Hơn 40 năm sau, những người lính năm xưa trở lại chiến trường, đối chiếu từng mỏm đá, hang sâu, hướng cơ động để chỉ nơi đồng đội có thể còn nằm lại.

Những vách đá từng bị bom đạn cày xới nay phủ rêu, cây rừng và những lớp đất dày. Nhưng với cựu chiến binh Trịnh Xuân Hùng, từng mỏm đá, sườn núi, hướng dốc tại điểm cao 685 vẫn gợi lại những ký ức của hơn bốn thập kỷ trước.

Ông Hùng năm nay 70 tuổi, quê ở Thanh Chương, Nghệ An, từng là Tiểu đoàn trưởng, trực tiếp tham gia tổ chức chiến đấu tại điểm cao 685. Trở lại chiến trường xưa, ông cùng cán bộ, chiến sĩ đi sâu vào những vị trí đơn vị từng cơ động, phòng ngự và chiến đấu.

Nhớ lại những năm tháng chiến đấu, ông Hùng cho biết mình từng trực tiếp tổ chức lực lượng đánh chiếm lại điểm cao 685, đồng thời chỉ huy một đội cảm tử thực hiện nhiệm vụ theo phương án mật tập.

Là người trực tiếp bố trí trận địa và thường xuyên kiểm tra các vị trí chiến đấu, ông vẫn nhớ khá rõ tuyến cơ động của bộ đội khi ấy. Theo ông, lực lượng chủ yếu di chuyển từ hang Làng Lò, qua bốn hầm, lên Chảng Tranh, sau đó vòng qua khu vực dưới chân E5 mới tiếp cận được điểm cao.

"Ngày đó, việc cơ động vô cùng khó khăn. Toàn khu vực thường xuyên nằm trong tầm quan sát và hỏa lực của đối phương. Chỉ cần di chuyển sơ suất là có thể bị phát hiện", ông Hùng nhớ lại.

Hơn 40 năm sau, chính những ký ức ấy trở thành nguồn thông tin quan trọng để lực lượng tìm kiếm đối chiếu địa hình, xác định lại các tuyến cơ động, vị trí trận địa và những khu vực có khả năng còn liệt sĩ nằm lại.

Tại khu vực phía Đông mỏm E5, điểm cao 685, ông Hùng trực tiếp chỉ những vị trí bộ đội từng tổ chức phòng ngự, nơi từng diễn ra giao tranh và những khu vực có cán bộ, chiến sĩ hy sinh.

Từ thông tin của các cựu chiến binh và nhân chứng, từng khoảng rừng, khe đá được khoanh lại để lực lượng tìm kiếm mở rộng khảo sát.

Hơn 100 ngày qua, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang liên tục bám địa bàn, phá đá, mở rộng từng khu vực nghi vấn.

Mỗi tấc đất, hốc đá, gốc cây tại các điểm tìm kiếm đều có thể lưu giữ dấu tích của những người đã nằm lại. Vì vậy, quá trình tìm kiếm đòi hỏi sự cẩn trọng, tỉ mỉ và chính xác.

Dù nhiều khu vực đã được rà phá bom mìn, vật nổ, những hốc đá sâu, vách núi và các vị trí khuất vẫn tiềm ẩn nguy hiểm. Việc tìm kiếm vì thế vừa đòi hỏi sức lực, vừa cần sự thận trọng trong từng thao tác.

Không có nhiều thiết bị chuyên dụng, cán bộ, chiến sĩ phải dùng máy khoan, xà beng, xà cạy, cuốc, xẻng, lần lượt phá từng phiến đá, bóc từng lớp đất, kiểm tra từng gốc cây và hang, hốc.

Có những ngày, hàng mét khối đất đá được đào lên nhưng không tìm thấy dấu tích. Có khi thứ xuất hiện chỉ là một phần rất nhỏ lẫn giữa đất, đá và rễ cây.

Nhưng với những người đang tìm kiếm, mỗi dấu tích ấy lại mở thêm một hy vọng.

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang) cho biết, mỗi lần tìm thấy một phần hài cốt liệt sĩ, dù nhỏ, cũng tiếp thêm động lực để cán bộ, chiến sĩ vượt qua mệt nhọc và tiếp tục bám địa bàn.

Sau 40 năm, người trở về để dẫn những người lính thuộc thế hệ sau đi tìm những người chưa trở về.

Những thông tin từ nhân chứng giúp từng khoảng rừng, từng khe đá được thu hẹp. Nhưng phía trước vẫn còn một hành trình dài. Khi còn một dấu vết, một thông tin về liệt sĩ, cuộc tìm kiếm vẫn chưa thể dừng lại.

Mời độc giả đón đọc Kỳ 3 của loạt bài "Theo dấu chân đồng đội giữa chiến trường xưa" trên Báo điện tử Sức khỏe và Đời sống.

Theo dấu chân đồng đội giữa chiến trường xưa (Kỳ 1): Vượt núi, băng rừng lần theo ký ức

SKĐS - Hơn 40 năm sau, những người lính vẫn băng rừng, vượt đá, lần theo ký ức và dấu tích chiến trường để tìm đồng đội.