Theo ThS.BS Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8) thời điểm mùa đông lạnh, đặc biệt những ngày cận Tết, là giai đoạn nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ tăng rõ rệt, nhất là ở những người vận động thể lực không hợp lý.
Về mặt sinh lý học, nhiệt độ môi trường giảm làm cơ thể kích hoạt cơ chế bảo tồn nhiệt bằng cách co mạch ngoại vi. Hệ quả là:
- Tăng sức cản mạch máu
- Tăng huyết áp, đặc biệt vào ban đêm và sáng sớm
- Tăng gánh nặng cho tim
Song song đó, thời tiết lạnh làm tăng tiết catecholamine (adrenaline, noradrenaline), khiến tim đập nhanh hơn, mạch máu co lại mạnh hơn. Ở những người có nền mạch máu xơ vữa, lòng mạch hẹp hoặc thành mạch kém đàn hồi, hiện tượng này có thể:
- Làm nứt vỡ mảng xơ vữa
- Hình thành huyết khối cấp
- Dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ não

Tập thể thao quá sức vào ban đêm trong mùa lạnh có thể làm nguy cơ biến cố tim mạch tăng theo cấp số cộng.
Vận động thể thao ban đêm trong mùa lạnh: Nguy cơ "chồng nguy cơ"
Khi vận động cường độ cao vào ban đêm trong thời tiết lạnh, cơ thể phải chịu cùng lúc nhiều yếu tố bất lợi: rối loạn nhịp sinh học, tăng hoạt hóa thần kinh giao cảm và co mạch do lạnh. Đây là sự chồng chéo nguy cơ có thể làm khởi phát biến cố tim mạch, kể cả ở người trẻ.
Trong mùa đông, việc chơi thể thao khuya thường kèm theo:
- Không khởi động đủ do lạnh
- Giãn mạch – co mạch đột ngột khi ra mồ hôi rồi gặp gió lạnh
- Mất nước kín nhưng ít được bù dịch
- Rối loạn nhịp tim
- Tăng huyết áp kịch phát
- Đột quỵ thiếu máu não, đặc biệt vào ban đêm và rạng sáng
Thời điểm cận Tết: Áp lực sinh hoạt làm nặng thêm nguy cơ tim mạch
Cận Tết là giai đoạn có nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe với nhiều người như:
- Thiếu ngủ kéo dài
- Căng thẳng công việc, tài chính
- Sử dụng rượu bia, cà phê nhiều hơn
- Thay đổi chế độ ăn, sinh hoạt thất thường
- Theo y học tim mạch, những yếu tố này làm:
- Tăng huyết áp dao động
- Rối loạn nhịp tim
- Tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim

Thời tiết lạnh cận Tết khiến mạch máu co lại, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Khi kết hợp với tập luyện thể thao quá sức, quá khuya trong thời tiết lạnh, nguy cơ biến cố tim mạch tăng theo cấp số cộng, không chỉ ở người cao tuổi mà cả người trẻ, người lao động trí óc.
Khuyến cáo từ bác sĩ tim mạch cho người chơi thể thao
1. Không tập thể thao cường độ cao vào ban đêm, đặc biệt sau 21 giờ trong mùa lạnh.
2. Ưu tiên tập luyện ban ngày, khi nhiệt độ ổn định hơn.
3. Khởi động kỹ – giữ ấm đầy đủ, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
4. Theo dõi huyết áp thường xuyên, nhất là người có bệnh nền tim mạch, cũng như bệnh mạn tính như tiểu đường cần tuân thủ thuốc điều trị.
5. Ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, không dùng thể thao để "bù stress".
6. Đi khám tim mạch định kỳ nếu tập luyện cường độ cao hoặc có triệu chứng bất thường trong mùa đông - cận Tết
Thể thao là liều thuốc quý cho tim mạch, nhưng dùng sai liều – sai thời điểm có thể trở thành gánh nặng cho chính trái tim. Khỏe mạnh bền bỉ không đến từ việc "chơi hết mình", mà từ việc hiểu và tôn trọng giới hạn sinh học của cơ thể.
