Trong số báo 204 ra ngày 22/12, Sức khỏe&Đời sống có bài “Thuế giảm, giá gas tăng - Lạ (!?)” phản ánh thực tế qua một số doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh khí hóa lỏng và một số đơn vị làm tổng đại lý, đại lý phân phối cho các công ty trên cho thấy ở tất cả các khâu: nhập khẩu, sản xuất, phân phối chưa được tổ chức và quản lý khoa học dẫn đến giá gas cao; quyền lợi của người tiêu dùng chưa được bảo vệ cả về giá cả và chất lượng. Trong số này, chúng tôi tiếp tục thông tin tiếp về việc thiếu kiểm soát giá bán, hệ thống phân phối yếu khiến đối tượng thiệt thòi cuối cùng là người tiêu dùng.
Không kiểm soát được giá bán
Qua kiểm tra tại các doanh nghiệp là tổng đại lý phân phối gas của các cơ quan chức năng cho thấy, các tổng đại lý chủ yếu thực hiện chức năng phân phối gas bình cho các đại lý, không thực hiện bán gas trực tiếp tới hộ tiêu dùng. Thực tế giá của các đại lý bán cho người tiêu dùng các tổng đại lý không kiểm soát được.
Kiểm tra tại các công ty thấy doanh nghiệp làm tổng đại lý được mua gas với giá thấp hơn giá mua của các công ty kinh doanh gas, hộ kinh doanh làm đại lý 10 ngàn đồng/1 bình 12kg, nhưng khi kiểm tra tại các tổng đại lý, thấy các doanh nghiệp này bán lại cho các đại lý với giá cao hơn giá tổng đại lý mua của công ty từ 2 ngàn đến 3 ngàn đồng/bình 12kg (bán thấp hơn giá các công ty bán cho đại lý từ 7 ngàn đến 8 ngàn đồng/bình), thậm chí có tổng đại lý (Công ty Cổ phần An Thuận - Tổng đại lý của Công ty Cổ phần kinh doanh khí hoá lỏng miền Nam) giá bán bình gas loại 12kg năm 2007 cho các đại lý thấp hơn so với giá mua vào bình quân là 7.461 đồng/bình (mua vào 160.287 đồng/bình, bán ra 152.826 đồng/bình).
Về việc các đại lý không thực hiện niêm yết giá, nguyên nhân theo chủ các cơ sở kinh doanh là không được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, đồng thời hàng tháng báo chí đều có đăng tải giá bán gas.
Việc bán gas thực hiện qua điện thoại, các đại lý mua đứt bán đoạn và thu tiền ngay nên không lưu giữ sổ sách ghi chép. Các đại lý đều báo cáo bán đúng giá theo giá khuyến cáo của các hãng gas và báo chí đưa tin nhưng nhìn chung không xác định được chính xác giá bán thực tế tới người tiêu dùng, đặc biệt là vào các đợt giá gas tăng.
 Giá gas hiện vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ. |
Khó kiểm soát nguồn gốc, hệ thống phân phối
Qua kiểm tra, xác minh tại các đại lý kinh doanh gas bình, thấy các đại lý tham gia thị trường gas dân dụng chủ yếu là các hộ kinh doanh cá thể thực hiện cơ chế ấn định doanh thu và ấn định mức thuế (thuế khoán), kiểm tra thấy các đại lý có qui mô bán hàng gần như nhau nhưng mức thuế khoán rất khác nhau. Tại mỗi đại lý đều bán nhiều loại gas cho các hàng khác nhau, được cung cấp bởi các công ty nhập khẩu kinh doanh gas và các tổng đại lý. Các đại lý không kiểm soát được nguồn gốc và chất lượng của các loại gas bình được cung cấp.
Hệ thống đại lý phân phối gas hiện nay về cơ bản không thực hiện niêm yết giá; mỗi đại lý bán hàng cho hàng chục hãng gas nên khó kiểm soát được chất lượng gas; thực hiện cơ chế nộp thuế khoán dẫn đến việc không kiểm soát được giá bán đến người tiêu dùng đồng thời tạo ra việc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ với NSNN.
Gas là một trong những mặt hàng kinh doanh có điều kiện, có ảnh hưởng lớn đối với sản xuất và tiêu dùng, thuộc danh mục bình ổn giá của Nhà nước. Song đến nay vẫn chưa có văn bản pháp quy nào đủ tầm quản lý và điều hành về xuất nhập khẩu và kinh doanh nội địa với mặt hàng này; Chưa quy định về trách nhiệm cụ thể trong việc quản lý và chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng sản phẩm gas, về chất lượng và quản lý vỏ bình gas khi đã đưa ra lưu thông ngoài thị trường, việc sang chiết lậu trong đó có việc sử dụng vỏ bình gas một cách tuỳ tiện (sang chiết vào bất cứ vỏ bình nào cũng được, không cần có sự đồng ý của chủ sở hữu nó).
Như Anh