Đây cũng là định hướng trọng tâm được thảo luận tại Hội nghị khoa học quốc tế Kiểm nghiệm thực phẩm 2026, diễn ra trong hai ngày 15-16/10 tại Hà Nội.
Kiểm nghiệm thực phẩm là cơ sở khoa học cho quyết định quản lý
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên tham dự và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị "Kiểm soát an toàn thực phẩm thông minh hướng tới hài hòa quốc tế". Ảnh: Thanh Hoàn
Hội nghị khoa học quốc tế Kiểm nghiệm thực phẩm 2026 do Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia tổ chức, với chủ đề "Kiểm soát an toàn thực phẩm thông minh hướng tới hài hòa quốc tế". Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên tham dự và phát biểu chỉ đạo.
Hội nghị thu hút hơn 500 đại biểu đến từ 12 quốc gia, gồm đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thử nghiệm và doanh nghiệp. Đặc biệt, khoảng 50 đại biểu là báo cáo viên, chuyên gia đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế của Mỹ, Đức, Anh, Nga, Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân, chất lượng nguồn nhân lực, niềm tin của người tiêu dùng và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, giao thương quốc tế mở rộng, các mối nguy truyền thống và mới nổi cùng tồn tại, công tác quản lý an toàn thực phẩm cần chuyển mạnh từ phương thức chủ yếu phát hiện, xử lý sang chủ động nhận diện mối nguy, đánh giá nguy cơ, giám sát và phòng ngừa từ sớm.
Theo Thứ trưởng, kiểm nghiệm và thử nghiệm thực phẩm có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình chuyển đổi này. Dữ liệu phân tích chính xác, tin cậy và kịp thời không chỉ giúp phát hiện các chỉ tiêu không bảo đảm an toàn mà còn cung cấp bằng chứng khoa học phục vụ đánh giá nguy cơ, xây dựng tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật, tổ chức hậu kiểm, điều tra sự cố và truyền thông nguy cơ.
"Giá trị của hoạt động thử nghiệm vì vậy không dừng ở kết quả của từng mẫu, mà phải được kết nối với hệ thống dữ liệu và quyết định quản lý", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.
Thứ trưởng cho rằng, chủ đề của hội nghị "Kiểm soát an toàn thực phẩm thông minh hướng tới hài hòa quốc tế" phản ánh đúng yêu cầu phát triển hiện nay. Kiểm soát thông minh phải dựa trên khoa học, dữ liệu và khả năng dự báo; trong khi đó, hài hòa quốc tế cần được thúc đẩy thông qua sự tương thích về phương pháp, thuật ngữ, tiêu chuẩn chất lượng và cách tiếp cận đánh giá nguy cơ, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
PGS.TS. Lê Thị Hồng Hảo, Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia phát biểu. Ảnh: Thanh Hoàn
Cùng đó, Thứ trưởng đánh giá cao chất lượng và ý nghĩa thiết thực của hội nghị, nhất là trong bối cảnh Bộ Y tế tham mưu Chính phủ xây dựng, trình Quốc hội dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Trong các chuyên đề được trình bày, Bộ Y tế đặc biệt quan tâm đến nội dung quản lý nguy cơ, thông tin số và các kỹ thuật phân tích, đánh giá nguy cơ. Đây là những vấn đề quan trọng, góp phần hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
Tăng cường quản lý dựa trên nguy cơ, hoàn thiện chính sách
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho rằng công tác quản lý an toàn thực phẩm đang chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra truyền thống sang quản lý dựa trên phân tích, đánh giá nguy cơ, gắn với tăng cường hậu kiểm.
"Đáng chú ý, các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế đã chia sẻ sâu về phương pháp đánh giá nguy cơ, trong đó làm rõ bốn bước xác định và phân tích nguy cơ. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định về công bố sản phẩm, đồng thời tổ chức hậu kiểm có trọng tâm, tập trung vào những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, qua đó góp phần bảo đảm thực phẩm đến tay người dân an toàn hơn"-Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nói.
Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Thanh Hoàn
Liên quan đến tổ chức quản lý, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết Bộ Y tế đã tham mưu Chính phủ và báo cáo Bộ Chính trị về việc thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương. Theo kết luận của Bộ Chính trị, Bộ Y tế được giao làm cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm ở cấp trung ương.
Ở cấp tỉnh, việc quản lý được thống nhất giao cho Sở Y tế trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của chi cục an toàn thực phẩm. Ở cấp xã, phòng văn hóa - xã hội thực hiện nhiệm vụ tham mưu cho UBND cấp xã trong công tác quản lý; đồng thời hình thành các tổ, lực lượng thực hiện kiểm tra, đánh giá và giám sát việc bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn.
"Những ý kiến, kinh nghiệm được chia sẻ tại hội nghị, đặc biệt từ các chuyên gia quốc tế, sẽ là cơ sở để Bộ Y tế tiếp thu, nghiên cứu và hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, đồng thời tiếp cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế'- Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nói.
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS. Lê Thị Hồng Hảo, Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia nhấn mạnh định hướng kiểm soát an toàn thực phẩm dựa trên nguy cơ, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế. Cùng với đó là yêu cầu đầu tư đồng bộ cho khoa học kiểm nghiệm thực phẩm, từ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật đến xây dựng cơ sở hạ tầng và trang bị thiết bị hiện đại.
"Đẩy mạnh phát triển nghiên cứu khoa học, kết hợp với trao đổi kinh nghiệm chuyên môn và xây dựng lộ trình hội nhập quốc tế sâu rộng là đòn bẩy hữu hiệu nâng cao năng lực của hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm", PGS.TS. Lê Thị Hồng Hảo nhấn mạnh.
Các chuyên gia trình bày tham luận tại hội nghị. Ảnh: Thanh Hoàn
Theo Viện trưởng Lê Thị Hồng Hảo, hội nhập quốc tế sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ cùng những thay đổi trong chuỗi cung ứng thực phẩm đang đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Trong bối cảnh đó, hoàn thiện hệ thống pháp luật, chuẩn hóa quy trình quản lý và đẩy mạnh công khai, minh bạch thông tin là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
"Kiểm nghiệm thực phẩm phải thực sự trở thành công cụ khoa học, cung cấp dữ liệu tin cậy phục vụ công tác giám sát, cảnh báo sớm, đánh giá nguy cơ và hoạch định chính sách. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại, chuyển đổi số, nâng cao năng lực phòng kiểm nghiệm và hài hòa tiêu chuẩn quốc tế cần được triển khai đồng bộ với đổi mới thể chế và phương thức quản lý", Viện trưởng Lê Thị Hồng Hảo nói.
Chia sẻ tiến bộ khoa học, thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại
Trong hai ngày làm việc, hội nghị có 38 báo cáo khoa học và 41 báo cáo poster. Các báo cáo chia sẻ những tiến bộ trong phương pháp kiểm nghiệm, phát hiện và đánh giá mối nguy; đồng thời giới thiệu ứng dụng công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong kiểm nghiệm, giám sát và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Những trao đổi chuyên môn góp phần kết nối kết quả nghiên cứu với nhu cầu quản lý và sản xuất, hướng tới nâng cao độ tin cậy của kết quả kiểm nghiệm, phòng ngừa ngộ độc và kiểm soát an toàn thực phẩm dựa trên nguy cơ.
Bên cạnh các phiên chuyên đề, hội nghị tổ chức hai phiên khoa học trẻ với sự tham gia của các nhà nghiên cứu đến từ trường đại học, viện nghiên cứu tại Việt Nam và quốc tế. Đây là cơ hội để các tác giả giới thiệu kết quả nghiên cứu, trao đổi phương pháp, tiếp nhận góp ý từ chuyên gia và mở rộng kết nối hợp tác trong lĩnh vực kiểm nghiệm, an toàn thực phẩm.
