Lịch sử luôn cần được trân trọng và VHNT bằng chức năng của mình có trách nhiệm tái hiện lại lịch sử qua hình tượng nghệ thuật để đến với công chúng ngõ hầu khơi gợi truyền thống và phát huy lòng tự hào dân tộc. Thế nhưng VHNT không chỉ đi vào lịch sử mà còn phải đi vào những vấn đề hiện tại của cuộc sống và phản ánh những điều dân nghĩ, dân mong với tất cả sáng tạo và trách nhiệm của người cầm bút.
Trong 2 năm gần đây có hiện tượng không bình thường là sân khấu và điện ảnh có quá nhiều tác phẩm viết về lịch sử nhưng thiếu vắng hẳn những tác phẩm viết về cuộc sống hôm nay. Thì ra chúng ta đang chuẩn bị cho Đại lễ kỷ niệm ngàn năm Thăng Long nhưng sao ngàn năm Thăng Long chỉ có lịch sử mà không có cả hôm nay. Nhìn vào các tác phẩm lịch sử cũng chỉ thấy tập trung viết về Lý Công Uẩn, Trần Thủ Độ, vậy thời Lê với Lê Lợi, Nguyễn Trãi rồi Quang Trung đại phá quân Thanh và cả chuyện nhà Nguyễn có công mở nước sao vẫn vắng bóng trong chiều dài ngàn năm? Không lẽ chương trình nghệ thuật chào mừng đại lễ ngàn năm chỉ thấy toàn ông hoàng bà chúa với trang phục mũ áo xiêm y của ngày xưa?
Văn nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm về đề tài lịch sử chắc chắn phải am hiểu lịch sử một cách toàn diện và kỹ lưỡng, thậm chí đấy còn là niềm đam mê của cả một đời chuyên viết về đề tài này chứ đâu phải vớ mấy quyển cổ sử rồi tưởng tượng ra thành tác phẩm sau khi thấy Nhà nước treo giải thưởng cao ngất ngưởng trong đợt phát động sáng tác về đề tài nghìn năm Thăng Long. Do có "phát động" và văn nghệ sĩ (VNS) hưởng ứng là đáng trân trọng nhưng thiết nghĩ cũng cần có thời gian nghiên cứu, tìm hiểu, suy ngẫm làm ra mâm cơm tử tế cúng cha mẹ, ông bà, tiên tổ. Đùng một cái do có "phát động" mà nhiều tác giả SK, ĐA thành tác giả tác phẩm SK, ĐA lịch sử thì quả là thiên tài!
Không phải tất cả VNS tham gia sáng tạo trong các tác phẩm đề tài lịch sử là vì tiền và phải công nhận có nhiều tác phẩm có giá trị, song sự lạm phát đề tài lịch sử trong sân khấu, điện ảnh với chủ yếu ở giai đoạn Lý - Trần quả là sự lệch lạc, thiếu hụt trong cách nhìn về ngàn năm Thăng Long. Nói "vì tiền" là có cơ sở bởi không ít cuộc cãi vã tay đôi giữa VNS trên báo chí đã xảy ra từ điện ảnh đến lễ hội, niềm vui trước đại lễ chưa thấy đã thấy những chuyện rầu lòng.
Những giải thưởng, đầu tư cho tác phẩm ngàn năm Thăng Long cũng là tiền dân hôm nay và dân cần có những tác phẩm về chính mình, phản ánh những xung đột và mâu thuẫn hiện tại, phản ánh những khát vọng của dân tộc lúc này... Chỉ có tác phẩm lịch sử dễ dãi mà thiếu những tác phẩm về hiện tại một cách nghiêm túc là sự lười biếng và chạy trốn. Xin kết thúc bài này bằng một đoạn trên mạng internet:
Để nhận thức được giá trị của một tháng
Hãy hỏi bà mẹ vừa sinh con chưa đầy tháng tuổi.
Để nhận thức được giá trị của một tuần
Hãy hỏi biên tập viên tuần báo.
Để nhận thức được giá trị của một giờ
Hãy hỏi những người yêu nhau đang chờ cuộc hẹn.
Để nhận thức được giá trị của một phút
Hãy hỏi người vừa trễ một chuyến xe.
Để nhận thức được giá trị của một giây
Hãy hỏi người vừa trải qua tai nạn trong gang tấc.
Để nhận thức được một sao
Hãy hỏi người vận động viên vừa đoạt huy chương vàng Olympic
Hãy trân trọng mỗi phút giây bạn có
Hôm qua là lịch sử
Ngày mai là bí ẩn còn đó
Hôm nay là món quà của trời đất mà chúng ta có được
Đó là lý do chúng ta gọi nó là "hiện tại"
Hãy trân quý và tỉnh thức trong mỗi phút giây của hiện tại.
LÊ QUÝ HIỀN