Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Củng cố trạm y tế xã, đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần dân

Trước buổi làm việc, đoàn công tác khảo sát tại Trạm Y tế xã Đức Trọng, tìm hiểu việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Các nội dung khám gồm đo huyết áp, răng hàm mặt, tai mũi họng, xét nghiệm, sản phụ khoa, da liễu, ngoại khoa… Dữ liệu sau thăm khám được tích hợp vào hồ sơ sức khỏe điện tử.

Người dân bày tỏ vui mừng khi được khám, tư vấn sức khỏe miễn phí, qua đó nâng cao nhận thức về chủ động phòng bệnh và quản lý sức khỏe.

Nhiều kết quả trong chăm sóc sức khỏe và công tác dân số

Báo cáo tại buổi làm việc, về công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình, chất lượng dân số... , Phó Chủ tịch UBND xã Đức Trọng Trần Văn Hải cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, địa phương ghi nhận 574 trẻ sinh; có 494 phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh và 233 trẻ được sàng lọc sơ sinh. Tỷ lệ áp dụng biện pháp tránh thai đạt 75%; 139 nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn.

Địa phương tổ chức 76 buổi truyền thông với 2.098 lượt người tham gia, thăm và tư vấn tại 270 hộ gia đình với 540 lượt người. Nội dung tập trung vào chăm sóc sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em, phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, mất cân bằng giới tính khi sinh và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Trong công tác khám, chữa bệnh ban đầu, Trạm Y tế xã đã thực hiện 15.557/23.000 lượt khám, cấp thuốc bảo hiểm y tế, đạt 67,6% kế hoạch năm. Trong 9 tháng, địa phương ghi nhận 139 ca tay chân miệng và 51 ca sốt xuất huyết. Tỷ lệ trẻ được tiêm chủng theo chỉ tiêu theo dõi đạt 80,98%.

Hoạt động sàng lọc bệnh không lây nhiễm được triển khai với gần 17.000 lượt người được sàng lọc tăng huyết áp; hơn 15.000 lượt sàng lọc đái tháo đường. Trạm cũng tổ chức khám sàng lọc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản cho 14.592 người từ 40 tuổi trở lên.

Khó khăn về nhân lực, tiến độ khám sức khỏe định kỳ

Theo lãnh đạo xã Đức Trọng, Trạm Y tế được giao 22 người nhưng hiện có 19 người, trong đó chỉ có 2 bác sĩ. Với quy mô dân số gần 75.000 người, địa phương ước tính cần khoảng 39 nhân lực để đáp ứng các nhiệm vụ chuyên môn. Tình trạng thiếu nhân lực, đặc biệt là bác sĩ và người làm công tác dân số, ảnh hưởng đến việc triển khai thường xuyên các hoạt động y tế.

Đáng chú ý, theo số liệu đến ngày 28/10/2026, xã đã khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí đạt hơn 70%. Công tác phối hợp khám sức khỏe cho học sinh có tiến độ tích cực, song tỷ lệ tham gia của một số nhóm người trưởng thành và nhóm đối tượng ưu tiên còn thấp.

Phó Chủ tịch UBND xã Trần Văn Hải cho biết, do địa bàn rộng, việc khám được tổ chức không chỉ tại trạm y tế chính mà còn ở các điểm trạm. Cán bộ y tế được bố trí chia ca, trực tiếp đến các thôn để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia.

Cùng với tổ chức khám, xã huy động các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và linh mục tham gia tuyên truyền, vận động người dân; thậm chí đến tận nhà giải thích về lợi ích của khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm bệnh tật và chủ động chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, việc vận động thanh niên và người trong độ tuổi lao động đi khám vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn.

"Dù đã triển khai nhiều giải pháp, nhưng chúng tôi lo ngại về khả năng hoàn thành mục tiêu vào cuối tháng 11/2026"- ông Hải nói và cho biết thêm: UBND xã đang chỉ đạo đối chiếu, chuẩn hóa dữ liệu theo từng nhóm đối tượng, xác định số người đã khám, chưa khám và tình trạng cập nhật, liên thông hồ sơ để hạn chế trùng lặp. 

Trạm Y tế cũng phối hợp với các cơ sở khám, chữa bệnh, các thôn và đơn vị liên quan rà soát, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử. Tuy nhiên, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế, gây khó khăn cho công tác thống kê và quản lý.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo các Vụ, Cục tham gia đoàn công tác đánh giá cao nỗ lực chăm sóc sức khỏe nhân dân của địa phương, nhất là việc chủ động đấu thầu, bảo đảm nguồn thuốc tại trạm y tế, trong đó có thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường. 

Đoàn cũng chia sẻ những khó khăn trong triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí và trao đổi các mô hình, giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao tỷ lệ người dân tham gia khám.

Đưa dịch vụ y tế đến gần dân, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, một trong những định hướng quan trọng của Nghị quyết số 72-NQ/TW là đưa dịch vụ y tế đến gần người dân nhất. Trong hệ thống y tế, trạm y tế xã là cơ sở gần dân nhất, giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu. Vì vậy, Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng trạm y tế xã trở thành đơn vị sự nghiệp công lập hoàn chỉnh vào năm 2030. Tính đến hết ngày 31/12/2025, cả nước có 3.321 trạm y tế xã.

Thứ trưởng nhấn mạnh, trạm y tế phải chuyển mạnh từ khám, chữa bệnh sang phòng bệnh, bao gồm cả bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm. Bên cạnh duy trì tiêm chủng mở rộng, phòng, chống bệnh truyền nhiễm, y tế cơ sở cần chú trọng dự phòng, phát hiện sớm và quản lý các bệnh như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, gút và các bệnh mạn tính khác.

Cùng với đó, các trạm y tế phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất mỗi năm một lần cho người dân. Kết quả khám cần được cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử; sau đó, dữ liệu được tích hợp lên ứng dụng VNeID theo lộ trình. Đây là những nhiệm vụ trọng tâm của y tế cơ sở, gắn với mục tiêu nâng cao sức khỏe nhân dân và tiến tới miễn viện phí theo chủ trương chung.

Để trở thành đơn vị sự nghiệp công lập hoàn chỉnh, theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, trạm y tế xã cần đáp ứng ba điều kiện cơ bản: cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực.

Về cơ sở vật chất, cần rà soát, sắp xếp lại hệ thống y tế sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc sắp xếp các trung tâm y tế cấp huyện trước đây phải phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương; trong đó, cần phân định rõ nhiệm vụ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu và nhiệm vụ khám, chữa bệnh. Khi chuyển giao nhiệm vụ về trạm y tế, phải đồng thời bố trí nhân lực để bảo đảm có người thực hiện.

Về thiết bị, Thứ trưởng lưu ý không chỉ quan tâm đến máy móc phục vụ khám, chữa bệnh như máy X-quang, điện tim, siêu âm mà còn phải bảo đảm các phương tiện cần thiết cho y tế dự phòng, chẳng hạn thiết bị bảo quản vắc xin và phương tiện vận chuyển vaccine phục vụ tiêm chủng.

Đối với tổ chức hoạt động, Thứ trưởng cho rằng việc xây dựng trạm y tế thành đơn vị hoàn chỉnh cần có đề án chung của tỉnh, đồng thời lấy ý kiến địa phương để thiết kế phù hợp với đặc điểm từng xã. Các trạm cần từng bước hình thành bộ máy quản lý, phòng chức năng và các bộ phận chuyên môn theo quy mô dân số, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và điều kiện tiếp cận bệnh viện.

Với các điểm trạm, địa phương cần nghiên cứu mô hình phòng khám bác sĩ gia đình trực thuộc trạm y tế, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW và Chỉ thị số 25 năm 2023 của Ban Bí thư.

Về nhân lực, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu có giải pháp căn cơ, bảo đảm bác sĩ gắn bó lâu dài với y tế cơ sở, thay vì chỉ tăng cường trong thời gian ngắn nhưng không phát huy được hiệu quả chuyên môn. Bộ Y tế đang xây dựng đề án bảo đảm, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực y tế cơ sở để trình Chính phủ trong tháng 12/2026.

Không để chậm tiến độ khám sức khỏe định kỳ, lập sổ sức khỏe điện tử

Đánh giá tình hình tại xã Đức Trọng, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên ghi nhận địa phương đã chủ động tổ chức trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp công lập chưa hoàn chỉnh, có giám đốc, con dấu, tài khoản, kế toán và ký hợp đồng thanh toán bảo hiểm y tế. Đây là kinh nghiệm có thể tham khảo, nhân rộng tại các địa phương khác trong quá trình kiện toàn y tế cơ sở.

Tuy nhiên, Thứ trưởng nhấn mạnh việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân là nhiệm vụ phải thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ. Các địa phương cần linh hoạt tổ chức khám tại trạm y tế, khám lưu động tại các cụm dân cư, triển khai theo từng thôn để thuận tiện cho người dân.

Việc khám nên thực hiện theo hình thức cuốn chiếu, có danh sách theo dõi cụ thể. Sau mỗi đợt, địa phương cần rà soát những người chưa tham gia để tổ chức khám bổ sung, đồng thời có phương án phù hợp đối với người cao tuổi, người bệnh nặng hoặc người khó di chuyển.

Thứ trưởng yêu cầu ngành Y tế địa phương chỉ đạo lập sổ sức khỏe điện tử cho người dân, cập nhật đầy đủ kết quả khám sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn. Đối với những người chưa có sổ sức khỏe điện tử, cần phối hợp với lực lượng công an để hỗ trợ tạo lập. Việc cập nhật kết quả khám vào sổ sức khỏe điện tử phải được thực hiện đồng bộ, làm cơ sở cho việc tích hợp lên VNeID.

Bên cạnh đó, Sở Y tế cần nghiên cứu, đề xuất phương án quản lý con dấu tại các điểm trạm, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình khám, chữa bệnh và chuyển tuyến, tránh phải di chuyển về trạm chính chỉ để hoàn thiện thủ tục.

Thứ trưởng cũng đề nghị xã đưa các chỉ tiêu y tế cơ bản vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm trình HĐND, trong đó chú trọng tỷ lệ tiêm chủng mở rộng, duy trì khám sức khỏe định kỳ hằng năm và duy trì mức sinh thay thế.

Chú trọng chăm sóc người cao tuổi, nâng cao chất lượng dân số

Đối với công tác dân số, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh bốn nhiệm vụ trọng tâm: duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.

Theo Thứ trưởng, mức sinh thay thế trên toàn quốc hiện là 1,93 con/phụ nữ, trong khi xã Đức Trọng đạt 2,16. Địa phương cần tiếp tục duy trì mức sinh phù hợp, đồng thời quan tâm kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, hướng tới tỷ số 104-106 bé trai trên 100 bé gái.

Với nhiệm vụ thích ứng già hóa dân số, y tế cơ sở cần phối hợp chính quyền và Hội Người cao tuổi triển khai các hình thức chăm sóc phù hợp, từ hướng dẫn chăm sóc tại nhà đến tổ chức câu lạc bộ dưỡng sinh, thể dục thể thao, văn hóa, văn nghệ cho người cao tuổi tại cộng đồng. Các điểm trạm có điều kiện cũng có thể được nghiên cứu sử dụng làm nơi chăm sóc người cao tuổi ban ngày, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị địa phương tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, rà soát những khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực, xây dựng lộ trình cụ thể để kiện toàn trạm y tế xã. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực y tế cơ sở, bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thuận lợi, liên tục và hiệu quả.

Bộ Y tế khẩn trương hoàn tất Thông tư quy định thanh toán BHYT cho khám sức khoẻ định kỳ

SKĐS - Tổ soạn thảo đề xuất việc lấy mốc 15% mức lương cơ sở làm căn cứ xác định mức thanh toán cho khám sức khỏe định kỳ...