Tai nạn giao thông (TNGT) xảy ra thường là do người tham gia giao thông đi ẩu, chủ quan và thiếu ý thức giao thông. Nhưng ý thức giao thông chỉ có được khi người ta có được những nhận thức đúng đắn bắt đầu từ phông văn hóa có trong mỗi người. Người thiếu văn hoá không thể có ý thức chấp hành pháp luật, trật tự an toàn giao thông và đó là nguyên nhân chính của TNGT.
Nhìn lại năm 2009 vừa qua, vấn đề TNGT vẫn còn là nỗi nhức nhối. Tuy có 33 tỉnh, thành phố giảm số người chết vì TNGT, trong đó có 21 địa phương giảm trên 5%, có 5 địa phương giảm hơn 20% số người chết so với năm 2008 là: Cao Bằng, Quảng Ninh, Tây Ninh, Ninh Thuận, Lâm Đồng nhưng vẫn còn 31 tỉnh, thành phố tăng số người chết, trong đó 7 địa phương tăng trên 25% là: Lào Cai, Điện Biên, Yên Bái, Hòa Bình, Sơn La, Hà Giang, Thanh Hóa. Một số giải pháp về tổ chức giao thông đô thị tại Hà Nội đã đem lại hiệu quả, góp phần giảm được ùn tắc giao thông.
 Cần tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân khi tham gia giao thông. |
Mọi sự tiến bộ đều đáng mừng, song vấn nạn TNGT dù giảm đến mấy cũng không thể là điều đáng mừng khi mà vẫn còn những người chết và bị thương từ TNGT xảy ra hàng ngày. Năm qua, chỉ tiêu giảm 5% số người chết do TNGT đề ra chưa thực hiện được. Trong năm còn xảy ra 141 vụ TNGT đường bộ đặc biệt nghiêm trọng, làm chết 439 người, bị thương 456 người, so với năm 2008 tăng 11 vụ, tăng 45 người chết, giảm 21 người bị thương. Đáng chú ý, xảy ra 30 vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng do xe khách gây ra, làm chết 121 người, bị thương 288 người, trong đó 80% là xe khách tư nhân, xe của các hợp tác xã, doanh nghiệp vận tải nhỏ không có thương hiệu. Cùng đó, tại Hà Nội và TP. HCM, một số điểm ùn tắc giao thông chậm được khắc phục, diễn biến còn phức tạp, nhất là vào giờ cao điểm.
Sau gần 3 năm thực hiện, việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi môtô, xe gắn máy, kết quả thật đáng mừng khi chuyện đội mũ bảo hiểm đã thành thói quen của đại bộ phận người tham gia giao thông, nhất là các đô thị lớn như TP. Đà Nẵng, TP. HCM và Hà Nội. Nhưng đấy là ý thức người dân bắt đầu từ nhận thức hay là chuyện "sợ phạt"? Tất nhiên không thể phủ nhận việc tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng đã góp phần nâng cao nhận thức về "Văn hóa giao thông" trong các tầng lớp nhân dân và người tham gia giao thông, song ý thức thật sự thành một thói quen tích cực trong tham gia giao thông của người dân thì còn là chuyện phải bàn.
Nhận thức về ATGT ai cũng có nhưng thói quen lại là chướng ngại đáng kể trong mỗi người. Thực tế, không có việc vội người ta vẫn thích phóng nhanh, vượt đèn đỏ dù chỉ để sau đó gặp nhau... tán chuyện gẫu cả giờ trong quán nước. Đường càng vắng, càng tốt, càng... dễ gặp tai nạn vì chủ quan. Hai xe máy va nhau nhẹ nhàng cũng thành cuộc cãi cọ nảy lửa khiến đường tắc nghẽn và chỉ thông thoáng khi các chiến sĩ cảnh sát xuất hiện.
Trước vấn nạn giao thông, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đề nghị, ngành GTVT cần thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp trong năm 2010; đạt mục tiêu của công tác bảo đảm trật tự ATGT trong năm 2010 này là giảm 5% số người chết vì TNGT. Phải phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong việc bảo đảm trật tự ATGT. Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn thực hiện các tiêu chí văn hóa giao thông, hành vi ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông, mở chuyên mục "Văn hóa giao thông" trên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức hội thảo, tọa đàm về xây dựng "Văn hóa giao thông". Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự an toàn giao thông, nhất là Luật giao thông đường bộ và các nghị định, thông tư hướng dẫn; tăng cường công tác giáo dục pháp luật an toàn giao thông trong trường học; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật an toàn giao thông. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục đẩy mạnh tổ chức vận động hội viên, đoàn viên gương mẫu giữ gìn trật tự ATGT, xây dựng văn hóa giao thông. Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông, nhất là các hành vi là nguyên nhân gây tai nạn giao thông như vi phạm tốc độ; đi không đúng phần đường, làn đường; chở quá số người quy định, vi phạm quy định về sử dụng rượu, bia khi điều khiển phương tiện; không thực hiện quy định về thắt dây an toàn, không đội mũ bảo hiểm. Tổ chức kiểm tra, xử lý theo chuyên đề để ngăn chặn tai nạn xe khách, tai nạn đường ngang đường sắt, tai nạn đò ngang. TP. Hà Nội và TP. HCM triển khai quyết liệt 4 giải pháp lớn trong Nghị quyết 16 của Chính phủ về từng bước khắc phục ùn tắc giao thông.
Thế nhưng, cái gốc của vấn đề giao thông vẫn là văn hóa giao thông trong mỗi người. Nhưng không thể có văn hóa giao thông đứng độc lập mà nó liên quan rất nhiều đến mặt bằng văn hóa xã hội với cách nghĩ, lối sống tích cực phải thành thói quen.
Phóng sự của Vân Dũng