Hà Nội

Thiếu nhi về nhì, sách “teen” lên ngôi

11-06-2012 5:23 PM | Văn hóa – Giải trí

Văn học thiếu nhi vẫn luôn được xem là địa hạt màu mỡ, thu hút sự quan tâm, đầu tư của nhiều thế hệ nhà văn Việt Nam. Thế nhưng, có một thực tế khá bất ngờ là trong khi mảng sách dành cho tuổi teen đang lên ngôi thì văn học dành cho đối tượng nhỏ tuổi đang bị thu hẹp đến mức báo động.

(SKDS) -  Văn học thiếu nhi vẫn luôn được xem là địa hạt màu mỡ, thu hút sự quan tâm, đầu tư của nhiều thế hệ nhà văn Việt Nam. Thế nhưng, có một thực tế khá bất ngờ là trong khi mảng sách dành cho tuổi teen đang lên ngôi thì văn học dành cho đối tượng nhỏ tuổi đang bị thu hẹp đến mức báo động.

Hé lộ những cây viết mới

Trong ngôi nhà văn chương Việt Nam, văn học thiếu nhi dù chỉ “chào đời” cách đây hơn 50 năm nhưng luôn thu hút nhiều tác gia tên tuổi. Theo nhận xét của nhà văn Tô Hoài, trước năm 1945, văn học Việt Nam chỉ mới xuất hiện những tác phẩm về dòng văn học này mà chưa có phong trào sáng tác cho thiếu nhi. Chỉ đến khi NXB Kim Đồng được thành lập từ ngày 17/6/1957, làng văn Việt Nam mới hình thành “dòng chảy” được gọi tên là văn học thiếu nhi. Nhìn nhận sách văn học và sách thiếu nhi “tuy hai mà một”, ông Nguyễn Huy Thắng - Phó Giám đốc kiêm Tổng biên tập NXB Kim Đồng khẳng định: “Với NXB Kim Đồng, hai yếu tố văn học và thiếu nhi đã được gắn kết một cách hữu cơ”.

Thực tế, ngày 17/6/1957 cũng là cột mốc quan trọng của văn học Việt Nam, bởi cùng ngày đó, NXB Hội Nhà văn Việt Nam và NXB Kim Đồng cùng được thành lập. Dòng chảy văn học thiếu nhi được khơi nguồn như một định mệnh khi Giám đốc NXB Hội Nhà văn Việt Nam là Tô Hoài và Giám đốc NXB Kim Đồng là Nguyễn Huy Tưởng không chỉ là hai nhà văn gạo cội của văn học Việt Nam mà cũng chính là những cây bút tâm huyết đối với văn học thiếu nhi. Cho đến nay, Dế mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài, Lá cờ thêu sáu chữ vàng của Nguyễn Huy Tưởng vẫn được xem là một trong những tác phẩm đầu tiên và cũng là những tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi Việt Nam. Đến hẹn lại lên, cứ mỗi dịp hè về, những tác phẩm kinh điển này của văn học thiếu nhi vẫn được tái bản với nhiều hình thức khác nhau và vẫn có sức hút nhất định với thị trường sách.

Bước qua tuổi “tri thiên mệnh”, nhìn lại văn học thiếu nhi luôn được nhiều thế hệ nhà văn Việt Nam quan tâm. Từ thế hệ nhà văn đầu tiên như Đoàn Giỏi, Phạm Hổ, Võ Quảng, Nguyễn Đình Thi... đến Trần Đăng Khoa, Nguyễn Hoàng Sơn, Lê Phương Liên, Phan Thị Thanh Nhàn... thời nào văn học thiếu nhi cũng nhận được sự quan tâm của những nhà văn gạo cội, để lại những tác phẩm có giá trị cho văn học thiếu nhi. Thế nhưng, có một thực tế là sau cuộc “đổ bộ” của một thế hệ nhà văn viết cho tuổi mới lớn như Nguyễn Nhật Ánh, Bùi Chí Vinh, Nguyễn Thị Châu Giang, Phan Hồn Nhiên..., văn học thiếu nhi có bước hụt hẫng nhất định về lực lượng người viết. Thỉnh thoảng đôi ba năm, dòng chảy văn học này mới được bồi đắp một cây bút vững chãi như Nguyễn Ngọc Thuần.

Trước sự thiếu hụt những cây viết mới mẻ của văn học thiếu nhi, những năm gần đây, dòng chảy văn học này đã có nhiều hoạt động tích cực để phát hiện, bồi đắp lực lượng sáng tác trẻ. Bắt đầu từ 2011, giải thưởng Cây bút hồng của TW Đoàn TNCS HCM, Báo Thiếu niên Tiền phong cùng Hội Nhà văn Việt Nam đã được khởi động, tổ chức thường niên. Cuộc thi đã phát hiện những cây bút triển vọng như Đỗ Tú Cường, Nguyễn Đan Thi, Võ Hương Nam... Nhà văn Phong Điệp khẳng định: “Bên cạnh những nhà văn đã thành danh, xuất hiện một lực lượng đông đảo các tác giả trẻ quan tâm đến lĩnh vực này. Có thể kể đến những tác giả tiêu biểu như: Hồ Huy Sơn, Nhã Thuyên, Nguyễn Xuân Thủy, Chu Thanh Hương...”.

Sính ngoại hơn nội, teen vẫn hơn thiếu nhi

Không thể phủ nhận, thị trường văn học thiếu nhi vẫn là một mảnh đất màu mỡ được những người làm sách quan tâm, đầu tư. Bên cạnh những NXB, thời gian gần đây, không ít những nhà sách, các đơn vị truyền thông quan tâm đến văn học thiếu nhi như Nhà sách Đông A, Nhã Nam, Thaihabook... Mùa hè vẫn thường được xem là “mùa gặt” của văn học thiếu nhi, lướt các cửa hàng sách lại thấy xuất hiện những cuốn sách văn học thiếu nhi được tái bản, mới trình làng với nhiều hình thức trình bày mới lạ, hấp dẫn. NXB Kim Đồng, bên cạnh dòng sách văn học liên tục trình làng những tủ sách mới như Nghệ thuật với trẻ thơ, Thơ với tuổi thơ, Tủ sách vàng...

Điều đáng nói là thị trường sách thiếu nhi từ lâu vẫn đứng trong tình trạng “ngoại át nội”. Bên cạnh những tác phẩm văn học thiếu nhi “made in Việt Nam” trình làng hàng năm với những mẫu mã mới lạ, những cuốn sách văn học thiếu nhi của các tác giả nước ngoài vẫn thu hút sự quan tâm của bạn đọc nhí hơn. Mỗi dịp Harry Potter ra tập truyện mới, thị trường sách văn học thiếu nhi Việt Nam lại dậy sóng với tác phẩm này trong khi điểm lại văn học trong nước chỉ có nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mới có thể gọi là có chút ít lực hút đối với thị trường sách.
 
Mới đây, bộ truyện Lão Kẹo Gôm dù đã được dịch ra 20 thứ tiếng nhưng cũng đã tạo được cơn sốt ở Việt Nam. Đấy là chưa nói tới văn học kỳ ảo vốn là một trong những thể loại rất hấp dẫn trí tưởng tượng của các em thiếu nhi thì dường như vẫn là “lãnh địa xa lạ” với nhiều tác giả Việt Nam trong khi hàng năm, trên thế giới có tới hàng trăm đến hàng nghìn tác phẩm về thể loại này được trình làng, tái bản.
 
Bên cạnh đó, trong khi sách văn học dành cho thiếu nhi đang rơi vào tình trạng “báo động đỏ” thì dòng văn học dịch dành cho tuổi teen đang lên ngôi ngoạn mục. Tại buổi gặp gỡ các nhà văn viết cho thiếu nhi do Hội Nhà văn Việt Nam và NXB Kim Đồng tổ chức mới đây, đa số nhà văn đều ghi nhận sự tích cực của các NXB trong việc tái bản các tác phẩm văn học thiếu nhi kinh điển của Việt Nam. Dù vậy, trên thị trường chủ yếu vẫn là văn học dịch. Trong đó, xu hướng dịch tác phẩm văn học dành cho tuổi mới lớn vẫn vượt trội hơn hẳn.
 
Dịch giả  Tạ Quang Hiệp khẳng định: “Văn học dịch dành cho thanh thiếu nhi đang có xu hướng chọn dịch những cuốn sách tình cảm kiểu teen cho dễ bán”, thậm chí nhiều dịch giả còn bật mí rằng, khi đặt hàng dịch tác phẩm văn học cho thiếu nhi, nhiều nhà sách không chọn những tác phẩm văn học kinh điển có chữ nghĩa đẹp, nội dung trong sáng mà luôn hướng đến những tác phẩm có chuyện kể hấp dẫn, mang tính giải trí và càng sướt mướt phục vụ “tuổi ô mai” thì càng được độc giả nhí đón nhận.
 
Trước thực trạng này, nhà văn Lê Phương Liên - Trưởng ban Văn học Thiếu nhi, Hội Nhà văn Việt Nam bộc bạch: “Trẻ em cần phải được tiếp xúc với tinh hoa văn học từ bé và sớm hình thành thói quen đọc sách cùng với việc biết viết những nét chữ đầu tiên, biết đọc những trang sách đầu tiên. Văn học cho thiếu nhi cũng có đủ thang bậc giá trị như văn học cho tất cả mọi người mà không thể có thang bậc nào được phép hạ thấp đi”.
 
Nhìn nhận sự quan tâm của những cây bút trẻ và cả những nhà sách, NXB về dòng chảy văn học thiếu nhi, nhà văn Phong Điệp cho rằng, thời điểm này đang có nhiều cơ hội mới mở ra cho mảng văn học thiếu nhi cũng như đối với những tác giả viết cho thiếu nhi. Dẫu vậy, để văn học thiếu nhi Việt Nam vẫn mãi là những món ăn tinh thần được bạn đọc nhỏ tuổi quan tâm, thích thú, cái chính là phải có những tác phẩm mới phù hợp với cách nghĩ, trí tưởng tượng và thị hiếu đọc của các em hơn là những tác phẩm “chuyên chở” những bài học giáo dục, đạo lý.   

 

Cẩm An
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ: HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH THÔNG TIN Y TẾ 63 TỈNH, THÀNH