Canxi thường được biết đến với vai trò giúp xương và răng chắc khỏe. Tuy nhiên, trên thực tế đây còn là khoáng chất thiết yếu tham gia vào nhiều hoạt động sinh lý của cơ thể như co cơ, dẫn truyền thần kinh, đông máu, điều hòa nhịp tim và đặc biệt là hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.
Nhiều người thắc mắc liệu thiếu canxi có phải là nguyên nhân khiến cơ thể thường xuyên ốm đau hay không. Thực tế, thiếu canxi không trực tiếp gây ra các bệnh nhiễm trùng, nhưng tình trạng thiếu hụt kéo dài có thể làm suy giảm một số chức năng của hệ miễn dịch, từ đó khiến cơ thể dễ mắc bệnh hơn, đặc biệt khi đi kèm chế độ dinh dưỡng kém hoặc thiếu nhiều vi chất khác.
1. Thiếu canxi có khiến cơ thể dễ ốm hơn?
Canxi là chất truyền tín hiệu quan trọng trong hoạt động của nhiều loại tế bào miễn dịch. Các ion canxi tham gia điều hòa quá trình nhận diện, hoạt hóa và đáp ứng của tế bào miễn dịch khi cơ thể bị vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập.
Khi cơ thể bị nhiễm trùng hoặc sốt, các tín hiệu liên quan đến canxi sẽ kích hoạt nhiều phản ứng bảo vệ tự nhiên, góp phần tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.
Ngoài ra, canxi còn tham gia điều hòa hoạt động của tế bào lympho T, đại thực bào và nhiều thành phần khác của hệ miễn dịch. Nhờ đó, cơ thể có thể nhận diện tác nhân ngoại lai, đồng thời hạn chế nguy cơ rối loạn miễn dịch.
Thiếu canxi kéo dài có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ miễn dịch, mặc dù đây không phải là yếu tố duy nhất quyết định khả năng đề kháng của cơ thể.
Người thiếu canxi thường dễ cảm thấy mệt mỏi, suy nhược, giảm khả năng vận động và phục hồi sau bệnh. Khi kết hợp với tình trạng thiếu vitamin D, thiếu protein hoặc các vi chất khác, sức đề kháng có thể suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Một số bệnh lý thường gặp ở người có sức khỏe suy giảm gồm:
- Cảm lạnh, cảm cúm.
- Viêm họng.
- Viêm mũi.
- Nhiễm khuẩn đường hô hấp.
- Các bệnh viêm nhiễm khác.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây chỉ là mối liên quan gián tiếp. Không phải cứ thiếu canxi là chắc chắn sẽ thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng.
2. Thiếu canxi còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác
Ngoài vai trò đối với hệ miễn dịch, thiếu canxi còn gây nhiều tác động bất lợi đến sức khỏe.
Ảnh hưởng đến hệ xương
Đây là hậu quả phổ biến nhất của tình trạng thiếu canxi kéo dài. Ở trẻ em, thiếu canxi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao và làm tăng nguy cơ còi xương. Ở người trưởng thành và người cao tuổi, tình trạng này làm giảm mật độ xương, tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.
Gây rối loạn thần kinh và cơ
Canxi tham gia dẫn truyền xung thần kinh và hoạt động co cơ. Khi cơ thể thiếu canxi, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:
- Chuột rút, đặc biệt vào ban đêm.
- Co cứng cơ.
- Tê bì đầu ngón tay, ngón chân.
- Run cơ.
- Co giật trong trường hợp thiếu canxi nặng.
Ảnh hưởng đến tim mạch
Canxi cũng tham gia điều hòa hoạt động co bóp của cơ tim. Thiếu canxi kéo dài có thể làm rối loạn dẫn truyền điện tim, gây hồi hộp, đánh trống ngực hoặc rối loạn nhịp tim ở một số trường hợp.
Tác động đến sức khỏe răng miệng
Canxi là thành phần chính cấu tạo nên răng. Nếu thiếu hụt trong thời gian dài, răng có thể trở nên yếu hơn, dễ sâu răng, mòn men hoặc lung lay, đặc biệt ở người cao tuổi.
Canxi không chỉ giúp xương chắc khỏe mà còn tham gia vào hoạt động của hệ miễn dịch.
3. Dấu hiệu nhận biết cơ thể thiếu canxi
Triệu chứng thiếu canxi thường diễn biến âm thầm và dễ bị bỏ qua.
Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Mệt mỏi kéo dài.
- Chuột rút, co cứng cơ.
- Đau nhức xương khớp.
- Tê bì tay chân.
- Móng tay giòn, dễ gãy.
- Răng yếu, dễ sâu.
- Khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
- Dễ cáu gắt, giảm khả năng tập trung.
Ở trẻ nhỏ, thiếu canxi còn có thể gây quấy khóc, chậm mọc răng, chậm biết đi hoặc chậm phát triển chiều cao.
4. Làm gì để phòng ngừa thiếu canxi?
Phòng ngừa thiếu canxi cần bắt đầu từ chế độ ăn uống và lối sống khoa học.
Tăng cường thực phẩm giàu canxi
Nên bổ sung đa dạng các thực phẩm như:
- Sữa và các chế phẩm từ sữa.
- Cá nhỏ ăn cả xương.
- Tôm, cua.
- Đậu phụ, đậu nành.
- Rau lá xanh đậm như cải xoăn, cải bó xôi.
- Mè, hạnh nhân và các loại hạt.
Bổ sung vitamin D
Vitamin D giúp tăng hấp thu canxi tại ruột. Mỗi ngày nên dành khoảng 15 - 20 phút tiếp xúc với ánh nắng vào thời điểm phù hợp hoặc bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần thiết.
Duy trì lối sống lành mạnh
Thường xuyên vận động, tập luyện thể dục giúp tăng mật độ xương và nâng cao sức khỏe tổng thể. Đồng thời, cần hạn chế hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và nước ngọt có gas vì đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ mất canxi.
Khám sức khỏe định kỳ
Người cao tuổi, phụ nữ sau mãn kinh, trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính nên khám sức khỏe định kỳ để đánh giá tình trạng dinh dưỡng và phát hiện sớm tình trạng thiếu canxi nếu có.
Cần lưu ý, mặc dù canxi rất cần thiết, việc bổ sung quá mức cũng có thể gây hại. Thừa canxi làm tăng nguy cơ sỏi thận, táo bón, vôi hóa mạch máu và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các khoáng chất khác. Vì vậy, việc bổ sung canxi cần dựa trên nhu cầu của từng đối tượng, ưu tiên thông qua chế độ ăn uống cân đối và chỉ sử dụng chế phẩm bổ sung khi có chỉ định của bác sĩ.
Nhìn chung, thiếu canxi không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến một người thường xuyên ốm đau. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch cũng như nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung đầy đủ canxi và vitamin D, kết hợp vận động thường xuyên sẽ góp phần nâng cao sức khỏe, tăng sức đề kháng và phòng ngừa nhiều bệnh lý về lâu dài.
