Thiệt hại nặng vì “chặn đường sống” của người khuyết tật

Đồng thời, tổ chức này cũng kêu gọi, cần có những chính sách hiệu quả giúp tăng cường cơ hội việc làm cho NKT vì lợi ích mỗi người và của toàn xã hội.

Một thực tế đang tồn tại là có không ít cơ quan, đơn vị rất “ngại” tiếp nhận hồ sơ việc làm của NKT bởi suy nghĩ NKT thì khó làm nổi việc gì!. Chị Ngô Thị K.O (phụ nữ khuyết tật) đã quyết định không tiếp tục xin việc nữa sau 4 năm cố gắng trong vô vọng và chấp nhận sống dựa vào bố mẹ già ở huyện Thường Tín, Hà Nội. Mặc dù sở hữu một nền tảng giáo dục vững chắc song người phụ nữ 38 tuổi này vẫn không thể chịu đựng được những cái nhìn phân biệt đối xử của các nhà tuyển dụng chỉ vì chị gặp khó khăn trong việc đi lại do căn bệnh bại não mà chị mắc từ bé.

“Mình luôn phải gọi điện hỏi trước xem họ có tuyển NKT không và họ nói là có. Thế nhưng khi mình cầm hồ sơ đến nộp, họ nhìn mình như người hành tinh khác, có nơi còn không cho mình vào”- K.O tâm sự.

Vài năm sau khi tốt nghiệp ĐH Ngoại ngữ Hà Nội, K.O được tuyển vào làm việc ở một vài tổ chức phi chính phủ nước ngoài dưới dạng hợp đồng ngắn hạn để giúp đỡ những NKT. Thế nhưng, khi các dự án này kết thúc, chị lại rơi vào tình trạng thất nghiệp. Với chị, cũng như 15% dân số VN là NKT, việc làm dường như là một giấc mơ quá sức đối với họ dù họ vẫn có khả năng làm việc.

Tương tự, Nguyễn T.L, người khiếm thính 37 tuổi ở Hải Phòng đã có bằng Cao đẳng Sư phạm. Anh tốt nghiệp THPT năm 26 tuổi và mới nhận bằng Cao đẳng tháng 8/2012. Hiện anh đang là giáo viên cho các học sinh điếc lớp 7 và lớp 8 tại một trường Cao đẳng Sư phạm. Nhưng khi nhớ lại quá trình học tập của mình, anh nói: “Thực sự vất vả bởi những người bình thường cố gắng một thì chúng tôi phải cố gắng gấp 3 đến 5 lần họ. Vậy mà nhiều khi, người ta chỉ nhìn NKT từ bên ngoài mà không tìm hiểu khả năng làm việc thực sự của họ…”.

Theo nhận định của ILO, VN mất khoảng 3% GDP mỗi năm do thị trường lao động hạn chế tiếp nhận NKT. Bà Barbara Murray, chuyên gia đầu ngành về khuyết tật của ILO cho biết: “Công ước Quốc tế về quyền của NKT thừa nhận rằng, khuyết tật là kết quả của sự tương tác giữa những người có khiếm khuyết và những rào cản về thái độ và môi trường mà ở đó hạn chế sự tham gia đầy đủ và có hiệu quả vào các hoạt động trên cơ sở bình đẳng với các thành viên khác trong xã hội. Do đó, việc gỡ bỏ mọi rào cản đối với NKT không chỉ giúp ích cho bản thân họ và gia đình mà còn mang lại lợi ích cho cộng đồng và xã hội”.

Theo bà Murray, NKT luôn cố gắng thể hiện khát vọng làm việc và năng lực làm việc để đóng góp một cách hiệu quả cho thị trường lao động. Thế nhưng, rất nhiều người trong số họ gặp rào cản và không thể thực hiện được điều này khiến họ rơi vào tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm. Ở VN, ít NKT có việc làm và thu nhập ổn định, đa số họ vẫn phải làm những công việc phi chính thức. So với các nhóm lao động khác, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm này cao hơn nhiều, lên tới 30%.

Nhà nước hiện đã có chủ trương giúp đỡ và tạo điều kiện để NKT hòa nhập với cộng đồng song không ít ý kiến quan ngại rằng, địa phương và cấp dưới lại nghĩ và làm khác do họ chưa hiểu về khuyết tật. Chính những hạn chế về tiếp cận giáo dục, đào tạo khiến NKT khó tìm việc, cuộc sống thêm phần khó khăn. Theo Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009, cứ 4 gia đình có NKT thì lại có 1 gia đình sống dưới mức nghèo khổ. Tỷ lệ biết chữ của NKT ở VN- theo Quỹ Dân số LHQ chỉ ở mức 73% ở khu vực thành thị và 63% ở khu vực nông thôn, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ chung của toàn quốc (95%).

Bà Vũ Thùy Linh, Phó Chủ tịch Hội Người Điếc HN khuyến nghị, cần phát triển chương trình riêng cho trẻ em khuyết tật, giúp các em có thể sớm bắt đầu tiếp cận với giáo dục và phát triển kịp với các em nhỏ bình thường. Ngoài ra, NKT cần được đào tạo các kỹ năng mà thị trường lao động đòi hỏi và hỗ trợ khi tìm việc. Khi họ muốn tự mở doanh nghiệp riêng phải giúp họ kỹ năng kinh doanh cũng như tiếp cận dịch vụ phát triển kinh doanh. Đồng thời, khuyến khích chủ lao động tin tưởng tạo cơ hội và môi trường làm việc cho NKT. Đây mới là điều quan trọng nhất thay đổi thái độ của xã hội đối với NKT.