giám sát chặt chẽ. Căng tin trường học cũng cần hạn chế các loại đồ uống nhiều đường, thức ăn giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng. Giáo dục dinh dưỡng nên được lồng ghép vào hoạt động học tập để học sinh biết lựa chọn thực phẩm có lợi cho sức khỏe.

Tăng cường hoạt động thể chất trong trường học là một trong những giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa thừa cân, béo phì và hình thành thói quen sống lành mạnh cho trẻ.
Thứ ba, tăng cường giáo dục thể chất và thể thao học đường: Theo khuyến cáo của WHO, trẻ em và thanh thiếu niên từ 5-17 tuổi nên vận động thể lực cường độ vừa đến mạnh trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày trong tuần. Vì vậy, nhà trường cần tạo thêm cơ hội vận động thông qua giờ thể dục, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ thể thao và các trò chơi vận động.
Ông Trương Minh Sang, Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển Thể dục dụng cụ quốc gia, cho rằng thể thao học đường không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe mà còn là nền tảng phát hiện, nuôi dưỡng tài năng thể thao. Theo ông, cần sớm đưa các bài tập thể dục dụng cụ cơ bản vào trường mầm non, tiểu học để trẻ phát triển kỹ năng vận động, biết cách phòng tránh chấn thương và hình thành thói quen rèn luyện từ nhỏ. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và ngành thể thao cũng cần được tăng cường để trẻ có môi trường vận động phù hợp.
Thứ tư, tăng cường theo dõi và phát hiện sớm nguy cơ: Các trường cần phối hợp với cơ sở y tế tổ chức khám sức khỏe định kỳ, theo dõi chiều cao, cân nặng và đánh giá BMI theo tuổi, giới tính. Những học sinh có nguy cơ thừa cân, béo phì cần được tư vấn riêng cho gia đình, hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn và vận động. Trẻ có dấu hiệu bệnh lý đi kèm cần được thăm khám chuyên khoa, không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng hoặc sử dụng sản phẩm giảm cân.
Thứ năm, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành: Gia đình, nhà trường, ngành y tế và ngành thể thao cần có sự phối hợp thường xuyên thay vì triển khai những hoạt động riêng lẻ. Ngành y tế cung cấp hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ sàng lọc và quản lý sức khỏe dinh dưỡng; ngành giáo dục cải thiện bữa ăn, môi trường vận động và giáo dục sức khỏe; gia đình duy trì những thói quen lành mạnh tại nhà. Các chương trình cần được theo dõi, đánh giá định kỳ để bảo đảm hiệu quả thực chất.
Thừa cân, béo phì học đường không thể giải quyết bằng việc yêu cầu trẻ ăn ít đi hay giảm cân trong thời gian ngắn. Điều quan trọng là tạo dựng môi trường để trẻ được ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và phát triển khỏe mạnh cả thể chất lẫn tinh thần. Phòng ngừa béo phì từ tuổi học đường chính là cách giảm nguy cơ bệnh tật trong tương lai, bảo vệ sức khỏe cho cả một thế hệ.
Xem thêm bài viết đang được quan tâm:
