Bộ Khoa học và Công nghệ vừa thực hiện chương trình làm việc về xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên. Sự kiện đã được tổ chức ngày 3/4 với sự tham dự của lãnh đạo Bộ KH&CN, Bộ Quốc phòng, UBND tỉnh Điện Biên cùng đại diện các đơn vị chức năng và doanh nghiệp liên quan.
Điện Biên có địa hình đồi núi chia cắt, dân cư phân tán, khoảng cách tiếp cận dịch vụ và chi phí logistics chặng cuối còn cao. Những đặc điểm này làm gia tăng độ biến động về thời gian vận chuyển và chi phí phân phối, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dịch vụ công, khả năng tiếp cận y tế, cũng như hiệu quả chuỗi cung ứng nông nghiệp của tỉnh.
Ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, kinh tế tầm thấp là lĩnh vực mới, có tính liên ngành cao và nhiều dư địa phát triển. Việc lựa chọn Điện Biên để xây dựng đề án không chỉ xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, mà còn nhằm hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, công nghệ UAV đã được ứng dụng tại nhiều nơi. Do đó, trọng tâm của đề án là xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV vào hoạt động kinh tế.
Việc triển khai cần đủ quy mô, gắn với các bài toán thực tiễn như vận chuyển hàng hóa, đồng thời kết hợp thu thập dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản lý; có cơ sở đo lường rõ ràng hiệu quả, giá trị gia tăng cũng như khả năng cải thiện vận hành.
Điện Biên cũng đang được Lãnh đạo Nhà nước đặt kỳ vọng trở thành địa bàn phát triển kinh tế bền vững dựa trên lợi thế nông nghiệp và tiềm năng sản phẩm đặc sản vùng Tây Bắc. Định hướng chung được nhấn mạnh là cần đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã, ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh đó, tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển các cây trồng giá trị như cà phê và mắc ca theo hướng nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến và thị trường tiêu thụ.
Như vậy, thử nghiệm tại Điện Biên được xây dựng nhằm thiết kế và kiểm chứng một mô hình hạ tầng logistics hiện đại trong khuôn khổ phát triển kinh tế tầm thấp, tập trung vào việc nâng cao tốc độ và độ ổn định của chuỗi vận chuyển, kết hợp với chuẩn hóa dữ liệu vận hành và quy trình phối hợp đa ngành. Mục tiêu phát triển theo logic chuỗi giá trị kinh tế như sau: hạ tầng logistics hiện đại giúp vận chuyển nhanh và ổn định hơn, từ đó giảm chi phí và giảm tổn thất, tăng giá trị hàng hóa và giá bán của sản phẩm, kích thích mở rộng sản xuất và nuôi trồng của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và người dân, đồng thời góp phần nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh.
Toàn cảnh hội nghị.
Nói cách khác, câu chuyện đặt ra không phải là "có bay được hay không", mà là bay để làm gì, giải được bài toán gì, tạo thêm giá trị gì cho địa phương và cho hoạt động quản lý. Đây chính là cách tiếp cận mang tính thực tiễn mà Bộ KH&CN muốn đặt vào đề án thí điểm lần này.
Về phía Bộ Quốc phòng, đại diện cơ quan này cơ bản thống nhất với chủ trương xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát tại tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, việc triển khai phải bảo đảm yêu cầu cao nhất về quốc phòng, an ninh, quản lý vùng trời, an toàn bay và trật tự an toàn xã hội - đây là nguyên tắc xuyên suốt, không có ngoại lệ.
Phát biểu tại buổi làm việc, Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết hoạt động thử nghiệm UAV cần tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành về khu vực cấm bay, hạn chế bay, cũng như quy trình cấp phép và giám sát bay. Các đơn vị như Quân khu 2, Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Tác chiến và các cơ quan liên quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN và tỉnh Điện Biên để rà soát, hoàn thiện đề án, bảo đảm triển khai đúng quy định, đúng thẩm quyền và an toàn tuyệt đối.
Tại chương trình, đại diện VNPost đề xuất triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa bằng UAV tại Điện Biên, đồng thời kiến nghị một số cơ chế cần tháo gỡ nhằm bảo đảm tính khả thi.
Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc xác định không gian thử nghiệm, phạm vi hoạt động, cơ chế phối hợp liên ngành và phương án kiểm soát rủi ro – những yếu tố cốt lõi để hoàn thiện đề án
Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương cho biết địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN, Bộ Quốc phòng và các đơn vị liên quan để hoàn thiện đề án theo hướng khả thi, an toàn và hiệu quả. Theo đó, tỉnh hướng tới từng bước hình thành mô hình ứng dụng UAV phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Việc triển khai thí điểm tại Điện Biên được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, làm cơ sở xây dựng khung pháp lý và định hình mô hình phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.
