Những hiểm họa tiềm tàng
Cứ sau 30 phút, chiếc đò mang số hiệu QNa 0735 lại nhổ neo đưa khách từ bến đò Hội An bên khu phố chợ đường Bạch Đằng (TP. Hội An) đến bến Cẩm Kim (TP. Hội An). Chúng tôi lên đò để sang làng mộc Kim Bồng, chiếc đò tròng trành theo những bước chân người dân lên thuyền. Nhưng không chỉ người mà còn cả hàng hóa, xe máy lần lượt được đưa lên đò, khiến con đò cũ kỹ oằn mình trước sức nặng vì sự quá tải. Khi chiếc đò đã đến giờ khởi hành, người lái đò nổ máy rồi chầm chậm lái con đò quay mũi hướng về làng mộc Kim Bồng bên xã Cẩm Kim.
Do con đò trang bị thô sơ nên khi lượng khách vượt quá số lượng cho phép, phần lớn khách phải đứng chen chúc nhau mới có thể yên vị vượt khúc sông đang bập bềnh sóng nước. Lúc ra giữa sông, gặp dòng nước siết, con đò bị đẩy vào sát mép bờ. Lúc này, người lái đò phải rồ máy, chiếc đò mới ì ạch rướn được qua đoạn nước siết. Trên nóc đò, những chiếc áo phao cũ được để trong lớp lưới có dây cài chắc nịch. Vài người khách trong số đó, do tò mò nên đưa tay lên đếm số lượng áo phao, sau đó đưa ra kết luận làm cả nhóm người trên đò nhao lên vì bất an: "Khoảng 20 áo phao dùng cho hơn 50 người. Mà chưa chắc đã lấy được nếu lỡ đò chìm vì cái nào cũng được quấn dây kỹ càng trên nóc!".
Chúng tôi tìm hiểu thêm về vấn đề an toàn trên giao thông đường thủy tại nhiều bến đò khác như bến đò Hội An - Duy Nghĩa (Duy Xuyên, Quảng Nam), bến đò Đông Bình (Duy Xuyên, Quảng Nam) và cả bến đò Tam Quang - Tam Hải (Núi Thành, Quảng Nam) thì đều thấy có cùng hiện tượng như trên.
 Hiện tượng chở người, xe cộ vượt quá số lượng quy định và không đảm bảo an toàn thường xuyên diễn ra trên bến đò Tam Quang - Tam Hải. |
Tại đến đò Tam Quang - Tam Hải, nơi mới cách đây một năm đã xảy ra vụ chìm đò kinh hoàng khiến một thai phụ tử vong và hơn 35 người thoát chết trong gang tấc. Thế nhưng, tình trạng mất an toàn giao thông đường thủy trên bến đò này vẫn diễn ra. Chiếc phà chỉ dùng để chở người với số lượng không vượt quá 40 người nhưng lại thường xuyên chở tới 50 - 60 người cùng hàng hóa, xe máy, xe đạp và đôi khi là cả những chiếc xe tải loại nhỏ qua lại. Người đi trên phà không được trang bị áo phao hay các phương tiện cứu sinh khác nếu xảy ra sự cố. Khi được hỏi, nhiều người trên chuyến phà này tỏ ra thờ ơ với chính sinh mạng của mình khi trả lời rằng vì họ là dân biển, 3 tuổi đã biết bơi rồi nên không sợ sóng nước. Ngay cả khi chúng tôi nhắc lại nỗi ám ảnh về vụ chìm đò cách đây một năm, người dân vẫn tỏ ra rất bình thản.
Tại bến đò Hội An - Duy Nghĩa, vì là con đường ngắn nhất để sang với Hội An nên hằng ngày có hàng nghìn lượt người qua lại. Người dân đi đò không mặc áo phao vì sợ bẩn. Quả thực, nhìn những chiếc áo phao cáu bẩn, vứt lung tung trên sàn tàu, treo hờ hững trên nóc tàu không dễ gì để người đi đò có thể khoác vào mình. Cứ thế, trên những chiếc ghe, đò tròng trành, hàng nghìn lượt người qua lại mỗi ngày vẫn vô tư tươi cười, dù họ vẫn biết hiểm nguy cận kề.
Bắt đầu từ ý thức
Một thực tế cho thấy tại Quảng Nam, các bến đò ngang hoạt động tự phát không đăng ký, đăng kiểm, người điều khiển không có chứng chỉ lái đò... vẫn tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông đường thủy nội địa. Trên thực tế, suốt dọc các dòng sông ở nhiều địa phương như Núi Thành, Đại Lộc, Nông Sơn, Quế Sơn, Duy Xuyên, Điện Bàn, Hội An..., nhiều tuyến đò ngang tự phát và không phép vẫn ngang nhiên hoạt động.
Tuy chưa có thống kê chính thức, nhưng năm nào trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cũng xảy ra cả chục vụ lật đò, làm mất đi hàng chục sinh mạng và tài sản vật chất. Theo số liệu báo cáo của Trung tâm Đăng kiểm thủy - bộ Quảng Nam thì trên địa bàn tỉnh có 1.084 tàu thuyền và canô các loại hoạt động kinh doanh du lịch, vận chuyển hành khách, hàng hóa, thế nhưng trong đó có đến hơn 700 tàu thuyền không đăng ký, kiểm định theo quy định. Cả tỉnh Quảng Nam hiện có 87 bến khách ngang sông, nhưng thực tế nhiều bến đã ngừng hoạt động, trong khi nhiều bến mới tự phát nhưng cơ quan quản lý không nắm được. Tuy nhiên, do địa hình trắc trở, gây khó khăn cho việc đi lại và xử lý đồng bộ nên mặc dù cơ quan chức năng đã xử phạt, không lâu sau đó họ lại tiếp tục hoạt động.
Trao đổi với chúng tôi về tình trạng mất an toàn giao thông đường thủy tại TP. Hội An, ông Nguyễn Trí Dũng, Phó phòng Cảnh sát đường thủy TP. Hội An cho biết: "Thời gian qua, chúng tôi đã tổ chức nhiều cuộc kiểm tra đột xuất trước và sau những ngày lễ lớn tại một số bến đò chở khách, kể cả một số khu du lịch có tổ chức chở khách qua sông, hồ... Đồng thời, lập biên bản, xử lý vi phạm về các lỗi chủ yếu như: lỗi về trang thiết bị an toàn, áo phao, chất lượng ghe, đò... Tuy nhiên, hiện tại chúng tôi đang gặp một số vướng mắc, bởi một số bến trong các khu du lịch hiện do Sở Giao thông - Vận tải cấp phép hoạt động. Thế nhưng, khi chúng tôi tiến hành kiểm tra, xử lý thì đa số các bến này không có giấy phép, mà nếu có cũng chẳng rõ cơ quan nào cấp".
Ông Dũng cũng cho hay: "Thời gian tới, chúng tôi sẽ kiên quyết đấu tranh và xử lý triệt để những trường hợp vi phạm mà báo chí và người dân phản ảnh. Riêng hồ Sông Mây, chúng tôi chưa nghe báo cáo có sử dụng phương tiện ghe, đò để chở khách. Nếu phát hiện vi phạm đến đâu chúng tôi sẽ tiến hành xử lý đến đó, nhằm đảm bảo an toàn cho người dân. Theo quy định của Bộ Giao thông - Vận tải, từ ngày 15/7/2012, mọi người dân khi đi qua sông, hồ... phải mặc áo phao. Chúng tôi đã có kế hoạch tiến hành tổng kiểm tra toàn bộ chất lượng và số lượng áo phao trên mỗi phương tiện đường thủy trên địa bàn trong thời gian tới".
Bài, ảnh: Gia Ly