Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA) cho biết, Orionids là mưa sao băng diễn ra trong toàn bộ tháng 10 này tới tận đầu tháng 11 và có thể quan sát được từ mọi nơi trên thế giới. Năm nay, thời điểm lý tưởng nhất để quan sát nó - lân cận cực điểm - sẽ là đêm 21-22/10 tới đây.
Mưa sao băng Orionids là hiện tượng hệ quả của sao chổi nổi tiếng Halley. Đây là một sao chổi chu kỳ ngắn, hoàn thành một vòng quỹ đạo trong 76 năm và lần cuối cùng nó tiến tới cận điểm để chúng ta quan sát được là năm 1986. Những mảnh vụn mà sao chổi này để lại trong những lần ghé thăm của mình trở thành những dòng thiên thạch trải dài trong không gian. Những thiên thạch này lao vào khí quyển Trái Đất khi hành tinh của chúng ta đi qua khu vực quỹ đạo có dòng thiên thạch đó, tạo thành mưa sao băng Orionids.
Sắp quan sát được mưa sao băng rực rỡ tháng 10. Ảnh minh họa
Lần đầu tiên mưa sao băng này được quan sát và công bố là vào các năm 1839 và 1840 bởi nhà quan sát Edward C. Herrick. Lần đầu quan sát vào năm 1839 ông đã kết luận rằng trận mưa sao băng kéo dài từ mùng 8 tới 15 tháng 10. Lần quan sát năm 1840 ông đính chính rằng nó bắt đầu mùng 8 và kết thúc vào 25 tháng 10.
Trên thực tế, người đầu tiên quan sát chính xác trận mưa sao băng này là nhà thiên văn Herschel, ông đã quan sát được 14 sao băng của trận này xuất phát từ khu vực của chòm sao Orion vào ngày 18 tháng 10 năm 1864 và năm tiếp theo, ông đã kết luận cực điểm của nó chính là 20 tháng 10 (năm 1865). Khi đó Orionids đã là một trong số những trận mưa sao băng lớn nhất hàng năm có thể quan sát.
Hiện nay, mưa sao băng này thường kéo dài từ mùng 2 tháng 10 đến mùng 7 tháng 11 hàng năm mặc dù mật độ không còn nhiều như trong quá khứ, điều đó có nghĩa là ngay trong thời gian đầu và giữa tháng 10 nếu trời đẹp và có một chút may mắn bạn có thể sẽ thấy được một vài sao băng vào mỗi đêm. Tuy nhiên cực điểm thực sự của hiện tượng này chỉ diễn ra trong khoảng thời gian 21-22/10.
Cực điểm năm nay của Orionids sẽ diễn ra trong khoảng giữa hai ngày 21 và 22/10. Khoảng 22h30 (10h30 tối) những ngày cuối tháng 10 này, chòm sao Orion bắt đầu xuất hiện trọn vẹn trên bầu trời phía Đông và bạn có thể quan sát thấy nó nếu như có góc nhìn thoáng về phía Đông. Mặc dù vậy, thời điểm hợp lý nhất để bạn bắt đầu quan sát hiện tượng này là sau đó nửa đêm, tức là rạng sáng ngày các ngày từ 21-23/10. Lúc này chòm sao Orion đã mọc đủ cao để bạn có thể dễ dàng xác định nó nếu trời không nhiều mây và nơi bạn quan sát không quá ô nhiễm.
VACA cho biết, năm nay, việc quan sát sẽ tương đối thuận lợi nếu như không có biến động về thời tiết. Mặc dù cách không xa ngày Trăng tròn, nhưng Trăng đã lặn sau nửa đêm và bầu trời chịu ảnh hưởng không đáng kể bởi độ sáng của nó (tất nhiên, với điều kiện bạn ở một nơi ít ô nhiễm bởi ánh sáng nhân tạo và bụi trong khí quyển). Như mọi trận mưa sao băng khác, người quan sát không cần sự hỗ trợ của bất cứ dụng cụ đặc biệt nào để quan sát hiện tượng này, chỉ cần một bầu trời đủ trong, một vị trí quan sát an toàn, và một chút kiên nhẫn.
Bạn có thể xác định chòm sao Orion khá dễ dàng như hình ảnh sau. Nổi bật nhất của nó là ba ngôi sao thẳng hàng và cách đều nhau tạo thành cái thắt lưng của Orion, ngoài ra hai sao Rigel và Betelgeuse là hai sao rất sáng rất dễ để bạn xác định được. Khu vực trung tâm của mưa sao băng Orionids cũng đã được đánh dấu trong hình trên.
Mặc dù không phải một trận mưa sao băng thực sự lớn và những vệt sáng của nó thường tương đối mờ, nếu thời tiết tốt và ở nơi đủ trong lành, bạn vẫn có thể thưởng thức một đêm quan sát thú vị của Orionids cùng nhiều điểm sáng đáng chú ý của bầu trời mùa thu.
