 Động Thiên Đường. |
Được Hội Nghiên cứu hang động Anh quốc phát hiện vào năm 2005, Thiên Đường được đánh giá là động lớn nhất, đẹp nhất tại Phong Nha - Kẻ Bàng và là động khô lớn nhất châu Á. Sự độc đáo riêng biệt của Thiên Đường là động khô, không có sông ngầm chảy qua như động Phong Nha và được đánh chiều dài và quy mô lớn hơn nhiều so với hệ thống động Phong Nha. Theo khảo sát của giới khoa học, Thiên Đường có tổng chiều dài 31,4km, nằm ở độ cao 360m so với mặt nước biển. Chiều rộng của động từ 30 - 150m, cao 60m và sâu 255m. Nhiệt độ bên trong động luôn chênh lệch so với bên ngoài khoảng 16°C. Nghiên cứu địa chất cho thấy, Thiên Đường có kết cấu địa tầng độc đáo mang đặc trưng của nền văn hóa Việt và là chứng nhân kỳ vĩ của 400 triệu năm biến đổi địa chất với hơn 300 hang động lớn nhỏ.
 Động Thiên Đường là nơi có cầu gỗ dài nhất Việt Nam. |
Ở Thiên Đường, du khách sẽ mãn nhãn với trùng điệp khối thạch nhũ và măng đá kỳ ảo, hoang sơ. Phần lớn nền đất trong động này là đất dẻo, khá bằng phẳng nên thuận tiện cho việc tham quan và thám hiểm. Hệ thống thạch nhũ với nhiều hình dáng kỳ vĩ khác nhau và đã được đặt tên như: cung Thạch Hoa Viên, với khối thạch nhũ như Đức Mẹ đồng trinh tay bế hài đồng, hay cung Quần Tiên hội tụ và cả quần thể của tượng A Di Đà, thầy trò Đường Tăng lên đường thỉnh kinh, hình tượng phúc - lộc - thọ, tháp Phật...
 Nhiều hình thù độc đáo ở động Thiên Đường trong con mắt của một ai đó trầm trồ và gợi nhiều liên tưởng. |
Ngoài ra, các hình nhũ đá gợi liên tưởng hình ảnh nhà rông đoàn kết của đồng bào Tây Nguyên. Nhiều tầng lớp nhũ khác chồng xếp như ruộng bậc thang, biểu tượng của văn hóa lúa nước vùng Tây Bắc Tổ quốc. Ấn tượng nhất là tháp Liên Hoa, với hình thù đặc sắc mà dưới con mắt của mỗi người sẽ mang những liên tưởng khác nhau.
 Một góc động Thiên Đường tráng lệ và kỳ vĩ. |
Về sự tráng lệ, lộng lẫy và kỳ vĩ của Thiên Đường giữa mảnh đất hẹp nhất Việt Nam, mà tính từ bờ biển đến biên giới Việt - Lào, Quảng Bình chỉ có bề ngang vỏn vẹn 45km. Qua nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã lý giải: Những quả đồi bát úp vốn nằm sâu dưới đáy biển cách đây trên 460 triệu năm đã tạo nên sinh cảnh đặc thù cho di sản thiên nhiên thế giới - Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Hai khoáng chất hoà tan là canxi và cácbon có nhiều trong các vỏ cứng bảo vệ của các loài sinh vật biển, kết hợp một cách tự nhiên cùng nước biển để tạo thành một khoáng chất mới là canxi cacbonat có đặc tính hoà tan thấp hơn hai nguyên tố ban đầu.
 Khối nhũ đá được liên tưởng là hình ảnh nhà rông đoàn kết của đồng bào Tây Nguyên. |
Rồi trải qua hàng trăm triệu năm vận động, biến đổi địa chất, các tinh thể canxi cacbonat chìm xuống đáy biển, hợp với vỏ sò, cùng xương các loài sinh vật biển tạo thành một lớp mùn đen và dần hoá thạch và lưu trữ tàn tích của các loài sinh vật biển bên trong. Sự biến đổi trong thành phần hoá học của nước biển qua hàng triệu năm làm biến đổi tính chất của đá từ khi là lớp bùn ban đầu đến khi trở thành đá. Loại đá hình thành giữa các lớp khác nhau hoặc tại những mặt phân lớp được gọi là đá trầm tích.
Những kiến tạo địa chất mãnh liệt hình thành vỏ trái đất đã đẩy những lớp trầm tích này nhô lên từ đáy biển và tạo thành những ngọn núi tại Phong Nha. Nước mưa thấm vào những kẽ nứt của đá vôi, do tác động của trọng lực, nước chảy xuống cho đến khi gặp tầng phân lớp trầm tích. Tại đây, nước mưa tiếp tục chảy theo các khe nứt cho đến khi gặp một tầng phân lớp khác và tiếp tục chảy xuống dưới tác động của trọng lực. Quá trình này tiếp diễn đến khi dòng nước chảy xuyên qua các lớp đá vôi và mỗi lần hoà tan một chút để mang theo. Dần dần những khe nứt trở nên rộng hơn vì đá vôi hoà tan tạo nên những kỳ quan tiềm ẩn trong những dải núi đá vôi ở Phong Nha - Kẻ Bàng.
TRẦN NGUYÊN PHONG