Mới đây, Ban Pháp chế (Cục Thuế) vừa ban hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán với mục tiêu nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về kế toán, thuế và hỗ trợ người nộp thuế chủ động phòng ngừa rủi ro. Sổ tay đã chỉ rõ trường hợp hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán dẫn đến việc che giấu doanh thu, làm sai lệch số liệu kế toán, kê khai không đúng nghĩa vụ thuế, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mức xử phạt hành chính đối với hành vi trốn thuế
Về xử phạt vi phạm hành chính, theo Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Cụ thể:
Mức phạt bằng 1 lần số thuế trốn được áp dụng khi người vi phạm có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên. Mức phạt 1,5 lần số thuế trốn áp dụng khi không có tình tiết tăng nặng và cũng không có tình tiết giảm nhẹ. Mức phạt 2 lần số thuế trốn áp dụng với trường hợp có một tình tiết tăng nặng. Mức phạt là 2,5 lần số thuế trốn, với trường hợp có hai tình tiết tăng nặng. Mức phạt cao nhất, bằng 3 lần số thuế trốn, được áp dụng khi có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên, kể cả trường hợp vi phạm lần đầu.
Ngoài việc bị xử phạt hành chính, người nộp thuế còn phải nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp theo quy định; đồng thời phải thực hiện khai bổ sung, điều chỉnh hồ sơ khai thuế của các kỳ tính thuế có liên quan.
Nội dung khai bổ sung có thể bao gồm doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế, số lỗ được chuyển kỳ sau, số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ và các chỉ tiêu khác trên hồ sơ khai thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Khi số tiền trốn thuế đạt ngưỡng luật định, hành vi có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.
Mức xử phạt tiền đối với hành vi trốn thuế
Theo Sổ tay, ngưỡng khởi tố là từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại. Trường hợp số tiền thấp hơn các mức này nhưng người vi phạm đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi này mà chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý.
Đối với cá nhân, trường hợp trốn thuế từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng có thể bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.
Nếu số tiền trốn thuế từ 300 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng hoặc có tình tiết tăng nặng, mức phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 3 năm.
Trường hợp trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 1,5 đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 đến 7 năm.
Ngoài hình phạt chính, cá nhân còn có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.
Đối với doanh nghiệp, khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng. Trường hợp có tình tiết tăng nặng, mức phạt tiền từ 1 đến 3 tỷ đồng.