Magie là khoáng chất thiết yếu tham gia vào hơn 300 phản ứng sinh hóa trong cơ thể, từ hoạt động thần kinh, tim mạch đến chuyển hóa đường và duy trì mật độ xương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người vẫn rơi vào tình trạng thiếu magie dù duy trì chế độ ăn giàu magie.
Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng vấn đề không đơn thuần nằm ở lượng magie ăn vào, mà còn ở khả năng hấp thụ và giữ lại của cơ thể.
1. Thiếu magie: Vấn đề phổ biến nhưng khó nhận biết
Theo các ước tính toàn cầu, khoảng 31% dân số không đạt mức tiêu thụ magie khuyến nghị. Tuy nhiên, con số này có thể chưa phản ánh đúng thực tế. Ngay cả những người ăn đủ thực phẩm giàu magie như rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, hạt và đậu... vẫn có thể thiếu hụt do cơ thể không hấp thụ hiệu quả.
Một tổng quan năm 2025 phân tích 48 nghiên cứu đã đưa ra khái niệm "điểm thiếu hụt magie" – công cụ đánh giá tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng magie trong cơ thể ngoài chế độ ăn. Kết quả cho thấy, những người có điểm thiếu hụt cao vẫn không nhận được lợi ích dù khẩu phần ăn đầy đủ.
Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ thiếu magie bao gồm: Sử dụng rượu, bệnh thận, rối loạn tiêu hóa và dùng một số loại thuốc. Đáng chú ý, nhóm này có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường type 2, loãng xương và viêm mạn tính.
Magie là khoáng chất thiết yếu là bước quan trọng để phòng ngừa các bệnh mạn tính.
2. Yếu tố ảnh hưởng tới hấp thu magie
2.1 Thuốc và bệnh lý có thể làm "mất" magie
Một yếu tố thường bị bỏ qua là tác động của thuốc. Một số nhóm thuốc có thể làm tăng đào thải magie qua thận, như: Thuốc lợi tiểu, một số kháng sinh, thuốc chống viêm… Điều này khiến cơ thể bị mất magie ngay cả khi chế độ ăn không thiếu.
Ngoài ra, các bệnh lý chuyển hóa cũng ảnh hưởng đáng kể. Ở bệnh nhân đái tháo đường type 2, tình trạng tăng đường huyết làm tăng thải magie qua nước tiểu. Điều này tạo ra vòng xoắn bất lợi: càng thiếu magie, kiểm soát đường huyết càng kém, và càng mất thêm magie.
Một phân tích tổng hợp trên hơn 536.000 người cho thấy, cứ tăng 100 mg magie mỗi ngày, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 giảm khoảng 14%. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của magie trong chuyển hóa đường và độ nhạy insulin.
2.2 Hấp thụ kém
Magie chủ yếu được hấp thụ tại ruột. Do đó, bất kỳ rối loạn nào tại hệ tiêu hóa đều có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ, bao gồm: Hội chứng ruột kích thích (IBS), bệnh viêm ruột (Crohn), hội chứng kém hấp thu, tiêu chảy kéo dài… Trong những trường hợp này, lượng magie ăn vào không phản ánh đúng lượng cơ thể thực sự sử dụng được.
Một nghiên cứu năm 2024 trên bệnh nhân đái tháo đường type 1 cho thấy khoảng 10% người nhập viện bị thiếu magie, và tình trạng kiểm soát đường huyết kém liên quan chặt chẽ đến mức magie thấp.
2.3 Mối liên hệ giữa magie, ruột và não
Các nghiên cứu mới cũng chỉ ra mối liên hệ giữa magie và hệ vi sinh đường ruột. Thiếu magie có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến trục ruột – não. Hệ quả không chỉ dừng lại ở rối loạn tiêu hóa mà còn liên quan đến: Rối loạn tâm trạng, tăng nguy cơ trầm cảm, giảm khả năng thích nghi với stress… Điều này cho thấy thiếu magie không chỉ là thiếu vi chất đơn thuần mà còn tác động đến toàn bộ hệ thống chuyển hóa và thần kinh.
3. Xét nghiệm máu biết thiếu magie không?
Một khó khăn lớn trong phát hiện thiếu magie là xét nghiệm máu không đủ chính xác. Chỉ khoảng 1% magie tồn tại trong máu, phần lớn nằm trong tế bào và xương. Vì vậy, một người có kết quả xét nghiệm magie máu bình thường vẫn có thể thiếu hụt ở mức tế bào. Điều này đòi hỏi phải đánh giá toàn diện, bao gồm: Triệu chứng lâm sàng, chức năng thận, tình trạng dinh dưỡng, các bệnh lý nền…
Ai là người có guy cơ thiếu magie cao?
Một số nhóm cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Người mắc đái tháo đường
- Người có bệnh tiêu hóa mạn tính
- Người sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc kháng sinh kéo dài
- Người uống rượu thường xuyên
- Người bị stress kéo dài...
Những đối tượng này có thể cần theo dõi và bổ sung magie chủ động hơn.
Người mắc đái tháo đường cần đặc biệt lưu ý theo dõi và bổ sung magie.
4. Làm gì để cải thiện tình trạng magie?
Ăn uống vẫn là nền tảng, nhưng chưa đủ, các biện pháp cần kết hợp bao gồm:
1. Duy trì chế độ ăn giàu magie: Rau lá xanh, hạt, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá và chuối.
2. Kiểm soát bệnh nền: Đặc biệt là đái tháo đường và các bệnh tiêu hóa.
3. Xem xét thuốc đang sử dụng: Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu nghi ngờ thuốc gây mất magie.
4. Giảm stress: Stress kéo dài có thể làm tăng nhu cầu và thất thoát magie.
5. Cân nhắc bổ sung khi cần thiết: Trong một số trường hợp, bổ sung magie có thể mang lại lợi ích, nhưng cần có chỉ định y tế.
Thiếu magie không đơn giản là vấn đề ăn uống. Đây là tình trạng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như hấp thụ, bệnh lý, thuốc và lối sống. Việc chỉ tập trung vào chế độ ăn có thể khiến nhiều người bỏ sót nguy cơ tiềm ẩn. Nhận diện sớm và đánh giá toàn diện tình trạng magie là bước quan trọng để phòng ngừa các bệnh mạn tính và duy trì sức khỏe lâu dài.
Mời bạn xem thêm video:
Các thực phẩm ngon nhưng người mắc bệnh thận cần tránh | SKĐS
