DÒNG SỰ KIỆN

Đường dây nóng:

1900 90 95 duongdaynongyte@gmail.com
0942592738 bandientuskds@gmail.com
Thị lực suy giảm: Tác động của nhiều yếu tố trong đó có sử dụng thuốc
DS.Vinh Phúc - 14:19 10/01/2021 GMT+7
Suckhoedoisong.vn - Mắt là cơ quan thị giác có cấu trúc mô học riêng biệt. Gồm hệ thống quang học và thần kinh thị giác rất phức tạp. Mắt dễ tổn thương với những thay đổi bất thường của cơ thể, tác động từ môi trường ngoài cũng như ảnh hưởng từ độc tính của các dược chất khi sử dụng thuốc.

Suy giảm thị lực, giảm tầm nhìn có thể ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống hằng ngày của bệnh nhân. Thậm chí rất nguy hiểm khi lái xe, vận hành máy móc… Khi rối loạn thị giác tạm thời hay suy giảm thị lực, chúng ta nên đặc biệt chú ý và đến bệnh viện để khám. Khai báo rõ ràng các loại thuốc khác đang sử dụng cho bác sỹ, thay vì tự mua thuốc điều trị.

Gìn giữ, bảo vệ cho đôi mắt- “cửa sổ tâm hồn”

Thuốc và các hóa chất, khói bụi từ môi trường tác động kích ứng thông thường còn có thể gây nhiều ảnh hưởng đến mắt, có thể phá hủy cấu trúc quang học và thần kinh thị giác của mắt, dẫn đến mù lòa. Chẳng hạn thuốc có tác dụng làm giảm tiết dịch sẽ gây khô mắt, ngứa mắt. Một số thuốc khi dùng trong thời gian dài tác động lên thủy tinh thể của mắt, dần dần gây đục thủy tinh thể (bệnh cườm khô). Các thuốc khác lại làm tăng nhãn áp, gây ra bệnh glaucoma (cườm nước). Cơ địa bệnh nhân cũng có thể nhạy cảm với một số thuốc, nhóm thuốc như kháng sinh, thuốc giảm đau - kháng viêm không steroid… mà những trường hợp dị ứng nghiêm trọng như trong hội chứng Stevens-Johnson và Lyell có thể gây viêm loét kết mạc, giác mạc, gây nguy cơ mù vĩnh viễn cho bệnh nhân. Các thuốc có tác dụng toàn thân vẫn có thể gây ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng mắt. Thuốc nhỏ mắt, thuốc mỡ tra mắt là các loại thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến đôi mắt, bệnh nhân cần lưu ý ghi ngày mở nắp lên lọ thuốc. không nên sử dụng thuốc sau 15 ngày, kể từ ngày mở nắp, luôn đóng nắp sau khi sử dụng.

Nhóm thuốc có tác dụng không mong muốn trên mắt

Corticoid nói chung và corticoid dùng cho mắt nói riêng

Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng chính là kháng viêm, với chỉ định rộng cho nhiều loại bệnh khác nhau, trên mắt phổ biến dạng thuốc nhỏ mắt chứa dexamethasone đơn thuần hoặc kết hợp một loại kháng sinh. Ở dạng uống, dùng ngoài hay dạng nhỏ mắt. Tình trạng lạm dụng nhóm thuốc này khá phổ biến do bệnh nhân nhận thấy thuốc làm giảm triệu chứng bệnh nhanh, giá rẻ, dễ dàng mua ở hiệu thuốc.

Thị lực suy giảm

Việc tự ý sử dụng corticoid, đặc biệt là các dạng thuốc corticoid dùng cho mắt (như dexamethasone, prednisolone…) kéo dài làm tăng áp lực nội nhãn dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác, đục thủy tinh thể, làm tăng nguy cơ bội nhiễm nấm, vi khuẩn, virus cho mắt do suy giảm miễn dịch tại chỗ. Một số nghiên cứu cho thấy, sử dụng corticoid tại chỗ có thể làm mỏng và thủng giác mạc và củng mạc. Corticoid che giấu các triệu chứng thực thể bất thường ở mắt (đau nhức, đỏ mắt…) nên bệnh nhân có thể nhận ra ảnh hưởng rất muộn, nếu không ngừng thuốc và điều trị kịp thời có thể làm suy giảm thị lực và thị trường nghiêm trọng, thậm chí mù lòa.

Kháng sinh dùng cho mắt

Khi mắt bị nhiễm trùng, kháng sinh dùng tại chỗ là ưu thế, cũng có thể kết hợp thêm kháng sinh toàn thân. Các kháng sinh có trên thị trường dưới dạng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt phổ biến như chloramphenicol, moxifloxacin, ciprofloxacin, neomycin, tobramycin… ở dạng đơn chất hoặc kết hợp với một corticoid khác. Không tự tiện mua và sử dụng các chế phẩm này trừ khi có chỉ định bác sĩ vì các tác dụng phụ như viêm, khô mắt, tăng nhãn áp… cũng như làm tăng nguy cơ bội nhiễm cho mắt, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực. Ví dụ moxifloxacin có thể gây các tác dụng phụ giảm thị lực, khô mắt, viêm giác mạc, viêm kết mạc, sung huyết, xuất huyết dưới kết mạc…

Trong thời gian sử dụng thuốc, khi có bất thường nào về thị lực, tầm nhìn, cảm nhận về ánh sáng, màu sắc, cần báo ngay cho bác sỹ điều trị của bạn. Hạn chế tối đa các hoạt động như lái xe, vận hành máy móc; các công việc cần sự tập trung cao. Không tự ý sử dụng thuốc bừa bãi theo truyền miệng hay mạng xã hội. Bởi bất cứ loại thuốc nào cũng có tác dụng phụ, gây tai biến nghiêm trọng cho người dùng.

 

Thuốc trị mụn isotretinoin

Mụn trứng cá là bệnh lý da liễu cực kỳ phổ biến ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Mụn xuất hiện nhiều ở vùng mặt khiến bệnh nhân khổ sở, mất đi tự tin trong giao tiếp, vì vậy họ nôn nóng tìm kiếm một loại thuốc mang lại hiệu quả nhanh chóng. Isotretinoin là loại thuốc được nhiều người tự ý mua sử dụng theo chia sẻ trên các trang mạng, hội nhóm vì thuốc có tác dụng giảm tiết bã nhờn mạnh, giảm mụn trứng cá nhanh. Isotretinoin là thuốc được chỉ định cho trường hợp mụn trứng cá nặng (dạng nốt, cụm), kéo dài dai dẳng không đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường. Tuy hiệu quả trong điều trị mụn, nhưng isotretinoin lại có rất nhiều tác dụng không mong muốn trên hệ thần kinh trung ương, máu và mạch máu, tai, mắt, cơ xương, gan, thận và đặc biệt gây quái thai trên phụ nữ có thai. Thuốc được bác sỹ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ khi kê toa cho bệnh nhân.

Trên mắt, tác dụng phụ phổ biến của isotretinoin là khô và kích ứng mắt, gây viêm kết mạc, viêm bờ mi. Hiếm gặp hơn là nhìn mờ, giảm thị lực vào ban đêm do ảnh hưởng đến sự điều tiết của mắt, đục thủy tinh thể, mù màu, mờ giác mạc và viêm giác mạc.

Thuốc chống say tàu, xe scopolamine

Đây là loại thuốc chống nôn do say tàu xe dạng miếng dán sau tai, rất hiệu quả nên được nhiều người sử dụng. Tuy nhiên, scopolamine là thuốc kháng muscarinic nên còn có tác dụng phụ trên mắt gây tăng nhãn áp, giãn đồng tử, làm bệnh nhân có cảm giác mờ và lóa mắt, cũng như không thể nhìn rõ ở cự ly gần do mắt không điều tiết được. Thuốc có tác dụng trong thời gian dài, vì vậy việc giãn đồng tử mắt có thể kéo dài đến 8 giờ sau khi sử dụng thuốc. Vì vậy, không nên lái xe khi sử dụng miếng dán này.

Thuốc tim mạch amiodarone Amiodarone là thuốc chống loạn nhịp tim, là thuốc tim mạch gây ảnh hưởng đến mắt điển hình. Thuốc gây ra sự lắng đọng phức hợp tinh thể thuốc trên giác mạc, tạo ra các xoắn vòng trên giác mạc, xảy ra ở hầu hết bệnh nhân sử dụng thuốc. Tuy ít ảnh hưởng đến thị lực nhưng bệnh nhân cũng có thể nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng và khô mắt. Sau khi ngưng dùng thuốc khoảng nửa năm, sự lắng đọng này có thể biến mất. Amiodarone cũng có thể gây bệnh thần kinh thị giác hoặc viêm dây thần kinh thị giác, xảy ra bất kỳ lúc nào trong khi điều trị với tỉ lệ thấp. Thường dẫn đến suy giảm thị lực và có thể tiến triển thành mù vĩnh viễn.

Thuốc điều trị sốt rét

Chloroquine và hydroxychloroquine là thuốc điều trị sốt rét, cũng được sử dụng cho lupus ban đỏ và viêm khớp dạng thấp. Hai thuốc này được một số người tự ý mua sử dụng để “phòng ngừa COVID-19” trong thời gian vừa qua khi có thông tin thuốc có thể phòng và chữa được bệnh. Điều này hoàn toàn không có căn cứ và có thể gây tai biến nguy hiểm do độc tính của thuốc. Độc tính trên mắt là một trong những vấn đề khi dùng thuốc, gây ra các bệnh lý võng mạc liên quan đến liều dùng thuốc, làm giảm thị lực và các tổn thương này sẽ không hồi phục khi ngưng thuốc. Do đó, cần ngưng thuốc lập tức nếu có bất thường về thị lực, tầm nhìn hoặc xuất hiện điểm mù, cảm giác nhấp nháy hay vệt sáng.

Một số thuốc khác

Thuốc điều trị rối loạn cương dương: Sildenafil, vardenafil, tadalafil… có thể gây các rối loạn thị giác như thay đổi độ nhạy sáng, lệch màu sắc. Bệnh thần kinh thị giác do thiếu máu cục bộ vùng trước có xảy ra nhưng hiếm.

Thuốc chống động kinh: Topiramate gây nguy cơ tăng nhãn áp góc đóng thứ phát cấp tính, còn vigabatrin được cảnh báo gây khiếm khuyết trường thị giác với tỉ lệ cao, mờ mắt, rung giật nhãn cầu. Các tác dụng phụ trên đều có thể làm mất thị lực.

Thuốc chống trầm cảm ba vòng: Imipramine, amitriptyline…, cùng với các thuốc có tác dụng kháng cholinergic khác làm rối loạn khả năng điều tiết của mắt nên có khả năng làm giảm thị lực, cận thị trong thời gian dùng thuốc.

Ngoài ra còn nhiều loại thuốc, nhóm thuốc khác có thể có tác động lên thị giác nói riêng hay tiềm ẩn các tác dụng không mong muốn khác lên cơ thể. Do đó, không tự ý dùng thuốc theo truyền miệng hay các thông tin trên mạng xã hội, cần sự tư vấn, chỉ định bởi các bác sĩ chuyên môn. Trong quá trình dùng thuốc cần báo ngay cho bác sĩ điều trị khi có những dấu hiệu bất thường trên cơ thể .

DS.Vinh Phúc

Tin liên quan
Cải thiện thị lực nhờ ánh sáng đỏ
SKĐS - Tuổi thọ của con người ngày càng cao, trong khi các cơ quan trong cơ thể lại ngày một lão hóa và lão hóa nhanh nhất chính là võng mạc mắt. Vậy có cách nào để nuôi dưỡng võng mạc giúp chúng hoạt động thêm nhiều năm nữa, sao cho chúng khỏi hỏng hóc sớm hơn đời người? Câu trả lời mới nhất là: Ánh sáng đỏ.
Nhận biết suy giảm thị lực và cách phòng chống
SKĐS - Mắt là cơ quan cảm giác đảm nhiệm chức năng thị giác, giúp tìm hiểu và nhận biết được môi trường xung quanh thông qua các kích thích ánh sáng dưới dạng hình ảnh và màu sắc.
Đề phòng giảm thị lực cấp do xuất huyết dịch kính
SKĐS - Xuất huyết dịch kính không hiếm gặp tại phòng khám mắt với tần suất gặp là 7/100.000 dân, thuộc nhóm nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực cấp và bán cấp.
Chóng mặt và các vấn đề về thị lực: Cảnh báo tăng huyết áp
SKĐS - Theo một nghiên cứu mới đây cho thấy, tăng huyết áp có thể không có bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào, ngoại trừ hai dấu hiệu: Chóng mặt và các vấn đề về thị lực…
Tin chân bài
CHUYÊN ĐỀ
Bình luận
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem thêm