Thoái hóa khớp gối là một trong những bệnh lý cơ xương khớp thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi. Khi khớp bị tổn thương, người bệnh có thể bị đau, hạn chế vận động và gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Khớp gối là khớp lớn, chịu phần lớn trọng lượng cơ thể và tham gia vào nhiều hoạt động như đứng, đi lại, lên xuống cầu thang hay ngồi xổm. Vì vậy, khi sụn khớp và các cấu trúc quanh khớp bị tổn thương, chất lượng cuộc sống của người bệnh có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Điều trị thoái hóa khớp gối cần kết hợp nhiều phương pháp, bao gồm kiểm soát cân nặng, tập luyện phù hợp, vật lý trị liệu, sử dụng thuốc theo chỉ định và xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học. Phát hiện và can thiệp sớm có thể giúp kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.
Dấu hiệu nhận biết thoái hóa khớp gối
Thoái hóa khớp gối thường tiến triển từ từ. Người bệnh có thể nhận biết tình trạng này qua một số biểu hiện như:
- Đau vùng trước hoặc mặt trong khớp gối, thường tăng khi đi lại, lên xuống cầu thang hoặc chuyển từ tư thế ngồi sang đứng.
- Khớp phát ra tiếng lục cục, lạo xạo khi vận động.
- Cứng khớp, khó cử động sau khi ngồi hoặc nằm lâu.
- Khớp gối sưng, đặc biệt sau khi vận động nhiều.
- Khó gấp hoặc duỗi gối hoàn toàn.
- Khi bệnh tiến triển nặng, trục chân có thể thay đổi, chẳng hạn xuất hiện tình trạng chân vòng kiềng, gây khó khăn khi đi lại.
Nếu tình trạng đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương thay vì tự điều trị trong thời gian dài.
Thoái hóa khớp gối là một trong những bệnh lý cơ xương khớp thường gặp. Ảnh AI.
Người bị thoái hóa khớp gối nên tập thể dục thế nào?
Vận động phù hợp là một phần quan trọng trong quá trình điều trị thoái hóa khớp gối. Người bệnh không nên vì đau mà bất động hoàn toàn, bởi ít vận động có thể khiến cơ quanh khớp yếu đi, làm khớp kém ổn định và giảm khả năng vận động.
Nên ưu tiên các bài tập ít gây áp lực lên khớp như đi bộ nhẹ nhàng trên địa hình bằng phẳng, đạp xe tại chỗ, bơi hoặc tập dưới nước. Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ đùi và cơ quanh khớp gối cũng có thể giúp nâng đỡ và ổn định khớp tốt hơn.
Người bệnh nên bắt đầu với cường độ nhẹ đến vừa, sau đó tăng dần thời gian và mức độ tập luyện theo khả năng. Nếu xuất hiện đau nhiều, sưng khớp hoặc các triệu chứng kéo dài sau khi tập, cần giảm cường độ và trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu.
Thoái hóa khớp gối nên ăn gì?
Chế độ dinh dưỡng không thể phục hồi phần sụn đã bị thoái hóa, nhưng có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, cung cấp các dưỡng chất cần thiết và góp phần hạn chế những yếu tố liên quan đến viêm.
Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá trích, cá ngừ… chứa acid béo omega-3. Người bệnh có thể bổ sung cá vào thực đơn như một phần của chế độ ăn cân đối.
Rau xanh và trái cây: Nên tăng cường rau xanh và trái cây giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Cam, bưởi, ổi, kiwi, dâu… cung cấp vitamin C, một dưỡng chất cần thiết cho quá trình tổng hợp collagen.
Các loại đậu, hạt và ngũ cốc nguyên hạt: Đậu nành, các loại đậu, hạt óc chó, hạnh nhân và ngũ cốc nguyên hạt có thể giúp bổ sung chất xơ, protein thực vật và nhiều vi chất cần thiết.
Thực phẩm giàu canxi và vitamin D: Sữa, sữa chua, một số loại cá và các thực phẩm giàu canxi có thể góp phần duy trì sức khỏe xương. Vitamin D cũng đóng vai trò quan trọng đối với hệ xương và cơ.
Người bệnh cũng nên ăn đa dạng các loại thịt nạc, gia cầm, cá, trứng… để bảo đảm cung cấp đủ protein, đặc biệt ở người lớn tuổi có nguy cơ giảm khối lượng cơ.
Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất từ bơ và đậu nành có thể có tác động nhất định đến quá trình chuyển hóa sụn. Tuy nhiên, không nên xem đây là phương pháp thay thế thuốc hoặc các biện pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.
Người thoái hóa khớp gối nên hạn chế gì?
Người bệnh nên hạn chế thực phẩm nhiều đường, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và các món chứa nhiều chất béo bão hòa. Rượu bia cũng nên được sử dụng ở mức hạn chế.
Đặc biệt, người thừa cân hoặc béo phì cần kiểm soát cân nặng. Giảm cân hợp lý có thể giúp giảm tải lên khớp gối, từ đó hỗ trợ giảm đau và cải thiện khả năng vận động.
Ngoài ra, không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc thực phẩm bổ sung với mục đích điều trị thoái hóa khớp. Việc dùng thuốc cần được bác sĩ đánh giá dựa trên mức độ bệnh, tuổi, các bệnh lý đi kèm và nguy cơ tác dụng phụ.
Cách phòng ngừa thoái hóa khớp gối
Duy trì cân nặng hợp lý, thường xuyên vận động, tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp và hạn chế các hoạt động gây quá tải cho đầu gối là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ khớp.
Người phải đứng lâu, mang vác nặng hoặc thường xuyên lên xuống cầu thang cần chú ý tư thế và bố trí thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Khi chơi thể thao, nên khởi động kỹ, lựa chọn môn tập phù hợp với thể trạng và xử lý đúng cách nếu xảy ra chấn thương.
Thoái hóa khớp gối là bệnh mạn tính, vì vậy người bệnh không nên kỳ vọng một loại thực phẩm hay phương pháp đơn lẻ có thể chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị hiệu quả cần kết hợp vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng, dinh dưỡng khoa học và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Khi đau khớp kéo dài, sưng nhiều hoặc khả năng vận động giảm rõ rệt, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá và điều trị phù hợp.
