Theo dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh đại học đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, danh mục phương thức xét tuyển đại học dự kiến áp dụng từ năm 2027 sẽ gồm 11 phương thức, giảm 8 phương thức so với năm 2026 khi các trường được sử dụng 19 phương thức.
Cụ thể, 11 phương thức xét tuyển trong dự thảo gồm: sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT, sử dụng kết quả học tập THPT (học bạ), xét tuyển thẳng, sử dụng kết quả kỳ thi tuyển sinh chung hoặc kỳ thi riêng của cơ sở đào tạo, sử dụng các chứng chỉ quốc tế, sử dụng phương thức kết hợp và một số phương thức khác.
Tuy nhiên, việc danh mục chung được rút gọn không đồng nghĩa mỗi cơ sở đào tạo sẽ sử dụng cả 11 phương thức.
Theo quy định tại dự thảo, mỗi cơ sở đào tạo dự kiến chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh. Đối với từng ngành và chương trình đào tạo, từ năm 2027 dự kiến chỉ được sử dụng tối đa 3 phương thức và từ năm 2028 sẽ thu gọn còn 1 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và diện cử tuyển.
Sự thay đổi này khiến nhiều gia đình không khỏi băn khoăn, lo lắng. Khi số lượng phương thức bị siết chặt, không ít phụ huynh và học sinh sợ lỡ cơ hội vào đại học, từ đó có xu hướng chuẩn bị dàn trải.
Thời gian qua, để tìm kiếm phương án dự phòng cho con, nhiều gia đình cùng lúc đầu tư cho học bạ, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, cho đến các kỳ thi đánh giá năng lực riêng của từng trường. Mỗi khoản ôn luyện đều đi kèm một khoản kinh phí không nhỏ của phụ huynh.
Trong khi đó, lịch học dày đặc khiến học sinh quá tải, mệt mỏi và đôi khi mất định hướng trước ngưỡng cửa chọn nghề.
Thí sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Hà Nội. Ảnh: HB
Thực tế giảng dạy cho thấy học sinh và phụ huynh cần bình tĩnh, không chạy theo trào lưu ngành "hot", các cuộc đua chứng chỉ hay những lời quảng cáo ôn thi cấp tốc trên mạng xã hội.
Do đó, học sinh cần ngồi lại cùng gia đình và thầy cô để tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh từ nguồn chính thức, bao gồm đề án tuyển sinh, học phí, cơ hội nghề nghiệp và điều kiện xét tuyển. Việc lựa chọn cần dựa trên năng lực thực tế, sở trường và điều kiện kinh tế của gia đình, trước khi sắp xếp thứ tự nguyện vọng theo đúng sở thích và khả năng.
Đối với những học sinh có lực học ở mức trung bình và khá, chương trình học chính khóa tại trường phổ thông cần được đặt lên hàng đầu. Việc sa đà vào lịch luyện thi riêng quá sức khi kiến thức nền tảng chưa vững chỉ đem lại tác dụng ngược. Một học sinh còn lúng túng với các phép biến đổi cơ bản khó có thể đạt kết quả cao nếu phải gánh thêm áp lực từ các kỳ thi phức tạp.
Trong bối cảnh đó, các em cần được giáo viên hướng dẫn sát sao để lấp đầy những lỗ hổng kiến thức, rèn luyện kỹ năng tự sửa sai và giải quyết trọn vẹn từng dạng bài tập cơ bản. Quá trình tự chủ tư duy và làm chủ kiến thức phổ thông mới là bệ phóng vững chắc nhất giúp học sinh tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, đồng thời tạo hành trang bền vững cho chặng đường học tập bậc cao hơn.
Việc đổi mới và thu gọn phương thức tuyển sinh đại học là bước đi cần thiết nhằm đánh giá đúng năng lực người học, giảm tải áp lực tài chính và bảo đảm sự công bằng.
Ở góc độ cơ sở giáo dục, quá trình triển khai chính sách này đòi hỏi sự đánh giá tác động kỹ lưỡng, công bố lộ trình sớm, minh bạch dữ liệu và tăng cường khả năng đối soát để hạn chế tối đa những bất cập phát sinh.
